termodinamika qonunlarini tirik organizmga tadbiqini o‘rganish

DOCX 10 pages 534.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 534.3 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

termodinamika qonunlarini tirik organizmga tadbiqini o‘rganish. 1.termodinamika qonunlari va ularni tibbiyotdagi ahamiyati 2.organizm energetik tenglamasi 3.termometriya. termografiya miya funksiyalarni, ma'lumotlarni qayta ishlash va tana haroratini tartibga solish vazifalari termodinamika. tirik sistemalar termodinamikasi darsni boshlashdan oldin, talabalar qiziqishini oshirish uchun savol-javob o'tkazamiz: savollar: 1nima uchun tana harorati doimiy qoladi, biz esa issiq yoki sovuqni his qilamiz? 2muzlagan odamni nima tezroq qutqaradi: iliq suv yoki issiq choy? 3agar biz 100% samarali ovqat energiyasini olsak, nima bo‘lar edi? javoblar: · tana harorati termoregulyatsiya bilan boshqariladi (miya, gormonlar va qon aylanish). · 2iliq suv issiqlikni tezroq uzatadi, shuning uchun muzlagan odamni tezroq isitadi. · 100% energiya o‘zlashtirish organizmga haddan tashqari issiqlik hosil qiladi, bu esa xavfli bo‘lishi mumkin. termodinamika (yun. termo issiq, dynamic — kuch) — termodinamik muvozanat holatida turgan makroskopik tizimlarning umumiy xossalariga bu holatlar orasidagi o'tish jarayonlari toʻgʻrisidagi fan. t. fundamental qonun va tamoyillar asosida quriladi. termodinamika – bu issiqlik, energiya va …

2 / 10

nizmida ham ro‘y beradi! inson organizmi energetik tizim bo‘lib, oziq-ovqatdan olingan energiyani harakat, metabolizm va hayotiy jarayonlarga sarflaydi. organizm energiyani to‘liq ishga aylantira olmaydi ovqatdan olingan energiyaning faqat bir qismi foydali ishga (harakat, organlar faoliyati) aylanadi. ko‘p qismi issiqlik shaklida yo‘qotiladi. shu sababli inson doimo issiqlik chiqarib turadi, bu esa termodinamikaning 2-qonuniga mos keladi. misol: agar biz ovqat iste’mol qilsak, organizm uni energiyaga aylantiradi, lekin butun energiya harakatga aylana olmaydi – bir qismi tana harorati orqali atrofga tarqaladi. issiqlikning organizmda yo‘qotilishi va sovutish tizimi issiqlikning ortiqcha qismi tanadan turli usullar orqali tashqariga chiqariladi: · terlash – suv bug‘lanib, issiqlikni olib ketadi. · qon tomirlarining kengayishi – teri ostidagi qon tomirlari kengayib, issiqlik chiqaradi. · havo oqimi va nafas olish – odam issiqda tez-tez nafas olganda, nafas orqali ham issiqlik chiqadi. tibbiy bog‘liqligi: · gipertermiya (issiqlik urishi) – agar organizm issiqlikni yetarlicha chiqara olmasa, tana harorati ortib, hujayralar zarar ko‘rishi mumkin. …

3 / 10

a almashinuvining hujayrada kechadigan bosqichlarini ifodalash uchun ishlatiladi. bu jihatdan metabolizm tor maʼnoda oraliq almashinuvni, yaʼni moddalarning xujayra ichida oxirgi mahsulotga aylanishini ifodalaydi.) aylanadi. · tibbiy ahamiyati: kalorimetriya orqali energiya sarfini aniqlash, ortiqcha vazn muammolarini tushunish. · misol: tana metabolizmi va issiqlik hosil bo‘lishi. 2-qonun (entropiya) termodinamika ikkinchi qonunining bir necha ta’riflari mavjud: issiqlik o'z-o'zidan harorati past bo‘lgan jismdan harorati yuqori bo'lgan jismga o'ta olmaydi (klauzius ta’rifi), yoki ikkinchi turdagi abadiy dvigatel bo‘lishi mumkin emas (tomson ta’rifi), ya’ni bir jismning sovishi hisobiga issiqlikning ishga aylanishi mumkin bo'lgan yagona davriy jarayon bo'lishi mumkin emas. klauzius ta’rifi tibbiyotda qanday namoyon bo‘ladi? "issiqlik o‘z-o‘zidan sovuq jismdan issiq jismga o‘tmaydi." misollar: ✅ organizmning termoregulyatsiyasi · inson tanasi haroratni muvozanatlab turadi, lekin atrof-muhitdan issiqlikni o‘z-o‘zidan qabul qila olmaydi. agar sovuqda bo‘lsak, organizm issiqlik ishlab chiqarish orqali haroratni ushlab turadi. ✅ gipotermiya (tana haroratining pasayishi) · agar inson muzdek suvga tushib qolsa, issiqlik faqat yuqori haroratli …

