aliher navoiyning ilmiy filologik merosi

DOC 68.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1413303487_59477.doc aliher navoiyning ilmiy filologik merosi «majolisun-nafois» (1490-91; 1497-98) tazkirasi turk tilidagi yozilgan dastlabki tazkira boʻlib, unda shoir sakkiz majlis doirasida 459 shoir va adib haqida maʼlumot bergan. birinchi va ikkinchi majlisda tazkira tartib berilganda hayot boʻlmagan shoirlar, uchinchi majlisda shoirning zamondoshlari, toʻrtinchi majlisda beshinchi majlisda xuroson, oltinchisida movaraunnahr, kichik osiyo va eron, yettinchi va sakkizinchi majlislarda temuriylar sulolasiga mansub ijodkor shoh va shahzodalar haqidagi maʼlumotlar jamlangan. asar fahriy hirotiy(1521-22), muhammad qazviniy(1522-23), shoh ali abdulali (1598) tomonidan uch marta fors tiliga tarjima qilingan. navoiy «muhokamatul-lug`atayn» asarini oʻz zamonidagi turkiy lahjalar, ziyolilar nutqi, badiiy va ilmiy asarlarning leksik-grammatik xususiyatlarini forsiy til xususitlari bilan qiyoslashga bagʻishladi. jonli xalq tilida qoʻllanilgan koʻplab soʻzlarni asarga kiritib, adabiy tilda qoʻllanilishiga sababchi boʻldi. oʻzigacha ishlatilgan soʻzlarni yangi maʼno qatlamlarini ochdi. oʻzbek tili grammatikasini mahmud koshgʻariydan soʻng ilmiy asosga soldi. oʻzbek tilining badiiy va estetik imkoniyatlari kengayishiga sababchi boʻldi. fors va turk tillarida yaratilgan eng yirik va …

t, oybek, a.saʼdiy, o.sharafiddinov, a.hayitmetov, i.sulton, h.qudratullaev kabi adabiyotshunos va a.k.borovkov, o.usmonov, a.rustamov kabi tilshunos olimlarning ishlari eʼtiborli. nashr qilingan asarlari alisher navoiy. asarlar. 1-4 jildlar, -t.: 1963—1968; alisher navoiy. xazoyinul-maoniy. -t.: 1959-60; alisher navoiy. mukammal asarlar toʻplami (20 jildlik), 1-6 jildlar. -t.: 1987—1992; alisher navoiy. asarlar. 6-10 jildlar, -t.: 1963—1968. alisher navoiy. mukammal asarlar toʻplami (20 jildlik), 7-12 jildlar, toshkent, 1991—1996; alisher navoiy. xamsa (nashrga tayyorl. r.shamsiev). -t.: 1960; alisher navoiy. farhod va shirin (nashrga tayyorl., nasriy bayon muallifi gʻafur gʻulom). — t.: 1956; alisher navoiy. hayratul-abror. ilmiy-tanqidiy tekst (nashr. p.shamsiev). -t.: 1970; alisher navoiy. lisonut-tayr (nasriy bayon muallifi: sh.sharirov). — t.: 1984; alisher navoiy. lisonut-tayr. — t.: 1991; alisher navoiy. nasoyimul-muhabbat. mat. 17-jild. -t.: fan, 2001; alisher navoiy. munojot (nashrga tayyorl. s.gʻanieva). — t.: sharq, 1991; alisher navoiy. mahbubul-qulub. asarlar. oʻn besh tomlik. t.13. — t.;1967; alisher navoiy. xamsatul-mutahayyirin. asarlar. oʻn besh tomlik. t.14. — t.;1967; alisher navoiy. …

er navoiy. mufradot. asarlar. oʻn besh tomlik. t.15.- t.:1968; nasriy asarlari navoiy merosining salmoqli qismi nasriy asarlardan iborat. ular ijtimoiy-siyosiy, axloqiy-talimiy va ilmiy-falsafiy yonalishdadir. mahbubul-qulub (1500-01) navoiyning songgi yirik asari bolib, unda ulug mutafakkir adibning hayoti davomidagi kuzatishlari, toplagan boy tajribasi oz yuqori darajasida aksini topgan. uch qismdan iborat bu asarda soriun-nosning afol va ahvolining kayfiyati (1), axloqiy muammolar (2), mutafarriqa favoyid va amsol surati (3) masalalari ifodalangan. xamsatul-mutahayyirin(besh hayrat,1494) asarida ustozi va dosti abdurahmon jomiy, uning hayoti lavhalari, tariqati, yozishmalari, asarlari haqida hayratomuz hikoyalar keltiriladi. holoti sayyid hasan ardasher (1488-89), holoti rahlavon muhammad(1493) asarlari manoqib-holot yonalishida bolib, ularda shoirga ustozlik qilgan buyuk shaxslar hayoti, faoliyati yoritilgan. munshaot (1498-99) navoiyning maktublari toplami (jami 88 ta xat) bolib, ular soginchlik xatlari, navroz tabriklari, taziyanomalar, siyosiy ogitlar, sulhnomalar va boshqa yonalishlardadir. ular husayn boyqaro, badiuzzamon va boshqa tarixiy shaxslarga bitilgan. 1480-1490 yillar navoiy uchun badiiy ijodda samarali davr bo'ldi. shoir ”hamsa” dan …

