ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi

PPTX 25 pages 1.3 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu: ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi reja: tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezjari haqida umumiy tushuncha ichki sekretsiya bezlarining ahamiyati gipofiz va epifiz bezlari qalqonsimon, qalqonsimon bez oldi va ayrisimon bezlar kirish ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi ichki sekretsiya bezlari organizmdagi muhim tizimlar bo'lib, ular turli xil gormonlarni ishlab chiqaradi va ularning organizmdagi funksiyalarini muvozanatlashishda asosiy rol o'ynaydi. bu bezlar, asosan, qon va limfa orqali ishlab chiqarilgan gormonlarni to'g'ridan-to'g'ri tananing turli organlariga va tizimlariga yetkazib beradi. ichki sekretsiya bezlari, ya'ni endokrin bezlari, murakkab fiziologik jarayonlarni boshqarishda muhim ahamiyatga ega bo'lib, ular organizmning o'sishi, rivojlanishi, metabolizmi, immuniteti, reproduktiv tizimi va boshqa hayotiy jarayonlarni tartibga soladi. bu bezlar orasida gipofiz bezi, qalqonsimon bez, buyrak usti bezlari, jinsiy bezlar (yirik bezlar) va pankreas kabi organlar mavjud. har bir bez o'zining maxsus gormonlarini ishlab chiqaradi, bu gormonlar esa turli biokimyoviy jarayonlarni boshqaradi. masalan, qalqonsimon bez tomonidan ishlab chiqariladigan tiroksin gormoni metabolizmni, gipofiz bezidan chiqariladigan o'sish gormoni …

2 / 25

ng uchun bu bezlar ichki sekretsiya bez/ari deb ataladi. lehki sekretsiya bezlariga gi pofiz, epifiz, qalqonsimon, qalqon oldi, ayrisimon, buyrak usti bezlari kiradi. 3. aralash bezlar. bularning to'qimasi ikki qismdan iborat. . bo'lib, bir qismida ishlab ehiqariladigan suyuqlik xuddi tashqi sekretsiya bezlariga o'xshab tashqi muhitga ehiqariladi, ikkinehi qismida ishlab ehiqariladigan suyuqlik esa xuddi iehki sekretsiya bezlari singari organizmning iehki muhitiga, ya'ni qon va limfaga quyiladi. aralash bezlarga oshqozon osti va jinsiy bezlar kiradi ichki sekretsiya bezlari odam tanasining turli qismlarida joy¬lashgan bo'lib, ularda ishlab ehiqariladigan suyuqlik gormon deb ataladi. bezlarda ishlab ehiqariladigan gormon bevosita bezning to'qimasidan o'tayotgan qon va limfaga quyiladi.ehki sekretsiya bezlarida ishlab ehiqariladigan gormonlar ni¬hoyatda oz miqdorda, ya'ni grammning milliard qismiga teng. ammo shunga qaramay, ular odam organizmidagi bareha moddalar almashinuvi jarayonlarida, to'qima va organlar funk¬sivasininl! boshaarilishida. bolalar hamda o'smirlar organizmining o'sishi va rivojlanishida, ular balog'atga yetishida, odam nasi qol¬dirishida muhim ahamiyatga ega. ichki sekretsiya bezlarining hammasi birga …

3 / 25

otrop, gonodotrop, laktotrop, lyuteinlovchi gormonlar ajraladi. somatotrop gormon (stg) bolalar va o'smirlaming o'sishini, rivojlanishini, organizmda oqsillar sintezlanishini boshqaradi. ba'zi sabablarga ko'ra bolalar va o'smirlarda bu gormon ko'p ishlab chiqarilsa, bo'y normadan ortiq o'sib ketadi. bu holatga gigantizm, bun day odam esa gigant deb ataladi. agar bu gormon kamroq ishlab chiqarilsa, bo'y o'sishi sekinlashadi, bunday holga nanizm deyiladi (3- rasm). bunday bo'yi past odam gipofizar pakana deyiladi. ularning bo'yi past bo'lsa ham aqliy faoliyati normal bo'ladi. bo'y o'sishi to'xtagan katta odamlarda somatotrop gormoni ko'p iswab chiqarilsa, akromegaliya kasalligi sodir bo'ladi. bunda odamning burni, labi, iyagi, tili, qo'l va oyoq panja¬larining hajmi kattalashadi. . adrenokortikotrop gormon buyrak usti bezining ishini bosh¬qaradi, ya'ni kortikosteroid gormon ishlab chiqarilishini tartibga soladi tireotrop gormon qalqonsimon bezning ishini, ya'ni undan tiroksin gormoni ishlab chiqarilishini boshqaradi. gonadotrop gormon erkaklar va ayollarning jinsiy bezlari funksiyasini boshqaradi, o'smirlarda esa balog'atga yetish belgilari paydo bo'lishida ishtirok etadi. laktotrop gormon ayollarda sut …

