falsafaning metod, qonun va kategoriyalari

PPT 28 pages 7.2 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 mavzu: falsafaning metod, qonun va kategoriyalari reja: 1. falsafada metod va metodologiya, metodika tushunchalari. 2. metodlarning tasnifi: fan va falsafa metodlari. 3. falsafada kategoriya tushunchasi va ularning turlari * foydalanilgan va tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati: n.shermuxamedova. falsafa. o’quv qo’llanma. –t., “noshir”, 2012. falsafa. o’quv qo’llanma. (m.ahmedova tahriri ostida.) – t.: “o’zbekiston”, 2005. falsafa. o’quv qo’llanma. (e. yusupovning ilmiy rahbarligi ostida.) – t., 2005. falsafa. qomusiy lug’at. – t.:“faylasuflar milliy jamiyati”, “sharq“ nashriyoti, 2004. nazarov q.n. falsafa asoslari –t-2018. * tayanch tushuncha va iboralar: metod, metodologiya, metodika, kategoriyalar, alohidalik, umumiylik, sabab va oqibat, mazmun va shakl, butun va bo’lak, mohiyat va hodisa, zarurat va tasodif, imkoniyat va voqelik va.x. * * metod metod (yunon. methods — usul) keng ma’noda yo’l, ijodiy faoliyatning har qanday shakli. u yoki bu shaklda ma’lum qoida, tartib, usul, harakat va bilim mezonlarining yig’indisi hamdir. metodologiya metodlar yig’indisi va faoliyat turi haqidagi ta’limot. metodologiya * …

2 / 28

falsafiy uslubdir. metafizika – dialektikaga qarama-qarshi bo’lgan metod, unda ob’ektlar o’z holicha (bir- biriga bog’liq bo’lmagan holda), statik (doimiy) o’zgarish, rivojlanish, harakatlarni hisobga olmasdan, qarama-qarshiliklarga e’tibor bermasdan o’rganuvchi uslubdir. dogmatizm- bizni o’rab turgan dunyoni dogma (qotib qolgan) prizmasidan – o’zgarishsiz qabul qilingan dunyoqarash, isbotsiz, yuqoridan berilgan va absolyut xarakterga ega. bu uslub o’rta asrlarda teologik falsafaga xos. eklektika – tarqoq bo’lgan, yakka ijodiy boshlanishga ega bo’lmagan, faqat tushuncha, kontseptsiyalar natijasida yuzaki, lekin tashqaridan to’g’riga o’xshab ko’rinadigan xulosalarga tayanishdir. ko’pincha, eklektika qaysidir fikrlarni, g’oyalarni omma ongi uchun yoqadigan, lekin na ontologik, na gnoseologik qimmatga ega bo’lmagan uslub (o’rta asrlarda dinda, hozirgi paytda reklamada mavjud) sofistika – yangi fikrni (yolg’on fikrni) juda mohirlik bilan rost deb ko’rsatuvchi, mantiqan haqiqiy, lekin mazmunan noto’g’ri bo’lgan, eshituvchi uchun qulay bo’lgan uslub. sofistika qadimgi yunonistonda tarqalgan, bu holda haqiqatni topish uchun emas, munozaralarda g’olib bo’lish uchun qo’llanilgan, kimga bo’lsa ham isboti va notiqlik san’ati usuli sifatida …

3 / 28

tgach, uning struktura o’zgarishiga sabab bo’ldi.. rivojlanish sikllarda amalga oshadi, har bir sikl 3 bosqichdan iborat: ob’ektning dastlabki holati, uning o’z zidiga aylanishi (inkor), bu zidlik yana o’z zidiga aylanishi (inkorni inkor). * qarama-qarshilik qonuni qarama-qarshilik deb narsa, voqea-hodisalarning bir-birini taqozo etuvchi va shu bilan birga, bir-birini inkor etuvchi tomonlari, kuchlarining o’zaro munosabatiga aytiladi. * * miqdor predmetning hajmi, o’lchovi, og’irligi, harakat tezligi va shu kabilar bilan tafsiflanadi. sifat narsalarning ichki va tashqi muayyanligi bo’lib, uning qator xossa, belgi, xususiyatlari birligini ifodalaydi. me’yor esa miqdor va sifatning birligi, o’zaro bog’liqligini ifodalovchi tushunchadir. miqdor va sifat qonuni * gegel falsafasida rivojlanish tushunchasi inkor va inkorni-inkor kategoriyalarida yoritiladi. avval «inkor» kategoriyasining mazmunini aniqlaymiz. inkor nima? unga ikki xil– metafizik va dialektik munosabat mavjud. metafizik «inkor» asosiy e’tiborni eskining yo’q bo’lishiga qaratadi, yangining saqlanishi va uni yaratish jarayonlarini deyarli e’tiborga olmaydi. shunday qilib, metafizik inkor– inkor qilish rad etish, yo’q qilishni anglatadi. dialektik …

