sharq uyg'onish davrida pedagogik fikrlar rivoji: farobiy, ibn sino xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan o'rni

DOCX 16 pages 40.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: sharq uygʻonish davrida pedagogik fikrlar rivoji. farobiy, ibn sino xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni reja: 1. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 2. ibn sino ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni 3. xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni 1. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi abu nasr forobiy ta'lim – tarbiya masalasida xususan aqliy tarbiyaga, ma'rifatli bo’lishga, aqlni mavjud bilimlar bilan boyitish, to’ldirishga katta e'tibor beradi. har qanday tarbiyani, xususan aqliy tarbiyani, ya'ni bilimlarni o’rganishni inson yoshlikdan boshlashligi zarurligi to’g’risidagi fikrni abu nasr forobiy alohida qayd qiladi. lekin, abu nasr forobiy «aqlli» bo’lishni faqat aqliy tarbiya, bilimdonlik bilangina chegaralab qo’ymaydi. abu nasr forobiy talqinida «aqllilik» insonning butun faoliyati – uning bilimi, axloqi, odobi, harakatlari, qiladigan ishlari majmuasi bilan o’lchanadi, ya'ni aqllilik barcha fazilatlarning bir butun, yaxlit xolda muvofiqligidir. abu nasr forobiy ta'limotida axloqiy tarbiya ham aqlli, fazilatli inson tarbiyalashning muhim shartlaridan bo’lib, aqliy tarbiya xususan, «ideal shahar aholisining …

2 / 16

va davlat muammolarini aks etirililgan. erkin fikr yuritish, ya'ni xurfikrlilik g’oyalaridan ilhomlangan o’rta asr faylasufi: abu nasr forobiy inson borlig’i, xususan, uning tanasi bilan joni jismi bilan uning insoniyligi, insoniyligi bilan u yashayotgan jamiyat o’rtasidagi o’zaro aloqadorlik, insonning insoniyligini namoyon qiluvchi fazilatlar, xislatlar va ularning shakllanish jarayoni muammolarini nazariy jihatdan ochib berishga harakat qildi. jon va tananing o’zaro aloqadorligi muammolari haqida fikr yuritgan abu nasr forobiy qadimgi yunon faylasufi platonning insonning ko’chib yurishi haqidagi ta'limotiga qarshi chiqdi. o’zining “masalalarning mohiyati” (“o’yinul masail”) risolasida jon tanadan oldin mavjud bo’lmasligi, bir tanadan boshqa tanaga ko’chib o’ta olmasligi haqidagi g’oyani olg’a surdi. abu nasr forobiyning fikriga asosan, odamlarning tanasi paydo bo’lishi bilan uning “oziqlantiruvchi quvvat”i vujudga keladi. o’sha quvvat yordamida inson tanasi hamisha oziqlanadi va shu jarayonda insonda sezgi organlari paydo bo’ladi. inson sezgi organlari tufayli his-tasavvur, xotira birlashib, xayol hosil bo’ladi. “xayol quvvati” yordamida inson bilim, hunar egalaydi, faoliyat ko’rsatadi, foyda-zararning farqiga …

3 / 16

“dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql” hal qiluvchi rol o’ynaydi . forobiyning tushuntirishicha, “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql”, “individual jon”, “individual aql” paydo bo’lishi va rivojlanishining sababchisidir. “individual jon”, “individual aql” inson tanasining o’limi, yo’q bo’lishi bilan qo’yolib ketmaydi, balki “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql” ga qo’shiladi. insonning joni va aqli abadiylikka ketadi, biroq hech qachon qaytib kelmaydi, qayta namoyon ham bo’lmaydi. ular tanani tark etgandan so’ng yana bir butun bo’lib, birlashadi, har bir jon va har bir aql inson tanasida yashagan vatda orttirgan barcha ma'naviy narsalar to’planib, hamisha barhayot, “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql”ni tashkil etadi. qadimgi yunon falsafasining o’tkir bilimdoni platon, aristotel, zenon, epikur asarlarining mashhur targ’ibotchisi, “ikkinchi muallim”, “sharq aristoteli” nomi bilan mashhur abu nasr forobiy inson aqlining imkoniyatlari cheksiz ekanligini isbotlab, o’rta asr musulmon olamida keng tarqalgan faqat mumtoz shaxslar – payg’ambarlarga xos karomatining sirlarini bilish yo’llari haqidagi diniy-mifologik qarashlarga qarshi chiqdi. forobiy inson o’z taqdirini o’zi o’zgartira olmaydi, degan islom …