4 / 25

. natijada qandsiz diabet kasalligi sodir bo'ladi. bu kasallikda odam ko'p suv iste'mol qiladi va ko'p siydik ajratadi (bir kecha-kunduzda 5-10 l va undan ko'p). shuni alohida ta'kidlash kerakki, gipofiz organizmdagi bar¬cha ichki sekretsiya bezlarining ishini tartibga soluvchi hukmron bez bo'lishi bilan birga, uning funksiyasi markaziy nerv sistemasi tomonidan, ya'ni oraliq miyadajoylashgan gipotalamusdan aj¬raladigan neyrogormonlar orqali boshqariladi. epifiz bezi. epifiz bosh miyaning asosida, ya'ni o'rta miya sohasida joylashgan bo'lib, uning massasi 0,2 g. unda melatonin gormoni ishlab chiqariladi. bu gormon gi pofizning oraliq bo'lagidan ajraladigan intermidin gormoni singari, odam organizmida pigment almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. bundan tashqari, epifizdan ajraladigan gormon gi pofizning gonadotrop funksiyasini tormozlab, bolada vaqtidan ilgari balog'atga yetish jarayonini susaytiradi. epifizning funksiyasi bola 7 yoshga kirguncha kuchayib bora¬di, undan keyin uning faoliyati asta-sekin pasayib, balog'atga yet ish davri oldidan butunlay to'xtaydi. agar bu bezning funksiyasi oldinroq pasaysa, gi pofizning gonadotrop funksiyasi kuchayib ketib, bolada vaqtidan ilgari balog'atga yet …

5 / 25

arda ham og'ir kasallikka sabab bo'ladi. gipotireoz, ya'ni qalqonsimon bez funksiyasining pasayishi bola tug'ilgandan keyin turli yoswarda va, hatto, katta odamda ham ayrim sabablarga ko'ra yuzaga kelishi mumkin. bunday odamda terining quruqlashganligi, ich qotishi, hatto issiq vaqtda ham sovqotish, doimo bo'shashganlik, kunduzlari ham uyqusirash kabi belgilarni aniqlash mumkin. kasallikning og'ir ko'rinishlarida bemorning tanasi shishadi, aqliy faoliyati zaiflashadi, ya'ni esda saqlash, o'zlashtirish qobiliyati pasayadi. bolalar va kattalarda kasallikning yuqorida qayd etilgan belgi¬lari sezilsa, endokrinolog shifokorga murojaat etish zarur. endemik buqoq. ba'zi joylarda, ayniqsa, buloq suvidan foydalaniladigan joylarda suv va tuproq tarkibida yod moddasi kam bo 'iadi. shuning uchun bu joylarda yashovchi aholi o'rtasida endemik buqoq ko'p uchraydi. bu kasallikda qalqonsimon bezning hajmi kattalashib, bo'yinning oldingi qismida shish (buqoq) hosil bo'ladi. uning hajmi yong'oqdan to katta choynakkacha bo'lishi mumkin. ural, kavkaz, tyanshan va pomir tog'lari, farg'ona vodiy¬sining ayrim tumanlarida ilgarilari endemik buqoq ko'p tarqalgan edi. ichiladigan suvga va tuzga kaliy yodid qo'shilishi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi"

mavzu: ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi reja: tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezjari haqida umumiy tushuncha ichki sekretsiya bezlarining ahamiyati gipofiz va epifiz bezlari qalqonsimon, qalqonsimon bez oldi va ayrisimon bezlar kirish ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi ichki sekretsiya bezlari organizmdagi muhim tizimlar bo'lib, ular turli xil gormonlarni ishlab chiqaradi va ularning organizmdagi funksiyalarini muvozanatlashishda asosiy rol o'ynaydi. bu bezlar, asosan, qon va limfa orqali ishlab chiqarilgan gormonlarni to'g'ridan-to'g'ri tananing turli organlariga va tizimlariga yetkazib beradi. ichki sekretsiya bezlari, ya'ni endokrin bezlari, murakkab fiziologik jarayonlarni boshqarishda muhim ahamiyatga ega bo'lib, ular organizmning o'sishi, rivojlanishi, metaboli...

This file contains 25 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "ichki sekretsiya bezlarining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlarining fi… PPTX 25 pages Free download Telegram