ta’limni tashkil etish shakllari

DOCX 57 pages 177.9 KB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 177.9 KB

File type DOCX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

1: ta’limni tashkil etish shakllarining mohiyati va mazmuni reja 0. ta’limni tashkil etish shakllari tushunchasi va ta’lim turlari. 0. darsning turlari va tuzilishi. 0. nostandart darslar. 0. ta’limni tashkil etishning yordamchi shakllari. 0. o‘qituvchining darsga tayyorlanishi. ta’lim turlari va shakllarining tavsifi. didaktik g’oyalar (tizimlar) tarixiy taraqqiyot jarayonida yangi g’oyalar bilan boyib davr talabiga mos keluvchi tizimlarga aylanadi. didaktik tizimlarning ketma-ketligi o’qitish nazariyasi va amaliyotining umumiy qonuniyatidir. ta’lim turlari (yunoncha «species» alohida, o’ziga xos xususiyatga ega) o’quv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishga nisbatan turlicha yondashuvdir. pedagogik tizimlarning asosiy turlari quyidagilardir: 1. arxaik (ibtidoiy); 1. qadimgi (shumer, misr, xitoyda eramizdan avvalgi uchinchi ming yillik); 1. avestiy (baqtriya, sug’diyona, xorazmda – eramizdan avv. vii-vi asrlar); 1. yunon (ellins, rim-yunon, rim – eramizdan avv. v-i asrlar); 1. o’rta asr (dogmatik, sxolastik v-xvi asrlar); 1. yangi (tushuntirish, tushuntirish-ko’rgazmali, dasturlashtirilgan, masofali o’qitish muammoli-dasturlashtirilgan, kompyuterlashtirilgan innovatsion); 1. xorijiy (tushuntirish, tushuntirish-ko’rgazmali, dasturlashtirilgan, muammoli-dasturlashtirilgan, kompyuterli o’qitish, masofali, internet …

2 / 57

da etilgan. muntazam o’qitishning ilk turi qadimgi yunon faylasufi sukrot (eramizdan avvalgi 469-399 er. avv. yillar) va uning o’quvchilari tomonidan keng qo’llagan yordamchi savollarga javob topish metodi hisoblanadi. bu metod suqrotcha suhbat metodi nomini olgan. o’qituvchi (faylasuf) o’quvchida qiziqish, bilishga intilishni uyg’otadigan savoldan foydalanadi, mulohaza yuritish asosida o’quvchini voqea-hodisalarning mohiyatini idrok etishga undaydi. o’qituvchining mulohazasi ko’pincha ritorik savollarni muhokama qilish bilan to’ldirilib turiladi. suqrotcha suhbatlar bir yoki bir necha o’quvchilar ishtirokida tashkil etiladi. dogmatik o’qitish – jamoa asosida idrok etish faoliyatining ilk turi bo’lib, o’rta asrlarda keng tarqalgan. o’rta asrlarda g`arbiy yevropada dogmatik o’qitishda lotin tili, markaziy osiyo mamlakatlarida esa arab tili yetakchi o’rin tutgan. musulmon pedagogik kontseptsiyasi sezilarli intellektuallik xususiyatiga ega bo’lgan. komillikka bilimlaridan faol foydalana oladigan odamgina erishishi mumkin deb hisoblangan. “haqiqiy g’oyalar” (abu ali ibn sino. «donishnoma» g`«bilimlar kitobi»), haqiqiy bilimlarni o’zlashtirishga ikki to’siq xalaqit qiladi: so’zlarining aniq va fikrlarining tushunarli emasligi. mazkur kamchilikni bartaraf etishda logika …

3 / 57

ni kiritish mumkin. bu ma’rifiy markazlarining rivojlanishi xv-vii asrlarga to’g’ri kelgan. madrasalarda o’qitish fors tillarida olib borilgan. talabalar majburiy tarzda arab tilini ham o’rganganlar. o’quv rejasiga grammatika, qur’on, hadis, ritorika, logika, metafizika, geologiya, adabiyot, huquqshunoslik kabi fanlar kirgan. o’qitish asosan og’zaki shaklda olib borilgan. biroq talabalar foydalangan o’quv adabiyotlari asta-sekin ancha ko’p qirrali, turli-tuman bo’lib boradi. maktab ta’limi erkaklar uchun mo’ljallangan. ammo har bir badavlat oila qiz bolani o’qitish uchun uyga o’qituvchini taklif etgan. dogmatik o’qitish o’rniga asta-sekin o’quv jarayonida ko’rgazmalilikni keng jalb etish natijasida tushuntirish, tushuntirish-namoyish etish kabi ta’lim shakllari qo’llanila boshlandi. ayni vaqtda respublika hududida faoliyat yuritayotgan zamonaviy ta’lim muassasalarida ta’limning eng muhim quyidagi uch turidan foydalanilmoqda: 1. tushuntiruvchi-namoyish etuvchi ta’lim (u an’anaviy yoki axborot beruvchi ta’lim ham deb ataladi); 1. muammoli o’qitish; 1. dasturlashtirilgan ta’lim yoki kompyuterli o’qitish. bugungi kunda o’rta asrda keng qo’llanilgan ta’lim turlari – dogmatik va sxolastik o’qitish elementlari ham saqlanib kelinmoqda. tushuntiruvchi-namoyil etuvchi …

