metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar

PPT 12 pages 791.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 791.5 KB

File type PPT

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint urganch inovatsion universitetiijtimoiy gumanitar fanlar va pedagogika fakulteti 22/16 guruh 1-kurs tarix sirtqi ta’lim yo’nalishi talabasi yusupov bekzod “metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar” mavzusi asosida tayorlagan prezentatsiyasi metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar reja: 1. metrologiya fanining 2. fanning shakllanishi 3. metrologik tadqiqotlar o`lchov va o`lchov birliklari to`g`risidagi bir qator ma`lumotlar buyuk olim abu abdulloh muhammad ibn muso al-xorazmiy asarlarida keltirilgan bo`lsa, ulug` olim ahmad farg`oniy esa dunyoda birinchi bo`lib (861 yili) suv sathini o`lchaydigan asbob kashf etgan va uni yasab amalda qo`llagan. yusuf xos xojibning turkiy tilda yozilgan «qutadg`u bilig» asarida o`lchov va o`lchov birliklaridan foydalanibgina qolmay, balki o`lchash va iyyor ishlariga tegishli bilimlarni mukammal bilishga chaqirilgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz boy madaniy merosga ega bo`lgan, jahon fani xazinasiga ulkan hissa qo`shgan o`zbek xalqi qadimdan o`lchovshunoslik sohasiga va uning rivojlanishiga juda katta ahamiyat berib kelgan. shuning uchun bo`lsa kerak xalqimiz tomonidan shu sohaga tegishli yuzlab naqllar yaratilgan: bog`ni …

2 / 12

sohasining rivojlarishiga munosib hissa qo`shgan. buyuk allomalar abu rayhon beruniy va abu ali ibn sinolar tomonidan yaratilgan asarlarda juda ko`plab o`lchov birliklari keltirilgan. ularning ko`pchiligi hozirgi kunda ham o`z kuchini yo`qotmagan. boboqalon shoirimiz yusuf xos xojibning turkiy tilda 1069 - yili yozilgan «qutadg`u bilig» asarida o`lchov va o`lchov birliklaridan foydalanibgina qolmay, balki o`lchash va iyyor ishlariga tegishli bilimlarni mukammal bilishga ham chaqirilgan. bu iboradagi «iyyor ishi» atamasi metall sofligini sinash, bozordagi tosh va tarozilarning to`g`riligini, muomaladagi oltin va kumush pullarning sofligini va og`irligini kuzatib turish kabi ishlarni bajarish ma`nolarini bildiradi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz mamlakatimiz hududida o`lchash ishlariga, ya`ni o`lchovshunoslik sohasiga katta ahamiyat berilganini noshruddin burxonuddin o`g`li rabg`uziy tomonidan 1310 - yili turkiy tilda yozilgan «qissai rabg`uziy» asaridagi, amir temur, alisher navoiy, zaxriddin muhammad bobur va boshqa o`nlab olimu-fozillarning asarlaridagi ma`lumotlardan ham bilsa bo`ladi. suv sathini o`lchashda qo`llaniladigan o`lchov va o`lchov birliklari ham xalqimiz tomonidan yaratilgan, «quloq» , «tegirmon » singari o`lchov …

3 / 12

-biridan farq qiluvchi, turli o`lchov birliklari ishlatilgan. sanoat inqilobi dunyo mamlakatlari o`rtasidagi savdo-sotiqning rivojlanishi turli o`lchov birliklaridan voz kechib, yagona metrik tizimga o`tishni taqozo etdi. 1875 - yilning 20 - mayida parijda 17 mamlakatning diplomatik vakillari tomonidan metrik konvensiyaning hujjatlari imzolandi. xalqaro birliklar tizimi (xbt) 1960 yildan boshlab sobiq sssrda qo`llana boshladi.3 shunga qaramay xtb joriy qilinganiga 45 yildan oshgan bo`lsa ham muomalada ajdodlarimizdan meros bo`lib qolgan birliklardan hozir ham xalq orasida unumli foydalaniladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz jahon xalqlari tomonidan, bir necha ming yillar davomida kashf etilgan vaqt, uzunlik, yuza, hajm, og`irlik va boshqa o`lchov birliklarining nomlari har xil bo`lgani bilan ularning qiymatlari bir-biriga juda yaqin. insoniyat taraqqiyotining dastlabki bosqichidayoq odamlarda u yoki bu kattaliklarni o`lchash ehtiyoji bo`lgan. o`rta osiyoda qadimdan uzunlik o`lchovi inson tanasining biror a`zosi yordamida amalga oshirilgan, shuningdek don eni-yu ot yolining eni qo`llanilgan bo`lsa, ikkinchidan, bug`doy, arpa donlarining og`irlik o`lchovi sifatida qo`llanilishidir. o`rta osiyo hududidan, buyuk ipak …

