қадимги юнон фалсафасининг ривожланиш даврлари

PDF 74 pages 5.5 MB Free download

74 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.5 MB

File type PDF

Pages 74

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 74

слайд 1 қадимги юнон фалсафасининг ривожланиш даврлари 23 эллинизм даври (мелоддан аввалги vi-ii аср) полис инқирози ва юнонлар хукумронлиги ва искандар зулқайнар ва унинг авлодлари бошчилигидаги осиё ва африкада йирик давлатчиликнинг ташкил қилиниши даври киникларнинг анти-ижтимоий фалсафасининг тарқалиши; асосий йўналишлар хусусиятлари антик ахлоқнинг ва фалсафий қадриятлари инқирози. фалсафада стоиклар йўналишининг пайдо бўлиши; худолар ва шунга ўхшаш ғайритабиий кучларга нисбатан қўрқувнинг нисбийлиги; сократ мактаблари-нинг фаолияти платон академияси, аристотель ликея киреклар мактаби ва х.к.; ўз-ўзида жисмоний ва руҳий мадад излаш; эпикур фалсафаси ва х.к.; воқеликдан воз кечишга интилиш; шахсни бахт ва лаззатнинг олий неъмати эканлигини тан олиш. (жисмоний- киренаиклар, ахлоқий-эпикур). 24 фалес (эрамиздан олдинги 624-547 йиллар), у милет шаҳрида истиқомат қилгaн. дунёнинг асосида сув ётади, ҳамма нарса сувдан келиб чиқади ва яна сувга айланади. анаксимен (эрамиздан олдинги 588-525 йиллар) ҳавони ҳамма нарсанинг асоси деб тушунган. ҳаво қуюқлашса сув, янада қуюқлашса ер, тош ва бошқа моддий жисмлар вужудга келади, агар ҳаво сийраклашса олов …

2 / 74

рим императорини тарбиялаган, марк аврелийнинг ўзи император бўлган); дастлабки насронийлар табиат муаммоларига эътиборнинг нисбатан камлиги; инсон, жамият давлат муаммоларига эътиборнинг кучлилиги; эстетиканинг гуллаб яшнаши, (фалсафанинг предмети инсон хулқ-атвори ва фикри бўлган); 26 қадимги юнон (антик) фалсафасининг ривожланиш даврлари суқротгача бўлган давр (эра. vii-v аср) уларнинг асосий муаммоси табиат ҳодиса-ларини тушунтириш, космос моҳияти, теварак-атроф, борлиқнинг келиб чиқиши эди, фалсафа услуби – ўз дунеқарашини баён қилиш ва уларни догмага айлантириш «суқротгача бўлган файласуфлар, бу даврнинг вакиллари» милет мактаби – «физиклар» фалес, анаксимандр, анаксимен эфеслик гераклит элей мктаби атомчилар (демокрит, левкипп) барча бошқа файласуфлар классик (мумтоз) суқрат даври (эр.ав. v аср ўртаси iv охири - қадим юнон фалсафасининг гуллаб-яшнаган давр) * 27 асосий йўналишлари космос ва табиат моҳиятини ўрганишнинг мумтоз даври ва «суқротгача»лар томонидан ўрганилиши софистлар фалсафаси суқрот фалсафаси «суқрот» мактабининг юзага келиши платон фалсафаси аристотель фалсафаси суқротчилар даври файласуфлари бирлам-чилик масаласига кам эътибор берганлар коинот табиатини яратишда худоларнинг иштирокини фараз қилганлар борлиқни …

3 / 74

учун эса тоза, турли вазиятларда инсоннинг айнан бир хил хатти ҳаракати ҳам яхши ҳам ёмон бўлиши мумкин); барча нарсалар дунёвий ақл билан эгалланади; инсон ва олам руҳининг моддийлигини тан олган; ҳар қандай жараёнларнинг харакатлантирувчи кучи «кураш»; «уриш (кураш) барча нарсанинг отаси ва онасидир». 29 пифогор – (милоддан аввалги v аср)-катта софистларнинг таниқли вакили хусусиятлари пифогор фалсафасининг асосий ғоялари ўзининг фалсафий қарашини пифогор шундай ифодалайди «инсон барча мавжуд нарсаларнинг мавжуд бўлганлиги, мавжуд бўлмаган нарсаларнинг мавжуд бўлмаганлиги учун меёридир». инсон онгидан ташқарида ҳеч нарсанинг бўлиши мумкин эмас; пифогор замондошларидан бири борлиқ ва билишнинг нисбийлиги ҳақидаги фикрни баён этувчи «иккиёқламали нутқ» асарининг муаллифи деб эътироф қилинади. («касаллик касал учун ёмон, шифокор эса яхши»; «ўлим ўлаётган киши учун ёмон, бироқ гўрков ва мурдашуй учун яхши») инсонни ҳар қандай вазиятда ютуққа эришишга чорлайди. ҳеч нарса мутлақликка даъвогар бўла олмайди; инсон учун бугун нима яхши бўлса, демак у ҳақиқатан ҳам ҳозир ёмон ва зарарлидир; агар эртага …

