куёш радиациясининг радиация баланси

PPTX 21 sahifa 6,8 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 21
2-mavzu: iqlim oʻzgarishi oqibatida biosferada biologik va ekologik oʻzgarishlar. mavzu: ер сиртининг радиация баланси. reja : атмосферада куёш радиациясининг ютилиши ва сочилиши. куёш радиациясининг турлари куёш радиацияси атмосферадан утиб, ер сиртига етиб келгунча узгаради. атмосферадаги хаво молекулаларида хамда каттик ва суюк аралашмаларда (аэрозоль) куёш радиацияси сочилади. куёш радиацияси хаводаги газ ва аэрозолларда кисман ютилади. сочилиш ва ютилиш жараёнлари селектив (танлама) характерга эга булганлиги учун, атмосферадан утаётгач куёш радиациясининг спектрал таркиби хам узгаради. атмосферада куёш радиациясининг ютилиши катга булмайди ва асосан инфракизил тулкинлар диапазонида кузатилади. азот куёш радиациясини факат ультрабинафша тулкинлар диапазонида ютади. спектрнинг бу кисмида куёш радиациясининг энергияси нихоятда кичик булганлиги учун, азотда куёш радиациясининг ютилиши радиация интенсивлигига деярли таъсир курсатмайди. кислород хам куёш радиациясини кам микдорда ютади. ютилиш куринувчан спектрнинг икки энсиз қисмида ва ультрабинафша кисмда юз беради. озон куёш радиациясини кучли ютади. хавода, хатто стратосферада хам, унинг микдори кам булганига карамай, у ультрабинафша радиацияни деярли бутунлай ютади ва …
2 / 21
муман, ер сиртига тушаётган қуёш радиациясининг 15-20% атмосферада ютилади. курилаётган жойда хаводаги ютувчи моддалар микдори (сув буги, чанг, булутлар) ва куёшнинг горизонтдан баландлигига (атмосферада куёш нури босиб утадиган масофа), яъни нурлар утувчи хаво катламининг калинлигига боглик холда ютилиш вакт утиши билан узгаради. ютилиш натижасида куёш радиацияси энергиянинг бошка турларига (асосан, иссиклик, атмосферанинг юкори катламларида эса ионланиш жараёнида электр энергиясига хам) айланади. атмосфера куёш радиацияси окимларига нисбатан хира мухитдир. атмосфера хиралиги атмосферада турли хил аралаш- маларнинг мавжудлигига боглик- бирок, атмосферада аралашмалар булмаса хам, у хира мухит деб хисобланади. молекулаларнинг иссикдик харакатида юз берувчи зичлик узгаришларига олиб келадиган молекулалар комплекслари хам хиралик элементлари хисобланади. хаво зичпиги флуктуацияларида юзага келган радиация сочилиши молекуляр ёки релей сочилиши (бу ходисани биринчи булиб тавсифлаган инглиз олими шарафига), аралашма заррачаларида кузатиладиган сочилиш эса аэрозол сочилиш ёки ми сочилиши (хинд физиги шарафига) деб аталади. сочилишнинг физикавий мохияти тушаётган электромагнит тулкинниш узгарувчи майдони ва муайян мухитда жойлашган зарра уртасидаги …
3 / 21
ишда, сочилган нурнинг интенсивлиги тулкин узунлигининг биринчи ёки иккинчи даражасидаги тескари пропорционал. шунинг учун, бундай заррачаларда сочилган радиация молекулаларда сочилган радиациядек киска тулкинларга бой булмайди. бундан ташкари, заррача канча катта булса, тушаётган нур йуналишида сочилиш шунча кучлирок булади. аэрозол сочилишда ёругликнинг кутбланиш даражаси молекуляр сочилишдагига нисбатан анча кичик. атмосферада куёш радиациясининг сочилиши ва ютилиши жараёнлари натижасида спектрал таркибнинг узунрок тулкинлар томонига узгариши кузатилади. юкорида кайд килинганидек, атмосферанинг юкори чегарасида куёш радиациясининг 9% ультрабинафша (уб), 47% - куринувчан (к) ва 44% - инфракизил (иқ) радиация кисмларига тугри келади. куёш тиккада булганида (а0=90°) бу муносабатлар куйидагича узгаради: уб - 4%, к - 46%, ик - 50%. куёшнинг горизонтдан баландлиги 30° га тенг булганда куёш энергиясининг 3% ультрабинафша, 44% - куринувчан ва 53%- инфракизил радиация спектрларига тугри келади. ва, нихоят. куёш уфкда булганда (ботишдан олдин) куёш радиациясининг 28% и куринувчан радиация, 72% и эса инфракизил радиацияни ташкил килади. атмосферада кузатиладиган баъзи оптик ходисалар …