4 / 57

shlari va idrok etish faoliyatlarini rivojlantirish yo’li bilan ta’lim tashkil etiladi. uning texnologiyasi turli-tumanligi bilan ajralib turmaydi, chunki o’quvchilarni faol idrok etish faoliyatiga jalb etish bir necha bosqichlardan iborat bo’ladi. ular ketma-ket tartibda va kompleks amalga oshirilishi kerak. bunday o’qitishda muammoli vaziyatni yaratish muhim bosqich hisoblanadi. bunday vaziyatda fikrlash jarayonida qiyinchilik his etiladi. o’quv muammosi bir qadar qiyin, lekin o’quvchilarning kuchi yetadigan bo’lishi kerak. muammoni ilgari surish bilan birinchi bosqich yakunlanadi. muammoni hal etishning keyingi bosqichida o’quvchilar savol bo’yicha mavjud muammoni ko’rib chiqadilar, tahlil qiladilar, javob topish uchun ularning yetarli emasligini aniqlaydilar va yetishmayotgan axborotni topishga intiladilar. uchinchi bosqich muammoni yechish uchun zarur bo’lgan bilimlarni turli usullar bilan egallashga qaratilgan. u hayoliga birdan fikr kelishi bilan yakunlanadi (“men nima qilishni bilaman!”). shundan keyin muammoni hal etish, olingan natijalarni tekshirish, dastlabki gipoteza bilan solishtirish, olingan bilimlar, malakalarni tizimlashtirish va umumlashtirish bosqichlari keladi. muammoli topshiriqlar savollar, o’quv masalalari, amaliy vaziyatlardan iborat bo’lishi …

5 / 57

i izlashi zarurligini ko’zda tutadi. muammoli vaziyatga misol: “6 ta gugurt qutisidan tomonlari bir gugurt qutisi kattaligiga teng 4 ta bir xil tomonli uchburchaklar yasang”. muammoli o’qitishning afzalliklari: shaxsiy ijodiy faoliyatini tashkil etish asosida bilimlarni mustaqil egallash, o’qishga qiziqishni uyg’otish, mahsuldor fikrlashini rivojlantirish, o’qitishning mustahkam va amaliy natijalari. kamchiliklari o’quvchilar idrok etish faoliyatlarini boshqarishning qiyinligi, muammoni qo’yish va hal etish uchun ko’p vaqt sarflanishi, muammoli vaziyatni yaratish va mustaqil yechish imkoniyatini har bir o’quvchiga taqdim etishning qiyinligi bilan belgilanadi. dasturiy ta’lim (dasturlashtirilgan o’qitish) harakat (operatsiya)lar ketma-ketligi tizimini ifodalovchi, ularni bajarish ilgaridan rejalashtirilgan natijaga olib keluvchi “dastur” terminidan kelib chiqadi. ushbu turning asosiy maqsadi o’quv jarayonini boshqarishni yaxshilashdan iborat. bunday o’qitish asosini kibernetik yondoshish tashkil etadi. unga binoan o’qitish murakkab dinamik tizim sifatida qaraladi. dasturiy ta’lim yangi didaktik, psixologik va kibernetik g’oyalar asosida xx asrning 60-yillari boshlarida yuzaga keldi. u o’quvchining bilim egallashi yo’lida har bir qadamni nazorat qilishga imkon beradigan …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’limni tashkil etish shakllari"

1: ta’limni tashkil etish shakllarining mohiyati va mazmuni reja 0. ta’limni tashkil etish shakllari tushunchasi va ta’lim turlari. 0. darsning turlari va tuzilishi. 0. nostandart darslar. 0. ta’limni tashkil etishning yordamchi shakllari. 0. o‘qituvchining darsga tayyorlanishi. ta’lim turlari va shakllarining tavsifi. didaktik g’oyalar (tizimlar) tarixiy taraqqiyot jarayonida yangi g’oyalar bilan boyib davr talabiga mos keluvchi tizimlarga aylanadi. didaktik tizimlarning ketma-ketligi o’qitish nazariyasi va amaliyotining umumiy qonuniyatidir. ta’lim turlari (yunoncha «species» alohida, o’ziga xos xususiyatga ega) o’quv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishga nisbatan turlicha yondashuvdir. pedagogik tizimlarning asosiy turlari quyidagilardir: 1. arxaik (ibtidoiy); 1. qadimgi (shumer...

This file contains 57 pages in DOCX format (177.9 KB). To download "ta’limni tashkil etish shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’limni tashkil etish shakllari DOCX 57 pages Free download Telegram