4 / 10

amaradorlik bilan foydali ishga aylantira olmaydi. · energiya harakatga, metabolizmga, mushaklarning qisqarishiga sarflanadi, lekin uning katta qismi issiqlik sifatida yo‘qotiladi. ✅ mushaklarning ishlashi · jismoniy mashqlar vaqtida mushaklar energiya ishlab chiqaradi, ammo bu energiyaning bir qismi harakatga, katta qismi esa issiqlikka aylanadi. shu sababli, sport bilan shug‘ullanganda terlaymiz. ✅ tananing sovish jarayoni · organizmdan issiqlik chiqarish faqat teri orqali, nafas olish va terlash yo‘li bilan sodir bo‘ladi. · tana o‘z-o‘zidan sovib, ichki issiqlikni foydali energiyaga aylantira olmaydi. misol: nima uchun odam o‘limdan keyin soviydi? odam tirik paytida tana doimiy ravishda issiqlik ishlab chiqaradi. bu issiqlikning asosiy manbasi – metabolizm (ya’ni, hujayralarda energiyaning hosil bo‘lishi). lekin o‘limdan keyin organizmning barcha biologik jarayonlari to‘xtaydi, shu jumladan: ✅ metabolizm to‘xtaydi – hujayralar atp ishlab chiqarmaydi, demak, issiqlik hosil bo‘lmaydi. ✅ qon aylanishi to‘xtaydi – qon harakatlanmasa, tana issiqlikni tarqatolmaydi. ✅ tana atrof-muhit haroratiga moslasha boshlaydi – issiqlik faqat tashqi muhitga tarqaladi, lekin yangi …

5 / 10

oratni tasvirlash" deb ta'riflanadi. shunday qilib, ta'rifga ko'ra infraqizil termografiya "qizil haroratdan yuqori rasm" degan ma'noni anglatadi. infraqizil termografiya - bu ob'ekt chiqaradigan infraqizil energiyani aniqlaydigan, uni haroratga o'tkazadigan va harorat taqsimoti tasvirini ko'rsatadigan uskuna yoki usul. aniqroq aytadigan bo'lsak, uskuna va usul boshqacha, uskunani infraqizil termograf va usulni infraqizil termografiya deb atash kerak. infraqizil termografiya nima? infraqizil termografiya - yorug'lik o'rniga infraqizil (iq) nurlanishni ishlatadigan tasvirlarni yaratish protsedurasi. infraqizil nurlanish oddiy ko'z bilan ko'rinmaydi, lekin uni issiqlik chiqaradigan har qanday narsa yoki jonzot chiqaradi yoki aks ettiradi. infraqizil termografiya, oddiygina termografiya deb ham ataladi, ko'rib chiqilayotgan hududning issiqlik naqshlari asosida tasvir hosil qiladi. bu harbiy kuzatuvdan astronomiyaga qadar ko'plab texnik va ilmiy qo'llanmalarga ega. termografiya natijasida hosil bo'lgan rasm termogramma deb ataladi. infraqizil nurlanish - bu elektromagnit spektrning bir qismi, ko'rinadigan yorug'lik, radio to'lqinlari va mikroto'lqinlarni o'z ichiga olgan zararsiz nurlanishning keng doirasi. radiatsiya to'lqin uzunligi uning tabiatini va …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika qonunlarini tirik organizmga tadbiqini o‘rganish"

termodinamika qonunlarini tirik organizmga tadbiqini o‘rganish. 1.termodinamika qonunlari va ularni tibbiyotdagi ahamiyati 2.organizm energetik tenglamasi 3.termometriya. termografiya miya funksiyalarni, ma'lumotlarni qayta ishlash va tana haroratini tartibga solish vazifalari termodinamika. tirik sistemalar termodinamikasi darsni boshlashdan oldin, talabalar qiziqishini oshirish uchun savol-javob o'tkazamiz: savollar: 1nima uchun tana harorati doimiy qoladi, biz esa issiq yoki sovuqni his qilamiz? 2muzlagan odamni nima tezroq qutqaradi: iliq suv yoki issiq choy? 3agar biz 100% samarali ovqat energiyasini olsak, nima bo‘lar edi? javoblar: · tana harorati termoregulyatsiya bilan boshqariladi (miya, gormonlar va qon aylanish). · 2iliq suv issiqlikni tezroq uzatadi, shuning uchun muzlagan oda...

This file contains 10 pages in DOCX format (534.3 KB). To download "termodinamika qonunlarini tirik organizmga tadbiqini o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika qonunlarini tirik… DOCX 10 pages Free download Telegram