i. hadislar asosida 40 ruboyini o'z ichiga olgan ”arbain” ham shu yillari yuzaga keldi. 1495-1496 yillarda ”nasoyim ul-muhabbat” ni yozib tugatdi. bu asar sharqda o'tgan mashhur shayqlar so'fiylar hayoti haqida ma'lumoit beruvchi tazkira edi. bu taskira abdurahmon jomiyning ”nafohat ul-uns” nomli kitobining erkin tarjimasi edik. alisher navoiy uni yangi ma'lumotlar bilan boyitdi, birinchi navbatda turkiy xalq vakillariga keng o'rin ajratdi 750 shayx haqida ma'lumot beruvchi bu asarda tasavvuf tariqatlari, qonun qoidalari so'fiylarga hos hususiyatlar ular hayotiga kasb koriga oid lavhalar o'rin olgan bo'lib tasavvufni o'rganishda muhim ahamiyatga ega. jumaladan, uning yassaviyga oiud ma'lumotlari qimmatli hisoblanadi. 1998 yilda alisher navoiy “majolis un-nafois” ni qayta ko'zdan kechirib to'ldirdi shoirlar adadi 459 taga yetqazdi. shu yil yoshligidan qalbida muhrlanib kelgan ”mantiq ut-tayr” ga javob yozadi. 1500 yil ohirlarida yozgan ”mahbub ul-qulub” asari uning so'ngi asari bo'lib qoldi. ”mahbub ul-qulub” tuzilishiga ko'ra uch qismga bo'linadi tasavvufiy asarlari navoiyning tasavvufiy qarashlari deyarli barcha asarlarining ruhiga …

tda tugʻilib, shu yerda umrining asosiy qismini oʻtkazgan. navoiyning otasi gʻiyosiddin bahodir temuriylar xonadoniga yaqin boʻlgan. sheʼr zavqi va isteʼdodi erta uygʻongan alisher etti yoshidayoq farididdin attorning 'mantiqut-tayr' asarini yod olgan, sharafiddin ali yazdiy nazariga tushgan. mavlono lutfiy yosh shoir isteʼdodiga yuqori baho bergan, kamol turbatiy eʼtirofini qozongan. sayyid hasan ardasher, pahlavon muhammad kabi ustozlardan taʼlim olgan, abdurahmon jomiy bilan ijodiy hamkorlikda boʻlgan. navoiy 1469 yilgacha temuriylar orasidagi ichki nizolar sababli hirotdan chiqib ketishga majbur boʻlgan. husayn boyqaro xuroson taxtiga oʻtirgach (1469), navoiy hayoti va ijodida yangi bosqich boshlanadi. husayn boyqaro alisher navoiyga 'muqarrabi hazrati sultoniy' ('sulton hazratlarining eng yaqin kishisi') degan unvonni beradi. unga koʻra navoiy davlatning barcha ishlariga aralasha olardi. navoiy ijodi ixlosmandlari uning sheʼrlarini yigʻib, 'ilk devonʼ (1464-65) tuzgan edilar, soʻngra 'badoyiul-bidoyaʼ ('goʻzallikning boshlanishi'), 'navodirun-nihoyaʼ ('nodirliklar nihoyasi') nomli devonlar (1470-yillar) tartib berilgan. lirik merosi umumiy hajmi 50000 misradan ortiq 'xazoyinul-maoniy' nomli toʻrt devon (1491—1498)ga jamlangan. alisher navoiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "aliher navoiyning ilmiy filologik merosi"

1413303487_59477.doc aliher navoiyning ilmiy filologik merosi «majolisun-nafois» (1490-91; 1497-98) tazkirasi turk tilidagi yozilgan dastlabki tazkira boʻlib, unda shoir sakkiz majlis doirasida 459 shoir va adib haqida maʼlumot bergan. birinchi va ikkinchi majlisda tazkira tartib berilganda hayot boʻlmagan shoirlar, uchinchi majlisda shoirning zamondoshlari, toʻrtinchi majlisda beshinchi majlisda xuroson, oltinchisida movaraunnahr, kichik osiyo va eron, yettinchi va sakkizinchi majlislarda temuriylar sulolasiga mansub ijodkor shoh va shahzodalar haqidagi maʼlumotlar jamlangan. asar fahriy hirotiy(1521-22), muhammad qazviniy(1522-23), shoh ali abdulali (1598) tomonidan uch marta fors tiliga tarjima qilingan. navoiy «muhokamatul-lug`atayn» asarini oʻz zamonidagi turkiy lahjalar, ziyolilar nu...

DOC format, 68.5 KB. To download "aliher navoiyning ilmiy filologik merosi", click the Telegram button on the left.

Tags: aliher navoiyning ilmiy filolog… DOC Free download Telegram