4 / 21
келади. кундузи куёш радиациясининг атмосферада сочилиши сочилган ёругликни юзага келтиради. агар ерда атмосфера булмаганида факат тугри ёки кайтган куёш нурлари тушган жойлар ёруг булар эди. сочилиш жараёнлари натижасида кундузи бутун атмосфера ёруглик манбаи булиб хизмат килади - кундузи куёш нурлари тушмаган жойлар хам ёруг, бутунлай булутлиликда булут остидаги атмосфера катламида сочилган радиация ёруглик хосил килади. куринувчанликнинг горизонтал ёки метеорологик узокдиги куринувчан радиациянинг сочилиши билан боглик. жуда тоза хавода (масалан, арктик хавода) куринувчанлик узоклиги бир неча юз километргача етиши мумкин. бундай хавода ёругликнинг сочилиши асосан факат атмосфера газларининг молекулаларида содир булади. агар хавода чанг ёки конденсация махсулотлари куп микдорда кузатилса, куринувчанлик бир неча километр ва метрларгача камаяди. масалан, кучсиз туманда куринувчанлик узоклиги 500-1000 м тартибида булса, кучли туманда ёки чанг буронида куринувчанлик 50 м ва ундан кам булиши мумкин. агар куринувчанлик узоклиги кичик, бирок бир километрдан каттарок булса, бу холда туман эмас, балки туман пардаси тўғрисида гапириш мумкин. қуёш радиацияси - …
5 / 21
елгилади. aйнан одамларнинг ер юзидаги миграцияси технологиялар, иқтисодий ва маданий янгиликлар тарқалишига ҳисса қўшди. бундан ташқари, ҳар доим катта миграциялар ҳарбий-сиёсий феномен (ҳодиса) бўлиб, ҳудудларда ижтимоий-сиёсий тартибни силкинишинига олиб келади. бугунги кунда миграция инсонларнинг замонавий иқтисодий, ижтимоий, маданий ва сиёсий ривожланишига катта таъсир кўрсатмоқда. aгар олдинги миграциялар 100-йилликда ёрқин намоён бўлса, бундай ўзгаришларни ҳар куни кузатиш мумкин. бугунга келиб кўпчилик учун кутилмаганда миграция яна дунёнинг энг долзарб сиёсий муаммосига айланди. дунё аҳолисининг демографик портлаши натижасида юзага келган глобал вазият тўғрисида жамият онгли равишда яхши англамаган. қуёш электромагнит нурланишининг асосий қисми спектрнинг кўзга кўринадиган нурлари қисмига тўғри келади. қуёш тўла нур энергиясининг ер атмосферасидан ташқарида (қуёшдан 1 астрономик бирлик узоқликда)ги қуёш нурларига тик бўлган 1 см2 юзада 1 мин.да тушадиган миқдорига қуёш доимийси дейилади. қуёш доимийси қуёшнинг у.мумий енергиясини ҳисоблаш, тадқиқ етиш, унинг йерга таъсирини ўрганиш мақсадида махсус актинометрик стяларда ўлчаб борилади. қуёш доимийсининг ҳозирги пайтдаги қиймати 1,95 кал/(см2мин) ёки 136-106 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"куёш радиациясининг радиация баланси" haqida

2-mavzu: iqlim oʻzgarishi oqibatida biosferada biologik va ekologik oʻzgarishlar. mavzu: ер сиртининг радиация баланси. reja : атмосферада куёш радиациясининг ютилиши ва сочилиши. куёш радиациясининг турлари куёш радиацияси атмосферадан утиб, ер сиртига етиб келгунча узгаради. атмосферадаги хаво молекулаларида хамда каттик ва суюк аралашмаларда (аэрозоль) куёш радиацияси сочилади. куёш радиацияси хаводаги газ ва аэрозолларда кисман ютилади. сочилиш ва ютилиш жараёнлари селектив (танлама) характерга эга булганлиги учун, атмосферадан утаётгач куёш радиациясининг спектрал таркиби хам узгаради. атмосферада куёш радиациясининг ютилиши катга булмайди ва асосан инфракизил тулкинлар диапазонида кузатилади. азот куёш радиациясини факат ультрабинафша тулкинлар диапазонида ютади. спектрнинг бу кисмид...

Bu fayl PPTX formatida 21 sahifadan iborat (6,8 MB). "куёш радиациясининг радиация баланси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: куёш радиациясининг радиация ба… PPTX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram