fonologiya

DOCX 6 pages 255.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 6
fonologiya (fono... va ...logiya) — tilshunoslikning til tovush qurilishining strukturaviy (tuzilmaviy) va funksional (vazifaviy) qonuniyatlarini, tilning eng mayda, maʼno bildirmaydigan birliklari — boʻgʻinlar, fonemalarning tuzilishi va amalda qoʻllanishini oʻrganuvchi boʻlimi. fonologiyaning fonetikadan farqi shundaki, uning diqqat markazida fizik hodisa sifatidagi tovushlarning oʻzini emas, balki ularning nutqda yanada murakkabroq maʼnoli birliklar — morfemalar, soʻzlarning tarkibiy qismi sifatida bajaradigan vazifasini oʻrganish turadi. shu tufayli fonologiyani baʼzan funksional fonetika deb ham ataydilar. ruschex tilshunosi n. s. trubetskoyning aniqlashicha, fonologiya bilan fonetika oʻrtasidagi oʻzaro munosabat shundan iboratki, har qanday fonologik tavsifning ibtidosi maʼno farqlovchi tovushiy ziddiyatlarni aniqlashdir; fonetik tavsif esa boshlangʻich nuqta va moddiy asos sifatida qabul qilinadi. fonologiyaning asosiy birligi — fonema, asosiy tadqiqot obyekti — fonemalarning zidlanishlari (oppozitsiyalari) boʻlib, bu oppozitsiyalar bir butun holda tilning fonologik tizimini hosil qiladi. muayyan oʻrinda bir fonemaning ikkinchisiga qarama qarshi qoʻyilishini namoyon etuvchi soʻzlar (burborbir kabi) kvaziomonimlar (soxta omonimlar) deyiladi. odatda, tildagi fonemalar soni kvaziomonimlar yordamida …
2 / 6
sonlar boʻlib, ular 1928-yil gaagada boʻlib oʻtgan tilshunoslarning 1-xalqaro kongressida fonologiyaning asosiy gʻoyalarini bayon etganlar. n. s. trubetskoyning "fonologiya asoslari" (1939) kitobi fonologiya taraqqiyotidagi eng muhim bosqich boʻlgan. fonologiya paydo boʻlishining ilk asoslari 19-asr oxirlarida nemis olimi i. vinteler va ingliz olimi g. suit asarlarida, umumnazariy jihatlari keyinchalik f. de sossyur tadqiqotlarida shakllangan. ayniqsa, fonologiyaning rivojlanish asoslarini yaratishga ruspolyak tilshunosi i. a. boduen de kurtene katta hissa qoʻshdi. fonema gʻoyasi va uning prinsiplari ilk marta uning asarlarida ishlab chiqilgan. boduen de kurtene tadqiqotlari negizida leningrad va moskva fonologik maktablari shakllandi (oʻzbek tilshunoslarining fonologik tadqiqotlari ham asosan ana shu maktablar taʼsirida yaratilgan). hozirgi kunda mazkur maktablarning fonologik nazariyalaridan tashqari yevropa va aqshda yana 10 ga yaqin fonologik nazariyalar yaratilgan. fonologiyasini oʻrganishda ye.d. polivanov, v. v. reshetov, a. nurmonov, a. abduazizov va boshqalarlarning ilmiy ishlari ayniqsa ahamiyatlidir. fonologiya ham fonetika kabi umumiy fonologiya, xususiy fonologiya, tarixiy (diaxronik) fonologiya va tasviriy (sinxronik) fonologiyaga …
3 / 6
fonologiya - Page 3
4 / 6
fonologiya - Page 4
5 / 6
fonologiya - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonologiya"

fonologiya (fono... va ...logiya) — tilshunoslikning til tovush qurilishining strukturaviy (tuzilmaviy) va funksional (vazifaviy) qonuniyatlarini, tilning eng mayda, maʼno bildirmaydigan birliklari — boʻgʻinlar, fonemalarning tuzilishi va amalda qoʻllanishini oʻrganuvchi boʻlimi. fonologiyaning fonetikadan farqi shundaki, uning diqqat markazida fizik hodisa sifatidagi tovushlarning oʻzini emas, balki ularning nutqda yanada murakkabroq maʼnoli birliklar — morfemalar, soʻzlarning tarkibiy qismi sifatida bajaradigan vazifasini oʻrganish turadi. shu tufayli fonologiyani baʼzan funksional fonetika deb ham ataydilar. ruschex tilshunosi n. s. trubetskoyning aniqlashicha, fonologiya bilan fonetika oʻrtasidagi oʻzaro munosabat shundan iboratki, har qanday fonologik tavsifning ibtidosi maʼno farqlov...

This file contains 6 pages in DOCX format (255.0 KB). To download "fonologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: fonologiya DOCX 6 pages Free download Telegram