tirik organizmlarda moddalar transporti

PDF 23 pages 1.7 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

tirik organizmlarda moddalar transporti ishanxodjayeva oydin axmadovna oliy toifali biologiya o’qituvchisi tirik organizmlarda moddalar transporti o‘simliklarda moddalar transporti muammoni aniqlaymiz. •1. tirik organizmlarda moddalar transporti qanday amalga oshadi? •2. o‘simlik organlari moddalarni tashishda qanday ahamiyatga ega? tirik organizmda hayotiy jarayonlar normal borishi uchun moddalar transporti muhim ahamiyatga ega. o‘simliklarda moddalar transporti maxsus o‘tkazuvchi naylar orqali, odam va hayvonlarda esa qon aylanish hamda limfa sistemasi orqali amalga oshiriladi. tirik organizmlarda moddalar transporti usullari bilan tanishamiz: • 1) diffuziya – molekula va ionlarning konsentratsiyasi yuqori joydan konsentratsiyasi past joyga o‘tishi. masalan, membrana orqali kislorodning hujayraga kirishi. • nafas olish jarayonida ham hujayra va kapillyarlar o‘rtasida diffuziya hodisasiga ko‘ra gazlar almashinadi. kapillyardagi qonda kislorod ko‘p, karbonat angidrid kam. hujayrada esa kislorod kam, karbonat angidrid ko‘p. diffuziya hodisasiga ko‘ra kislorod hujayraga, karbonat angidrid qonga o‘tadi diffuziya osmos • osmos – suvning membrana orqali erigan modda konsentratsiyasi past muhitdan konsentratsiyasi yuqori boʻlgan muhitga o‘tishi. • …

2 / 23

itma hisoblanadi. • eritrotsit hujayrasining ichidagi va tashqarisidagi konsentratsiya bir xil bo‘lgani uchun bu eritma izotonik eritma deyiladi. izotonik eritmada eritrotsitning tabiiy holati o‘zgarmaydi. • 0,9 % dan yuqori osh tuzi eritmasi gipertonik eritma bo‘lib, bunday • muhit da eritrotsitdagi suv tashqariga chiqadi va eritrotsit bujmayib qoladi. • 0,9 % dan past osh tuzi eritmasi gipotonik eritma bo‘lib, bunda suv hujayra ichiga kiradi va eritrotsitning yorilishiga olib keladi. eritrotsitlardagi osmos hodisasi ildizning suv shimishini tushunish uchun uning ichki tuzilishini o‘rganish muhim. • ildiz o‘simlikning yer ostki organi bo‘lib, quyidagi zonalardan iborat. • 1. o‘tkazuvchi zona – suv va unda erigan moddalarni poyaga o‘tkazib beradi. • 2. so‘ruvchi zona – ildiz tukchalari joylashgan. bitta tukcha bitta hujayradan iborat, 10–20 kun yashaydi. ildiz o‘sib, tuproqqa kirgani sari pastki qismida tukchalar hosil bo‘lib, yuqori qismidagilari halok bo‘lib boraveradi. ildiz tukchalari suvni tuproqdan shimib oladi. • 3. o‘suvchi zona – hujayralar o‘sib kattalashadi va …

3 / 23

sistemasi, ya’ni o‘tkazuvchi to‘qima hujayralari orqali o‘simlikning barcha organlariga yetkaziladi. poyaning ko‘ndalang kesmasi quyidagicha tuzilgan. • poyada transport vazifasini ksilemada joylashgan o‘tkazuvchi naylar va floemadagi elaksimon naylar amalga oshiradi. • ksilema murakkab tuzilgan bo‘lib, o‘tkazuvchi, mexanik (yog‘ochlik tolalari), asosiy (jamg‘aruvchi) to‘qimalardan tashkil topgan. ksilemaning o‘tkazuvchi to‘qimasi, ya’ni o‘tkazuvchi nay hujayralari orqali ildizdan o‘simlikning barcha organlariga suv va mineral moddalar transporti amalga oshiriladi. • floema ham murakkab tuzilgan bo‘lib, o‘tkazuvchi, mexanik (lub tolalari), asosiy (jamg‘aruvchi) to‘qimalardan tashkil topgan. floemaning o‘tkazuvchi to‘qimasi, ya’ni elaksimon nay hujayralari orqali barg larda hosil bo‘lgan organik moddalar o‘simlikning barcha organlariga tashiladi. elaksimon nay yadrosiz tirik hujayralardan iborat. ular yonidagi yadroga ega yo‘ldosh hujayralar elaksimon naylarni oziq va energiya bilan ta’minlaydi. naylar orasidagi elaksimon to‘siqlar shakarni suvda erigan holda o‘tkazadi. • floema va ksilema ildizda, poyada va bargda yonma-yon joylashadi va mexanik to‘qima tolalari bilan birga nay-tolali bog‘lamlarni hosil qiladi • o‘simlik bargi doimiy ravishda suv bug‘latib, …

4 / 23

tirik organizmlarda moddalar transporti - Page 4

5 / 23

tirik organizmlarda moddalar transporti - Page 5

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tirik organizmlarda moddalar transporti"

tirik organizmlarda moddalar transporti ishanxodjayeva oydin axmadovna oliy toifali biologiya o’qituvchisi tirik organizmlarda moddalar transporti o‘simliklarda moddalar transporti muammoni aniqlaymiz. •1. tirik organizmlarda moddalar transporti qanday amalga oshadi? •2. o‘simlik organlari moddalarni tashishda qanday ahamiyatga ega? tirik organizmda hayotiy jarayonlar normal borishi uchun moddalar transporti muhim ahamiyatga ega. o‘simliklarda moddalar transporti maxsus o‘tkazuvchi naylar orqali, odam va hayvonlarda esa qon aylanish hamda limfa sistemasi orqali amalga oshiriladi. tirik organizmlarda moddalar transporti usullari bilan tanishamiz: • 1) diffuziya – molekula va ionlarning konsentratsiyasi yuqori joydan konsentratsiyasi past joyga o‘tishi. masalan, membrana orqali kislorodning ...

This file contains 23 pages in PDF format (1.7 MB). To download "tirik organizmlarda moddalar transporti", click the Telegram button on the left.

Tags: tirik organizmlarda moddalar tr… PDF 23 pages Free download Telegram