4 / 28

i chaki almashinmaydi, balki eski ning bag’rida vujudga kelib, undan foydalanib qaror topadi). yangi eski bilan vorisiy bog’liqdir(yangiga o’ti- layotganda eski butunlay tashlab yuborilmaydi, balki uning ijobiy tomonlari saqlanib qo- ladi va rivojlanish davom ettiriladi). bu qonun tufayli taraqqiyot to’g’ri chiziq shaklida emas, doira shaklida bo’ladi, uning oxirgi nuqtasi boshlang’ich nuqtaga yaqinlashadi. lekin nuqtalar tutashmaydi, balki yuqori bosqichda spiral shaklga ega bo’ladi. * “kategoriya” yunoncha so’z bo’lib, uning lug’aviy ma’nosi “guvoh”, “ta’rif”, “ifodalovchi” demakdir. dialektikaning asosiy kategoriyalari voqelikning eng umumiy aloqadorligini aks ettiruvchi voqelikning tuzilishini aks ettiruvchi voqelikdagi narsa va hodisalar o’rtasidagi sababiyatni aks ettiruvchi sabab va oqibat, zaruriyat va tasodif, imkoniyat va voqelik mazmun va shakl, qism va butun, struktura, element ayrimlik, xususiylik va umumiylik, mohiyat va hodisa, qonuniyat * kategoriya tushunchasiga umumiy ta’rif umuman olganda, kategoriya quyidagi xususiyatlarni o’ziga qamrab oladi: «kategoriya» olamdagi munosabat, bog’lanishlarni ifodalovchi umumiy mazmun va xususiyatga ega falsafiy tushunchadir; b) kategoriyalar moddiy olamdagi hayotni …

5 / 28

arq qiladigan so’zlar bilan ifodalanadi. xususiy ilmiy kategoriyalar falsafiy kategoriyalar alohida olingan xususiy ilmiy fanlarda qo’llani- ladigan, mohiyat nuqtai na- zaridan boshqa fanlarda qo’llanilishi mumkin bo’lma- gan kategoriyalardir. masa- lan, fizika, kimyo geolo- giya, geografiya fanlari kategoriyalari xususiy xarakterga ega fan kategoriyalaridan butunlay farq qiladi. falsafiy kate- goriyalarning muhim xususiyati, ular o’ta keng tushunchalar ekan- ligidir. ayni shu sababli fal- safiy kategoriyalar hech qachon hajman cheklangan tabiiy til tushunchalari darajasida sod- dalashtirilishi mumkin emas. alohidalik, xususiylik va umumiylik narsa va hodisalar, ularning bir-biriga o’xshash va farq qiluvchi tomonlarini ifodalaydigan kategoriyalar alohidalik kategoriyasi olamdagi narsa, voqea va jarayonlarga xos bo’lgan aniq, yagona takrorlanmaydigan belgilar hamda xususiyatlarni ifodalaydi. umumiylik kategoriyasi narsa, hodisa, jarayonlarga xos asosiy, doimiy takrorlanadigan belgilar va xususiyatlar yig’indisini bildiradi. xususiylik – narsa yoki xodisalarning shunday doirasiki, bunda ular ma’lum bir munosabatda umumiy, boshqasida esa alohidalikdir. alohidalik va umumiylikni bog’lovchi halqa xususiylikdir. u alohidalik va umumiylikning o’zaro aloqadorligi bilan bog’liq …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning metod, qonun va kategoriyalari"

слайд 1 mavzu: falsafaning metod, qonun va kategoriyalari reja: 1. falsafada metod va metodologiya, metodika tushunchalari. 2. metodlarning tasnifi: fan va falsafa metodlari. 3. falsafada kategoriya tushunchasi va ularning turlari * foydalanilgan va tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati: n.shermuxamedova. falsafa. o’quv qo’llanma. –t., “noshir”, 2012. falsafa. o’quv qo’llanma. (m.ahmedova tahriri ostida.) – t.: “o’zbekiston”, 2005. falsafa. o’quv qo’llanma. (e. yusupovning ilmiy rahbarligi ostida.) – t., 2005. falsafa. qomusiy lug’at. – t.:“faylasuflar milliy jamiyati”, “sharq“ nashriyoti, 2004. nazarov q.n. falsafa asoslari –t-2018. * tayanch tushuncha va iboralar: metod, metodologiya, metodika, kategoriyalar, alohidalik, umumiylik, sabab va oqibat, mazmun va shakl, butun va bo’lak, moh...

This file contains 28 pages in PPT format (7.2 MB). To download "falsafaning metod, qonun va kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning metod, qonun va kat… PPT 28 pages Free download Telegram