zardushtiylik dinining vujudga kelishi

DOC 5 sahifa 49,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 49,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

3-mavzu: zardushtiylik dini reja 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. 2. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 3. zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishi. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi. 4. «avesto» matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. zardushtiylikning vujudga kelishi. zardushtiylik mil.avv. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik ta'limotiga ko‘ra, bu din vahy orqali nozil bo‘lgan. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko‘p ta'sir o‘tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritildi. keyingi asrlarda bu g‘oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar tarafidan o‘zlashtirildi. aytib o‘tish joizki, ushbu din paydo bo‘lgan davr va uning vatani – hali fanda oxirigacha to‘liq echilgan masalalar emas. zardushtiylik dini payg‘ambar zardusht nomiga …

2 / 5

ni tarixiy shaxs deb bilsalar, boshqalar afsonaviy shaxs deb hisoblaydilar. manbalarning xabar berishicha, u taxminan mil.avv. 1200-570 yillar orasida yashagan ilohiyotchi, faylasuf, shoirdir. tadqiqotchi m. boys ta'kidlashicha, u mil.avv. 1500-1200 yillar orasida yashagan. zardusht markaziy osiyo hududida mavvjud bo‘lgan ko‘pxudolikka negizlangan qadimiy diniy tasavvvur va e'tiqodlarni isloh qilib, yangi dinga asos soldi. zardushtning tug‘ilgan va ilk diniy faoliyatini boshlagan joy xususida ikki xil qarash bor. birinchisi – «g‘arb nazariyasi» bo‘lib, unga ko‘ra midiya (hozirgi eron hududida) zardushtning vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi hisoblanadi. bu fikr tarafdorlarining dalili shuki, birinchidan, zardushtiylikning qadimgi eron hududlarida keng tarqalganligi bo‘lsa, ikkinchidan, zardushtiylikning muqaddas kitobi sanalmish avvestoga keyin yozilgan sharhlarning qadimiy eron-pahlavviy tilida bo‘lganligidir. e'tibordan chiqarmaslik kerakki, zardushtiylik uch buyuk eron imperiyasi – ahamoniylar, arshakiylar va sosoniylar davvrlarida, ya'ni mil.avv. vi 69 asrdan to mil. vii asrigacha ketma-ket aynan yaqin va o‘rta sharqda davvlat dini maqomida bo‘lgan. ikkinchisi, «sharq nazariyasi» bo‘lib, unga ko‘ra, zardusht …

3 / 5

alariga mo‘l» sug‘d, «qudratli va muqaddas» mouru (marv), «baland ko‘tarilgan bayroqlar mamlakati» baxdi (baqtriya) zikr etiladi. zardushtiylik ta'limoti. zardushtiylik ta'limoti markaziy osiyoda ibtidoiy davvrda mavvjud bo‘lgan tabiat kuchlarini ilohiylashtiruvchi e'tiqodlarga (markaziy osiyo qadimgi aholisining «eski dini»ga) nisbatan monoteistik ta'limotdir. u behuda qon to‘kuvchi qurbonliklar, harbiy to‘qnashuvlar, bosqinchilik urushlarini qoralab, o‘troq, osoyishta hayot kechirishga, mehnatga, dehqonchilik, chorvachilik bilan shug‘ullanishga da'vat etadi. moddiy hayotni yaxshilashga urinishni yovuzlikka qarshi kurash deb hisoblaydi. zardushtiylik dinida qo‘riq er ochib, uni bog‘u rog‘ga aylantirgan odam ilohiyot rahmatiga uchraydi. aksincha, bog‘lar, ekinzorlarni, sug‘orish inshootlarini buzganlar katta gunohga qoladilar. zardusht insonlarga tinch-totuv yashashni, halol mehnat qilishni o‘rgatmoqchi bo‘ladi. bunga ko‘ra insonning bu dunyodagi hayotiga yarasha narigi dunyodagi taqdiri ham bo‘lajak, har bir inson o‘lgandan so‘ng o‘zining bu dunyodagi qilmishiga yarasha abadiy rohat – jannatga yoki yomon ishlari ko‘p bo‘lsa, na xursandlik va na xafalik ko‘rmaydigan arosat joy – misvongatu ga tushadi. zardushtiylik negizida olamning qarama-qarshiliklar kurashi asosiga qurilgani …

