ekosistemalar ta'limoti

DOCX 17 pages 46.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.1 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: ekotizm tovarlari va xizmatlari: tabiatga tahdid solish. reja: 1. ekosistemalar ta’limoti. ekotizimlarning xilma-xilligi va ularning tuzilishi 2. atmosfera xavosi, tarkibi ahamiyati, va muxofaza qilish yo‘llari 3. ekoloik xafvsizlik. ekologik ta’lim tarbiya ekosistemalar ta’limoti. ekotizimlarning xilma-xilligi va ularning tuzilishi. bir-biri bilan va atrof-muhit bilan o‘zaro munosabatda bo'lgan or- ganizmlarning populatsiyalari ekologik sistemalar (ekosistemalar) yoki bio-geotsenozlar deb ataladi. boshqacha qilib aytganda, biogeotsenoz — bir- biriga bog’liq biotik va abiotik tarkibiy qismlardan iborat kompleks joylash- gan yer yuzasining bir qismidir. biogeotsenoz tabiatdagi eng murakkab sistemalardan biri. avtotrof organizmlar (fotosintezlovchi yashil o‘simliklar va kimyosintezlovchi mikroorganizmlar) hamda geterotrof organizmlar (hay- vonlar, zamburug‘lar, ko'pgina bakteriyalar, viruslar) biogeotsenozning tirik komponentlariga, atmosferaning yerga yaqin qatlami, undagi gaz va issiqlik resurslari, quyosh energiyasi, tuproq va uning suv mineral resursiari esa jonsiz komponentlarga kiradi. ekosistemalar tabiiy va sun’iy bo'ladi. tabiiy ekosistemalarga o'rmonlar, o'tloqlar, tundra mintaqasi, dasht, cho‘l, tog* mintaqalari, ko‘l, dengiz va okean suvlari, daryo, adir, to‘qay ekosistemalari misol …

2 / 17

arni sintezlaydi. (t.a.akimova, v.m.xaskin, 1998) geologik davr (1 mlrd yil) davomida organik moddalar parchalanishiga ko‘ra sintezlanishi qo'proq bo'lishi natijasida atmosferada co2 miqdori kamayib 02 miqdorining tobora ortib borishiga sabab bo'lgan. produtsentlar avtotrof organizm bo'lib, qumqlikdagi va suvdagi yashil o'simliklardan tashkil topgan. tayyorlangan organik moddalarning bir qismi konsumentlar (o'txo'r hayvonlar) tomonidan iste’mol qilinadi, keyingilari esa o'z navbatida go'shtxo'r hayvonlar va odamlar uchun oziq hisoblanadi. redutsentlar ham geterotroflar hisoblanib, ular asosan mikroorga- nizmlardan tashkil topgan. ulac ishtirokida hayvon va o'simliklarning qoldiqlari (o'lik tanasi) parchalanib organik moddalarga aylanadi, organik moddalarni oddiy anorganik moddalargacha parchalaydi. organik moddalarning ko'p qismi darhol parchalanmaydi, yog'och, tuproqning organik qismi, suvdagi cho'kmalar sifatida saqlanadi. keyingi yillarda texnika va sanoatning jadal rivojlanishi natijasida bu jarayonning aksi ro‘y berish xavfi paydo boimoqda. bu hodisa sayyora iqlimining o‘zgarishiga olib kelishi mumkin. biosfera xaqida ta’limot. biosfera xaqida umumiy tushuncha biosfera (yunoncha «bios» — hayot, «sfera» — shar so'zlaridan olin- gan). biosfera tirik organizmlar …

3 / 17

2 km balandlikda troposferada va paski chegarasi (litosferaning) 3—5 km mintaqa biosferasiga sanoatning ta'siri, trasportning ta'siri, qishloq xo’jaligining ta'siri. mintaqa biosferasiga sanoatning ta'siri. o’zbekiston sanoat markazlarida atmosfera havosining ifloslanish dinamikasi. mintaqa biosferasiga transportning ta'siri. mintaqa biosferasiga qishloq xo’jaligining ta'siri. kimyolashtirish vositalaridan foydalanishning ijtimoiy-ekologik muammolari biosferada moddalarning aylanishi biosferada tirik organizm eng muhim ahamiyatga ega bo'lib, akade- mik v.i.vemadskiy ularning quyidagi funksiyalarini bclgilab berdi: gaz ahna.shini.shi,konsentratsiyalash funksiyasi, oksidlanish - qaytarilish funksiyasi.biokimyoviy funksiyalari mavjud. bu funksiya natijasida organizmlarning oziqlanishi, nafas olishi, ko'payishi, oigan organizmlarning parchalanishi, chirishi kabi jarayonlar bo'lib turadi. biosferaning eng asosiy funksiyalaridan biri kimyoviy elementlarning davriy aylanishini ta’minlashdir. biosferadagi biotik aylanish yerda yashay- digan hamma tirik organizmlar ishtirokida bo'ladi. kimyoviy elementlar¬ning bir-birikmadan ikkinchisiga yer qobig'i tarkibidan tirik organizmlarga, keyin esa ularning anorganik birikmalarga va kimyoviy elementlarga par- chalanib yana yer qobig'i tarkibiga o'tishi moddalar va energiyaning davriy aylanishi deyiladi. bu aylanish uzluksiz davom etadigan jarayondir. ekosistemalar ta’limoti. ekotizimlarning xilma-xilligi va …

