membrana orqali moddalar transporti

PDF 13 pages 838.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 838.1 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

3-mavzu: membrana orqali moddalar transporti. passiv transport reja: 1.diffuziya - oddiy diffuziya - yengillashgan diffuziya 2.osmos - osmotik bosim - osmolallik va osmolarlik - suyuqliklarning tonikligi hujayralarning metobolik aktivligi uchun oziq moddalar, kislorod va suv membrana orqali kirishi hamda zarali mahsulotlar va chiqindilar tashqariga chiqishi kerak. membrana orqali transport mexanizmlari 3 guruhga bo’linadi:  passiv transport  aktiv transport  vezikulyar transport =passiv transport= ushbu transport turi gradientga asoslangan va hech qanday energiya talab qilmaydigan jarayon hisoblanadi. bu jarayonlarning borishi konsentratsiya gradiyenti, elektr gradiyenti va bosim gradiyentiga ko’ra bo’ladi. passiv transportga diffuziya va asmos misol bo’ladi. diffuziya -bu moddalarning yuqori konsentratsiyali joydan past konsentratsiyali joyga o’tishidir. diffuziyaning o’zi ham 2 turga bo’linadi :  oddiy diffuziya  yengillashgan diffuziya oddiy diffuziya  bunda moddalarning yuqori konsentratsiyali joydan quyi konsentratsiyali joyga o’tishi kuzatiladi: j=d, a(c1 – c2)/t c1 – c2 a – kesib o’tuvchi maydon t – membrana qalinligi d – …

2 / 13

. ularning borligi suv va suvda eruvchan moddalarning diffuziyasini ta’minlaydi. oqsil kanallar quyidagi xarakteristikalarga ega: (fig. 1.3 – 1)  selektiv o’tkazuvchanlik  darvoza mexanizmi oqsil kanallarining selektiv o’tkazuvchanligi. ushbu kanallar yuqori selektiv hisoblanadi. bu ularning diametric, shakli va elektr zaryad turiga bog’liq. quyidagilar misol bo’ladi: 1. na + kanallari faqat shu ionni o’tkazishga ixtisoslashgan bo’lib, 0.3-0.5 nm o’lchamga ega va ularning ichki yuzasi kuchli manfiy zaryadlangan. (fig. 1.3-2 ) 2. k+ kanallari faqat kaliy o’tishini ta’minlaydi. o’lchami 0.3 nm va ichkari manfiy zaryadlanmagan. oqsil kanallarning darvoza mexanizmi. ba’zi oqsil kanallari doimiy ochiq turadi. ammo bazilari vaqtincha ochiladigan darvozalarga ega. darvozalarning ochilishi va yopilishi quyidagi prinsplarga ko’ra kichadi. 1. voltaj – darvozali kanallar. bular membranadagi potensiallarga javob beradigan kanal hisoblanadi. agar na + kanallari ichidagi manfiylik yo’qolsa, ular ochiladi va na + ni ichkariga oqimi yuzaga keladi. (fig. 1.3-2) 2. ligand darvozali kanallar. bunda darvoza oqsillariga qachonki biror kimyoviy molekula …

3 / 13

port qilinuvchi modda birikishi mexanizmni boshlab beradi: turlari:  uniport – bunda faqat bitta turdagi molekulalarning tashilishi yuz beradi  simport – bir molekulaning transporti boshqa bir molekulaning transportiga bog’lab amalga oshiriladi. mn: buyrakning tubulyar hujayralarida “na + glukoza” transporti  antiport – bunda tashuvchi oqsillar bir molekulani boshqasi bilan almashtiradi oddiy va yengillashgan diffuziya o’rtasidagi farqlar  spetsifiklik. tashuvchi oqsillar yuqori spetsifiklikka ega  to’yinuvchanlik. oddiy diffuziyada moddalarning konsentratsiyasi ortishi bilan to’yinuchanlik darajasi ham proporsional ortib boradi. ammo yengillashgan diffuziya to’yinuvchanlik nuqtasiga ega (fig 1.3-1)  raqobat. ikki xil molekulaning bir oqsil kanalidan o’tishida yuzaga keladi. oddiy diffuziyada bunday jarayon yo’q. diffuziya tezligiga ta’sir etuvchi omillar o hujayra membranasi o’tkazuvchanligi. quyidagi xususiyatlari tufayli membrana o’tkazuvchanligining o’rni katta:  membrana qalinligi (-)  moddalarning yog’da eruvchanligi (+)  membranadagi oqsil kanallarining miqdori (+)  temperatura (+)  molekulalar hajmi (-)  membrana maydon kattaligi (+) o konsentratsiya gradiyenti. ushbu tushuncha …

4 / 13

bosim eruvchining shakli, hajmi, turi va kimyoviy aktuvligiga bog’liq emas, balki erigan molekulalarning soniga bog’liqdir =osmolallik va osmolarlik=  osmolallik – bu erigan molekulalar miqdorining eritma massasiga (kg) nisbatiga aytiladi  osmolarlik – bu erigan molekulalar miqdorining eritma hajmiga (litr) nisbatiga aytiladi suyuqliklarning tonikligi note: klinikada ishlatiladigan ushbu tushuncha qonning tonikligiga qiyoslanadi quyidagi toniklikdagi eritmalar mavjud:  izotonik eritmalar plazma bilan bir xil osmolarlikka ega. unga solingan eritrotsitlar shishib ham bujmayib ham ketmaydi. 0.9%li nacl eritmasi plazma bilan izotonik  gipertonik eritmalar plazmaga nisbatan yuqori osmolarlikka ega. undagi eritroteitlar suvini yo’qotadi va bujmayib qoladi  gipotonik eritmalar plazmaga nisbatan past osmolarlikka ega. undagi eritrotsitlar o’ziga suvni tortib shishib ketadi qo’llaniladigan holatlar  kuchli egratatsiya natijasida bemorlarda umumiy plazma osmolarligi ortadi  qandli diabeti bor bemorlarda qondagi yuqori glukoza leveli osmolarlikni oshiradi  giperosmolarlik miyadagi suyuqlikning ko’plab chiqib ketishi natijasida komaga sabab bo’ladi (giperosmolar koma)  buyrak kasalliklarida qonda mochevina ortishi …

5 / 13

membrana orqali moddalar transporti - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "membrana orqali moddalar transporti"

3-mavzu: membrana orqali moddalar transporti. passiv transport reja: 1.diffuziya - oddiy diffuziya - yengillashgan diffuziya 2.osmos - osmotik bosim - osmolallik va osmolarlik - suyuqliklarning tonikligi hujayralarning metobolik aktivligi uchun oziq moddalar, kislorod va suv membrana orqali kirishi hamda zarali mahsulotlar va chiqindilar tashqariga chiqishi kerak. membrana orqali transport mexanizmlari 3 guruhga bo’linadi:  passiv transport  aktiv transport  vezikulyar transport =passiv transport= ushbu transport turi gradientga asoslangan va hech qanday energiya talab qilmaydigan jarayon hisoblanadi. bu jarayonlarning borishi konsentratsiya gradiyenti, elektr gradiyenti va bosim gradiyentiga ko’ra bo’ladi. passiv transportga diffuziya va asmos misol bo’ladi. diffuziya -bu moddalarning ...

This file contains 13 pages in PDF format (838.1 KB). To download "membrana orqali moddalar transporti", click the Telegram button on the left.

Tags: membrana orqali moddalar transp… PDF 13 pages Free download Telegram