4 / 5

‘ziga xos bo‘lib, o‘lganlar bir necha past, baland «sukut minoralari» – daxma larga solinadi, u erda murdalarning go‘shtlarini qushlar eb, suyaklarini tozalaydi. go‘shtdan tozalangan suyaklar maxsus sopol idishlarga solinib, minora o‘rtasidagi quduqqa sochib yuboriladi. bunda poklik bilan nopoklik ning bir-biriga yaqinlashmasligiga erishiladi. zardushtiylik dini dunyodagi eng qadimiy dinlardan biri hisoblanib, mil.avv. xіі – vi asrlarda markaziy osiyo, ozarbayjon, eron va kichik osiyo xalqlari unga e'tiqod qilganlar. eronda sosoniylar sulolasi hukmronligi davvrida uning muqaddas kitobi avvesto ruhoniylar tomonidan og‘zaki rivoyatdan yig‘ilib, birinchi marta kitob shakliga keltirilgan. ayrim qismlariga, ayniqsa, «videvdat» bo‘limiga o‘zgartirishlar kiritilib, qayta ishlangan. viii asrda o‘rta osiyoga islom dini kirib kelib keng tarqalguniga qadar zardushtiylik mahalliy xalqlarning asosiy dini hisoblangan. buni, jumladan, arxeologik tadqiqotlar isbotlaydi. hozirgi kunda zardushtiylikka e'tiqod qiluvchi diniy jamoalar mavvjud. ular hindistonning mumbay (bombey, g‘ujarot shtatlarida 115 ming kishiga yaqin), pokiston, shri lanka, buyuk britaniya, kanada, aqsh, avvstraliya va eronning (tehronda 19 ming kishidan ortiq) ba'zi …

5 / 5

ari, ma'navviy madaniyatini o‘rganishda muhim va yagona manbadir. uning tarkibidagi materiallar qariyb ikki ming yil davvomida vujudga kelib, avvloddan-avvlodga og‘zaki tarzda uzatilib kelingan. zardushtiylik dini rasmiy tus olguniga qadar avvestoning bo‘laklari turon va eron zamini xalqlari orasida tarqalgan. ushbu – axura-mazdaning zardusht orqali yuborilgan ilohiy xabarlari deb hisoblangan bo‘laklar turli diniy duolar, madhiyalar sifatida yig‘ila boshlangan. bular zardushtning o‘limidan keyin kitob holida jamlangan va «avvesto» – «o‘rnatilgan, qat'iy qilib belgilangan qonun-qoidalar» deb nom olgan. bu qadimiy yozma manba bizgacha to‘liq holda etib kelmagan. avvesto haqida abu rayhon beruniy (vaf. 1048 y.) shunday yozadi: «yilnoma kitoblarida bunday deyilgan: podshoh doro ibn doro xazinasida [abistoning] 12 ming qoramol terisiga tillo bilan bitilgan bir nusxasi bor edi. iskandar otashxonalarni vayron qilib, ularda xizmat etuvchilarni o‘ldirgan vaqtda uni kuydirib yubordi. shuning uchun o‘sha vaqtda abistoning beshdan uchi yo‘qolib ketdi». avvestoning aleksandr makedonskiy tomonidan gresiyaga olib ketilgani, zarur joylarini tarjima ettirib, qolganini kuydirtirib yuborgani, 12 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"zardushtiylik dinining vujudga kelishi" haqida

3-mavzu: zardushtiylik dini reja 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. 2. zardushtiylik ta'limoti. ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal tamoyili. govmard va shoh yima. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 3. zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishi. zardushtiylikning diniy iyerarxiyasi. 4. «avesto» matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. zardushtiylikning vujudga kelishi. zardushtiylik mil.avv. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik ta'limotiga ko‘ra, bu din vahy orqali nozil bo‘lgan. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko‘p ta'sir o‘tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, u...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (49,0 KB). "zardushtiylik dinining vujudga kelishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: zardushtiylik dinining vujudga … DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram

zardushtiylik dinining vujudga kelishi

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"zardushtiylik dinining vujudga kelishi" haqida

O'xshash fayllar