4 / 74

ирлигини кўрсатувчи «протокатегорияларни» ажратишга ҳаракат қилганлар (тоқ-жуфт, ёруғ-қоронғу, тўғри-қийшиқ, ўнг- сўл ва ҳ.к.). * 31 бу мактабнинг машҳур файласуфлари асосий қарашлари парменид; элейлик зенон; самослик мелисс билиш муаммоларини ўрганганлар; ҳиссий билиш ва олий руҳий билишни ажратадилар (фикр); монизм тарафдори бўлганлар-турли ҳодисаларнинг ягона бошланғич асосдан пайдо бўлганлигини тан оладилар; барча нарсалар ғояларнинг моддий ифодаси деб ҳисоблаганлар (идеализмнинг бошловчилари бўлганлар). 32 суқрот (милоддан аввалги 469-399 й). софистикага алоқадор файласуфлардан бири. хусусиятлари суқрот фаолиятининг тарихий аҳамияти суқрот йирик фалсафий асарларни яратмаган бўлсада, тарихга буюк колемист, (баҳсга чорловчи) донишманд, файласуф-педагог сифатида ном қолдирган. билимни тарқатишга, фуқароларнинг маърифатли бўлишга хайриҳоҳ бўлган; суқрот яратган ва қўллаган асосий метод «майевтика» номини олди. унинг моҳияти шундаки, мантиқий усуллар, қарши саволлар ёрдамида суҳбатдошни ҳақиқатни мустақил топишга йўналтириш. инсониятнинг азалий муаммолари яхшилик ва ёмонлик, муҳаббат, ҳалоллик ва шу кабиларга жавоб излаган; суқрот ўз фалсафасини ва маърифий ишларини майдонларда халқ орасида очиқ мулоқот тарзида олиб борган диалог мавзулари ўз даврининг долзарб …

5 / 74

монни баҳоловчи мезонсифатида сафсатабозлар инсоннинг субъектив фикрини илгари сурганларини англатади. борлиқ ва билишнинг нисбийлиги тўғрисидаги фикрга олиб келувчи ва ёш йигитни баҳсда исталган вазиятда ғалаба қозонишга ўргатувчи “икки маъноли нутқлар” асарини ҳам протогорнинг замондошларидан бири томонидан яратилган деб ҳисоблайдилар (касаллик бемор учун ёвузлик, лекин ҳакам учун неъматдир; ўлим ўлаётган киши учун ёвузлик, лекин гўрков ва тобутсоз учун неъматдир). •инсон онгидан ташқарида ҳеч нарса мавжуд эмас. •ҳеч нарса мутлоқликка даъвогар бўла олмайди. •бугун инсон учун нима яхши бўлса, у чиндан ҳам яхши нарса бўлади. •агар бугун яхши бўлган нарса эртага ёмон бўлса, демак у чиндан ҳам зарарли ва ёмондир. •бизни ўраб турган бутун борлиқ инсоннинг ҳиссий идрокига боғлиқ (“соғ одам учун ширин бўлиб туюлган нарса, беморга аччиқ умр туюлади”). •бизни ўраб турган олам нисбийдир. •объектив (ҳақиқий) билимга эришиб бўлмайди. •фақат фикр дунёсигина мавжуд. ўз даврига нисбатан протогорнинг худоларга муносабати ўзгача ва инқилобийдир. “худоларнинг борлиги ёки йўқлигини била олмайман, чунки жуда кўп …

Want to read more?

Download all 74 pages for free via Telegram.

Download full file

About "қадимги юнон фалсафасининг ривожланиш даврлари"

слайд 1 қадимги юнон фалсафасининг ривожланиш даврлари 23 эллинизм даври (мелоддан аввалги vi-ii аср) полис инқирози ва юнонлар хукумронлиги ва искандар зулқайнар ва унинг авлодлари бошчилигидаги осиё ва африкада йирик давлатчиликнинг ташкил қилиниши даври киникларнинг анти-ижтимоий фалсафасининг тарқалиши; асосий йўналишлар хусусиятлари антик ахлоқнинг ва фалсафий қадриятлари инқирози. фалсафада стоиклар йўналишининг пайдо бўлиши; худолар ва шунга ўхшаш ғайритабиий кучларга нисбатан қўрқувнинг нисбийлиги; сократ мактаблари-нинг фаолияти платон академияси, аристотель ликея киреклар мактаби ва х.к.; ўз-ўзида жисмоний ва руҳий мадад излаш; эпикур фалсафаси ва х.к.; воқеликдан воз кечишга интилиш; шахсни бахт ва лаззатнинг олий неъмати эканлигини тан олиш. (жисмоний- киренаиклар, ахлоқий-эпик...

This file contains 74 pages in PDF format (5.5 MB). To download "қадимги юнон фалсафасининг ривожланиш даврлари", click the Telegram button on the left.

Tags: қадимги юнон фалсафасининг риво… PDF 74 pages Free download Telegram