ogahiy lirikasida insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalari talqini

DOCX 22 pages 72.8 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.8 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti 308-guruh talabasi shonazarova marjonaning o‘zbek adabiyoti tarixi fanidan kurs ishi mavzu: ogahiy lirikasida insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalari talqini bajardi: shonazarova marjona tekshirdi: toshkent-2023 mundarija: 1. ogahiy hayoti va ijodi – yoshlar tarbiyasi uchun namuna……..3 2. mumtoz shoir sifatida…………………………………………..3 3. sermahsul va serqirra tarjimon………………………………....6 4. hassos muarrix…………………………………………………11 5. ogahiy musammatlari………………………………………….15 6. xulosa…………………………………………………………..21 7. foydalanilgan adabiyotlar ……………………………………..22 1. ogahiy hayoti va ijodi – yoshlar tarbiyasi uchun namuna mashhurligiga ko‘ra, uch toifa shoirlar bor. birinchisi hayot davrida mashhur bo‘lib, keyin unutilgan. ikkinchisi hayotligida nomi chiqmasa-da, vafotidan so‘ng dovrug‘ qozongan. uchinchisi foniy hayotidayoq boqiy nom qozongan. muhammadrizo ogahiy (1809 – 1874) so‘nggi toifaga mansub shoirdir. xiva xonligi davrida turkiy tilda eng ko‘p bitilgan nazmiy va nasriy asarlarning muallifi, turkiy til tarjimonlik maktabining zahiriddin muhammad bobur lafzi bilan aytganda “eng ko‘b va eng xo‘b” ijodkori va peshqadami edi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2020 …

2 / 22

nd ato qildi. va ul nuri hadiqai jalol va navvari hadiqai kamol muhammadrizobekka mavsum bo‘ldi. “anbatuhulloh nabotan hasanan”. bu jumlada biz shermuhammad munisning “firdavs ul-iqbol” asarida muhammadrizo ogahiy haqidagi ilk ma’lumotni, ya’ni 1224 yil 10-zu-l-qa’da/1809 yil 17 dekabrda munisning inisi erniyozbekning o‘g‘li muhammad rizobek – ogahiy tug‘ilgani haqida ma’lumot olamiz. va qur’oni karim, 3-sura al-imronning “ollohi taolo uni ko‘rkam o‘stirdi” 37-oyatidagi ishorani ko‘ramiz. bilamizki, sharq mumtoz she’riyatida har bir shoir devon tartib beradi. devonning kirish qismida, ya’ni debochada shoir o‘z hayoti va ijodi haqida ma’lumot berib, ogahiy ham birlamchi manbalarni devoni “ta’viz ul-oshiqin”(oshiqlar tumori) da keltiradi.sayyid muxammadxon hukmronligi davrida, uning shogirdi, taxt vorisi muhammad rahim ii – feruz (1864-1910) farmoniga ko‘ra tuzilgan. devon 1288 / 1872-1873 oldin tuzilgan bo‘lib, 810 ta forsiy va turkiy she’r – 18000 misradan tarkib topgan. hozirda devonning 10 ta qo‘lyozmasi va 2 ta toshbosma nashrlari mavjud. bobomiz ogahiy o‘z hayot, faoliyat va ijodlarini o‘zlari devonda …

3 / 22

a rag‘batlantirganini, natijada “ko‘ngliga quvvat va tab’iga jur’at” bilan ko‘pdan-ko‘p she’rlar yozganini so‘zlaydi, bu ham navoiy debochalari mazmun-ruhini eslatadi. ogahiy debochasidan quyidagi parcha ham navoiyga “etishgan hukm”ning bir ko‘rinishi darajasida: “… dilnavozlik yuzidin xitob qilib dedikim: – barcha musavvadalardagi va bayozlardagi va o‘zga yerlardagi parishon bo‘lgan she’rlaringni jam’ etib, devon suvratida tartib bergil va anga debocha ham yozib so‘ngra aytilgan ash’oringni dag‘i hamul devonda o‘z mahalida raqam silkiga gavhar yanglig‘ tergil!” qo‘ng‘irotlar sulolasining alisher navoiyga ergashish adabiy prosopografiyasining boshida shermuhammad munis (1778 – 1829) turgan edi. shoir navoiyni ma’nan ustoz va piri deb biladi. aynan munis ijodi ogahiyni navoiy ijodiga bog‘lovchi ko‘prik vazifasini bajargan. chunki munis muhammadrizo ogahiyning ustozigina emas, rahnamosi ham bo‘lgan. ogahiy navoiy singari otadan erta yetim qolgan. hazrat alisher tarbiyasiga tog‘alari – yetuk shoirlar mirsaid kobuliy va muhammadali g‘aribiylarning ta’siri kuchli bo‘lganidek, munis ham muhammadrizoning tog‘asi sifatida uning hayoti va ijodida yetakchi shaxs edi. u “dastparvardai munis” …