4 / 17

lgusida ta’minlaydigan keng ko'lamdagi masalalar ko'zda tutilgan. ana shunday masalalarga iqlim o'zgarishining oldini olish, cho'llashishga qarshi kurashish, ekologik ta’limni kuchaytirish, turli xil ekologik uyushmalar ishlari va shu kabilar kiradi. ana shunday ekologik muammolami hal etishda inson faoliyati bilan bogiiq bo'lgan barcha masalalaming muhimliligini nazarda tutmoq zarur. bu sanoat va qishloq xo'jaligida ishlatiladigan texnologiya, qashslioqlikka qarshi kurashlsh, ehtiyojlar tizimini o'zgartirish doimiy yashaydigan uyjoylami ko'paytirish, har xil toifadagi aholining rolini ko'paytirish va shu kabilar. birlashgan millatlar tashkiloti tomonidan yana iqlim o'zgarishining oldini olish, o'rmonlami asrash, biologik turli-tumanlikni muhofaza qilish bo'yicha ham konsepsiyalar qabul qilindi. birlashgan millatlar tashkiloti barqaror rivojlanishni e’lon qilib barcha davlatlardan shu konsepsiyalar asosida o'zlarining milliy barqaror rivojlanish konsepsiyalarini qabul qilishini so'ragan va hozirgi kunda ko'pchilik davlatlar, shu jumladan, bizning respublikamizda ham shunday konsepsi yalar qabul qilingan. atmosfera xavosi, tarkibi ahamiyati, va muxofaza qilish yo‘llari havo — atmosferadagi gazlaming aralashmasi bo'lib, balandlikning o'zgarishiga qaiab uning tarkibi ham o'zgarib turadi. havo …

5 / 17

shunday zaharli moddalarni yutgan o'simlik barglari, hujayralari o'la boshlaydi. daraxtlaring suv shimish mexanizmi ishdan chiqadi va barglari to'kiladi. havo tarkibidagi turli xil gazlar miqdorining ortib ketish hollari dunyoning turli nuqtalarida turli darajadadir. ifloslangan atmosfera havosining atrof muhitga va inson salomatligi hamda turmush tarziga ta'siri. sanoat korxonalari va boshqa xo’jalik chiqindilarining tashqi muhitda aylanib yurishi. sanoat markazlaridagi zaharli tumanlarning inson salomatligiga salbiy ta'siri. atmosfera havosidagi chang zarrachalarining inson organizmiga zararli ta'siri. havodagi gaz tarkibining o’zgarishi gigiyenik nuqtai nazardan havfliligii tushunib olishadi. ijtimoiy ekologiya va inson ekologiyasi. tuproqning va suv manbalarining muxofazasi. suv manbalarining ifloslanishi va muxofazasi jamiyat va tabiat o’zaro munosabatlarining evolyutsiyasi. jamiyat tarixining beshta ijtimoiy-iqtisodiy farmatsiyalarga bo’linishi. fan-texnika inqilobining jamiyat va tabiatning, inson va atrof-muhitning o’zaro munosabatiga ta'siri. jamiyatning biosferaga salbiy ta'siri darajasiga ko’ra bosqichlarga ajratilishi 1. suvning ta’mi, rangi, hidi yo‘qligi tufayli boshqa elementlardan farq qiladi; 2. suv yer sharidagi eng ko‘p issiqlik singdiruvchi jismdir, shu sababli suv havzalari …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekosistemalar ta'limoti"

mavzu: ekotizm tovarlari va xizmatlari: tabiatga tahdid solish. reja: 1. ekosistemalar ta’limoti. ekotizimlarning xilma-xilligi va ularning tuzilishi 2. atmosfera xavosi, tarkibi ahamiyati, va muxofaza qilish yo‘llari 3. ekoloik xafvsizlik. ekologik ta’lim tarbiya ekosistemalar ta’limoti. ekotizimlarning xilma-xilligi va ularning tuzilishi. bir-biri bilan va atrof-muhit bilan o‘zaro munosabatda bo'lgan or- ganizmlarning populatsiyalari ekologik sistemalar (ekosistemalar) yoki bio-geotsenozlar deb ataladi. boshqacha qilib aytganda, biogeotsenoz — bir- biriga bog’liq biotik va abiotik tarkibiy qismlardan iborat kompleks joylash- gan yer yuzasining bir qismidir. biogeotsenoz tabiatdagi eng murakkab sistemalardan biri. avtotrof organizmlar (fotosintezlovchi yashil o‘simliklar va kimyosintezlov...

This file contains 17 pages in DOCX format (46.1 KB). To download "ekosistemalar ta'limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: ekosistemalar ta'limoti DOCX 17 pages Free download Telegram