bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya

PPTX 12 pages 1.5 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

bilish falsafasi va nazariyasi bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya geneseologiya-sof falsafiy kategoriya «bilish naazariyasi (gnoseologiya) – falsafa bo‘limi bo‘lib, u bilish qonuniyatlari, bilimning ob’ektiv reallikga munosabatini o‘rganadi. gnoseologiya» – sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha «gnosis» – «bilim», ilm va «logos» – «ta’limot», «fan» so‘zlaridan kelib chiqqan. so‘zma-so‘z ma’nosi – «bilish haqidagi ta’limot (fan)», «ong haqidagi ta’limot (fan)». falsafiy adabiyotlarda, shu jumladan, falsafiy qomuslar va lug‘atlarda «gnoseologiya» atamasi «bilish nazariyasi» deb tarjima qiling shu bilan bir qatorda, ayni shu mazmunni ifodalash uchun epistimologiya » so‘zi ham qo‘llaniladi shuni ta’kidlash lozimki, gnoseologiyaga tatbiqan bilish nazariyasi va epistemologiya nomlarining qo‘llanilishini o‘rinli deb bo‘lmaydi. zotan, «episteme» so‘zi «pistis» – «e’tiqod» so‘zi bilan uzviy bog‘liq. biroq, «biz biladigan» (gnosio) va biz ishonadigan» (pistio), mavjudligiga e’tiroz bildirmaydigan narsalar – falsafiy va ilmiy bilimlarning hozirgi darajasida mazmunan har xil tushunchalardir. gnoseologiya fanida o'rganiladi insonning dunyo bilish imkoniyati insonni o'zlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi …

2 / 12

zning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan «oddiy» masalani echishdan iborat: bu savolga javob izlash va masalaning echimini topishda gnoseologiyada ikki muxolif an’ana: bilimlarimiz tajribada sinalganini qayd etuvchi empirizm va buni inkor etuvchi ratsionalizm to‘qnashadi. ratsionalizm (ratsionalistlar) imsonda tug‘ma g‘oyalar, adolat, insoniylik,uyg‘unlik g‘oyalari va tajribadan olinishi mumkin bo'lmagan boshqa g‘oyalar mavjudligidan kelib chiqadi. zotan, tajriba to‘la adolat, yalpi insoniylikmavjud emasligini, bizni qurshagan dunyoda uyg‘unlik ustidan xaos hukm surishini ko‘rsatadi. bunda ayrim ashaddiy ratsio nalistlar (masalan, platon, avgustin va ularning hamfikrlari ko‘rsatib o‘tganidek g‘oyalar inson aqliga xos tug‘ma g‘oyalar bo‘lib, ularni inson faqat o‘z aqlidan olishini qayd etadilar; boshqa, mo‘‘tadil ratsionalistlar (masalan, leybnits, volf baumgarten) esa, g‘oyalar aqlga bog‘liq bo‘lmagan holda mavjud bo‘lsa-da, biroq ular faqat aqlda tafakkur va falsafiy mushohada yuritish jarayonida tug‘ilishini ta’kidlaydilar. empiristlar (f. bekon, j. lokk, t. gobbs, d. yum, l. feyerbax), aksincha, inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega bo‘lgunga qadar biron-bir g‘oya mavjud bo‘lishini inkor etadilar. …

3 / 12

agnostiklar bilish mumkinligini rad etadilar bilimning asosiy turlari bilim nima? bilim tushunchasiga aniq ta’rif berish qiyin, balki hatto mumkin ham emas. birinchidan bu tushuncha umumiy tushuncha hisoblanadi ikkinchidan, bilimning juda ko‘p turlari mavjud va ularning hammasini yonma-yon qo‘yib bo‘lmaydi. odatda biz nimanidir bilishimiz haqida gapirganimizda, o‘zimiz bu «nimadir» haqida ancha to‘g‘ri tasavvurga egamiz, deb hisoblaymiz. bizning tasavvurimiz xom xayol yoki faqat o‘z shaxsiy fikrimiz emasligiga ham ishonchimiz komil bo‘ladi. nihoyat, biz bu ishonchni mustahkamlovchi qandaydir dalillar keltirishimiz mumkin. shunday qilib, o‘z shaxsiy hayotimizda biz amaldagi holatga mos keladigan va ma’lum asoslarga ega bo‘lgan ishonch, e’tiqodni bilim deb hisoblaymiz. insonning o‘zini qurshagan dunyoda mo‘ljal olish funksiyasini bilim bajaradi. bilim – inson ong yordamida oladigan dunyo haqidagi ma’lumotlarning eng oliy darajasidir. bilish– inson qo‘lga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi. bilish inson izchil va ijodiy faoliyatining ijtimoiy jarayoni bo‘lib, unda tashqi dunyoning ideal obrazlari yuzaga keladi va bilish maqsadi bo‘lgan bilim shakllanadi. hissiy …

4 / 12

aloqalar bo‘yicha gavdalanadigan narsalarning obrazlaridir. xayol insonning muhim xossasi. xayol kuchi tajribada (ongda) mavjud obrazlarni nafaqat qayta chaqiradi, balki ularni bir-biri bilan bog‘laydi va shu tariqa ularni umumiy tasavvurlar darajasiga ko‘taradi. image1.png image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg

5 / 12

bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya"

bilish falsafasi va nazariyasi bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya geneseologiya-sof falsafiy kategoriya «bilish naazariyasi (gnoseologiya) – falsafa bo‘limi bo‘lib, u bilish qonuniyatlari, bilimning ob’ektiv reallikga munosabatini o‘rganadi. gnoseologiya» – sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha «gnosis» – «bilim», ilm va «logos» – «ta’limot», «fan» so‘zlaridan kelib chiqqan. so‘zma-so‘z ma’nosi – «bilish haqidagi ta’limot (fan)», «ong haqidagi ta’limot (fan)». falsafiy adabiyotlarda, shu jumladan, falsafiy qomuslar va lug‘atlarda «gnoseologiya» atamasi «bilish nazariyasi» deb tarjima qiling shu bilan bir qatorda, ayni shu mazmunni ifodalash uchun epistimologiya » so‘zi ham qo‘llaniladi shuni ta’kidlash lozimki, gnoseologiyaga tatbiqan bilish nazariyasi va epistemologiya nom...

This file contains 12 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "bilish falsafasi va nazariyasi gnoseologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi va nazariyasi … PPTX 12 pages Free download Telegram