4 / 22

n sulolalar so‘z sehrini va undagi kamol zavqini davlat siyosatiga ko‘targanlar. alisher navoiy chig‘atoy turkiy adabiyotining bunyodkori edi. uning devonlari debochasini ko‘rganimizda, rus matnshunos olimi d.s. lixachevning “yagona adabiyot binosi yaratuvchilari” degan teoriyasini eslaymiz. arab adabiyotining nazariyotchisi ibn roshiq (xii asr) “qadimgi va yangi davr shoirlari ikki inson kabidir, birinchisi adabiyot binokori, uni mustahkam va yaxshi quradi. ikkinchisi binoga naqsh va bezaklar beradi. o‘rta asr shoiri adabiyotga yaxlit bino sifatida qaragan. ogahiy lirikasi yangi davrning “qayta quruvchisi” edi, uning so‘zlaridan foydalanib, muhammadrahimxon ii feruz (1864 – 1910) xorazm adabiy muhitini yaratgan. navoiyning purhikmat so‘zlari xuroson va movarounnahr, jumladan, qo‘qon xonligi hudularida joylashgan me’moriy yodgorliklarida hali-hanuz aks-sado bermoqda. ichan-qa’la majmuasidagi eng ko‘p epigrafik yozuvlar ogahiy qalamiga mansub. shoirning so‘zlari vositasida feruz, devorlarda ham insonlarni ilmga targ‘ib qilgan. vengriya olim a.vamberi shunday deb yozgandi: istalgan ma’rifatli millatga nisbatan o‘rta osiyolik ko‘chmanchining musiqa va xalq turkiy she’riyatiga berilishi nisbatan kuchlidir. qo‘qon, buxoro va …

5 / 22

an. arminiy vamberi xorazmda she’riyatga bo‘lgan katta qiziqish to‘g‘risida gapira turib, shunday yozadi: “xivada men ikki akauka bilan tanishdim. biri munis bo‘lib, u ajoyib she’rlar yozgan; men ularning ayrimlarini keyinchalik nashr qildirmoqchiman. ikkinchisi mirob. u ulkan sabr bilan mirxondning katta tarixiy asarini o‘g‘li uchun, garchi o‘g‘lining o‘zi ham fors tilidan xabardor bo‘lsada, o‘zbekturkiy lahjasiga o‘girmoqda. bu ish 20 yil davom etgan, lekin u buni biron kimsa oldidae’tirof etishdan uyalardi, zero diniy ilmlardan boshqasi bilan shug‘ullanish yuzakichilik hisoblanadi”. ushbu iqtibosda keltirilgan ma’lumotlardan ma’lum bo‘ladiki, ogahiy mirxondning “ravzat al-safo” asarini ko‘p yillar davomida tarjima qilgan va boshqa tarjimonlarga ham bosh-qosh bo‘lgan. ogahiy fors tilidan o‘n sakkizta va usmoniy turkchasidan bitta asar tarjima qilgan. xivashunos olim yu. bregel tarjima asarlarning yillar ketma-ketligini aniqlashga qiynalgan edi[footnoteref:1]. ammo, ogahiyshunos olim n. toshev bu xronologiyani shoir o‘z devonida ketma-ketlikda berganligini aniqlagan[footnoteref:2]. asar nomlarining devondagi ketma-ketligi, ularning qo‘lyozmalari va qayerda saqlanishi haqida ma’lumotlarni keltiramiz: [1: munis shir …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ogahiy lirikasida insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalari talqini"

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti 308-guruh talabasi shonazarova marjonaning o‘zbek adabiyoti tarixi fanidan kurs ishi mavzu: ogahiy lirikasida insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalari talqini bajardi: shonazarova marjona tekshirdi: toshkent-2023 mundarija: 1. ogahiy hayoti va ijodi – yoshlar tarbiyasi uchun namuna……..3 2. mumtoz shoir sifatida…………………………………………..3 3. sermahsul va serqirra tarjimon………………………………....6 4. hassos muarrix…………………………………………………11 5. ogahiy musammatlari………………………………………….15 6. xulosa…………………………………………………………..21 7. foydalanilgan adabiyotlar ……………………………………..22 1. ogahiy hayoti va ijodi – yoshlar tarbiyasi uchun namuna mashhurligiga ko‘ra, uch toifa shoirlar bor. birinchisi hayot davrida mashhur bo...

This file contains 22 pages in DOCX format (72.8 KB). To download "ogahiy lirikasida insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalari talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: ogahiy lirikasida insonparvarli… DOCX 22 pages Free download Telegram