4 / 16

fazilat insonning ezgulikka erishish borasidagi xulq-atvori, xatti-harakatlarining ifodasidir. forobiyning ta'kidlashicha, insonni yaxshi xayrli ishlar qilishga, go’zal xulq-atvor sohibi bo’lishiga da'vat etuvchi ma'naviy-axloqiy xususiyatlar, fazilatlar deb ataladi. insonni xunuk xulq-atvori, xatti-harakatlariga da'vat etuvchi ishtiyoqlar razolat deyiladi. razolat insondagi kamchiliklar yoki nokasliklarning ifodasidir. forobiy insonlarni o’zaro hamkorlikka chaqiradi, dunyoda yagona bir butun inson jamoasini tuzish haqida orzu qiladi. “baxt-saodatga erishuv haqida ” risolasida kamolotga bir kishining yolg’iz o’zi (birovning yoki ko’pchilikning yordamisiz) erishuvi mumkin emas. “har bir inson o’z tabiati bilan shunday tuzilganki – deydi forobiy, - u yashash va oliy darajadagi yetuklikka erishmoq uchun ko’p narsalarga muhtoj bo’ladi, u bir o’zi bunday narsalarni qo’lga kirita olmaydi, ularga erishish uchun insonlar jamoasiga ehtiyoj to’g’iladi. shu sababli yashash uchun zarur bo’lgan, kishilarni bir-biriga etkazib beruvchi va o’zaro yordamlashuvchi ko’p kishilarning birlashuvi orqaligina odam o’z tabiati bo’yicha intilgan yetuklikka erishuvi mumkin . bunday jamoa a'zolarining faoliyati bir butun holda ularning har biriga yashash va …

5 / 16

g aqli haqida kitob»(«kitob fi-l aql as-sahir»), «mantiq haqida katta qisqartma kitob» («kitob al-muxtasar al-kabir fi-l mantiq»),«mantiqqa kirish kitobi» («kitob al-madxad ila-l mantiq»), «isbot kitobi»(«kitob sharoit al-qiyos»),«jon(rux)ningmohiyati haqida risola» («risola fi mohiyat an-nafs») va b.; falsafa va tabiiy fanlarning fan sifatidagi, tematikasi haqidagi asarlar: «ilmlarning kelib chiqishi va tasnifi» («kitob fi ixso al-ulum va at-tarif», qisqacha nomi «ihso al-ulum»), «falsafa tushunchasining ma'nosi haqida so’z» («kalom fi ma'oniy ism al-falsafa»), «falsafani o’rganishdan oldin nimani bilish kerakligi haqida kitob» («kitob fi ashyo illati yaxtoju antallama kabl al-falsafa»), «falsafaga izohlar» («taolih fi-l xikmat») va b.; moddaning miqdori, fazoviy va xajmiy munosabatlarini o’rganishga bag’ishlangan, ya'ni matematika fanlari-arifmetika, geometriya, astronomiya va musiqaga oid asarlar: «hajm va miqdor haqida so’z» («kalom fi-l xiyz va-l miqdor»), «fazo geometriyasiga kirish haqidagi qisqartma kitob» («kitob al-madxal ila-l xandasat al-laxmiyati muxtasarsan»), «astrologiya qoidalari haqida muloxazalarni to’g’rilash usuli haqida maqola» («maqola fi-il jihat al layati yassexxu alayxo al-havl bi axkom an-nujum»), …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg'onish davrida pedagogik fikrlar rivoji: farobiy, ibn sino xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan o'rni"

mavzu: sharq uygʻonish davrida pedagogik fikrlar rivoji. farobiy, ibn sino xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni reja: 1. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 2. ibn sino ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni 3. xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan oʻrni 1. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi abu nasr forobiy ta'lim – tarbiya masalasida xususan aqliy tarbiyaga, ma'rifatli bo’lishga, aqlni mavjud bilimlar bilan boyitish, to’ldirishga katta e'tibor beradi. har qanday tarbiyani, xususan aqliy tarbiyani, ya'ni bilimlarni o’rganishni inson yoshlikdan boshlashligi zarurligi to’g’risidagi fikrni abu nasr forobiy alohida qayd qiladi. lekin, abu nasr forobiy «aqlli» bo’lishni faqat aqliy tarbiya, bilimdonlik bilangina chegaralab qo’ymaydi. abu nasr forobiy talqinida «aqllili...

This file contains 16 pages in DOCX format (40.6 KB). To download "sharq uyg'onish davrida pedagogik fikrlar rivoji: farobiy, ibn sino xorazmiyning ta'lim va tarbiya rivojida tutgan o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg'onish davrida pedagog… DOCX 16 pages Free download Telegram