4 / 12

u ba`zi noaniqliklarga yo`l qo`ygan. o`rta osiyodagi o`rta asr o`lchov va o`lchov birliklari to`g`risida v. xintsga nisbatan biroz aniqroq ma`lumotlar e. a. davidovich tomonidan keltirilgan. lekin e. a. davidovich ham xatolarga yo`l qo`yilgan manbalardan foydalanib yozgan qo`llanmasida bir qancha noaniqliklarga yo`l qo`ygan, masalan uzunlik birligi -olchin to`g`risida so`z borganda; bu olchin o`lchov birligi 71,12 sm ga teng bo`lgan rus arshinning o`zi bo`lib, u xorazmda, buxoroda va o`rta osiyoning boshqa joylarida ruslarning bosib olishdan ancha burun qo`llanila boshlagan - deb yozadi. bu - noto`g`ri fikr. «qadimiy o`lchov birliklari» qisqacha izohli lug`at muallifl n. axrorov quyidagilarni yozadi: masalan, rabg`uziyning «qissai rabg`uziy» asarida arshin ( arshin =65,2-112 sm ) o`lchov birligi keltirilgan. arshin (1 arshin = 65,2 — 112 sm ) rus o`lchov tizimiga i. grozniy tomonidan 1550 - yilda kiritilgan. olchin o`lchov birligida esa «olchin» to`qmoq deb ataladigan uzun dastali katta yog`och to`qmoq dastasi uzunligiga nisbatan olingan; uning uzunligi 71-72 sm ga …

5 / 12

lari osiyo mamlakatlari va hindistonda, yunonistonda, so`ngra ba`zi o`zgarishlar bilan italiyada, undan butun yevropada tarqalgan. shunday qilib, bir mamlakatdagi o`lchov birliklari ikkinchi mamlakatga o`tib, bir-birini boyitgan. ajdodlarimiz maxalliy o`lchov birliklariga asos solibgina qolmasdan o`lchovlarni to`g`ri qo`llanishi ustidan qat`iy nazorat olib borishgan. tarixiy manbalarda tarozidan yoki gazdan xaridor haqiga xiyonat qilganlar qattiq jazolanganligi yozib qoldirilgan. ... ibn sino, abu rayhon beruniy, mirzo ulug`beklar mahalliy o`lchov birliklaridan foydalanib, nomlari abadiyatga muxrlanganligi sir emas. samarqandu buxoroning, shaxrisabzu xivaning salobatli inson aqlini lol qoldiruvchi minoralari o`sha o`lchov birliklari asosida qurilgan edi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz adabiyotlar ro`yxati: 1. karimov i.a.yukcak ma`naviyat-engilmas kuch.t.,2008. 2. karimov i.a.o`zbekistonning o`z istiqlol va taraqqiyot yo`li. t., 1992. 3. karimov i.a.tarixiy xotirasiz kelajak yo`q. t., 1998. 4. karimov i.a.jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, o`zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo`llari va choralari. t., 2009. va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi.t.,2010 . t.choriyev. a.do`stov. xronologiya.t- "yangi asr avlodi" -2003. 9. mustaqil o`zbekiston tarixi 3 kitob. t- " …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar"

prezentatsiya powerpoint urganch inovatsion universitetiijtimoiy gumanitar fanlar va pedagogika fakulteti 22/16 guruh 1-kurs tarix sirtqi ta’lim yo’nalishi talabasi yusupov bekzod “metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar” mavzusi asosida tayorlagan prezentatsiyasi metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar reja: 1. metrologiya fanining 2. fanning shakllanishi 3. metrologik tadqiqotlar o`lchov va o`lchov birliklari to`g`risidagi bir qator ma`lumotlar buyuk olim abu abdulloh muhammad ibn muso al-xorazmiy asarlarida keltirilgan bo`lsa, ulug` olim ahmad farg`oniy esa dunyoda birinchi bo`lib (861 yili) suv sathini o`lchaydigan asbob kashf etgan va uni yasab amalda qo`llagan. yusuf xos xojibning turkiy tilda yozilgan «qutadg`u bilig» asarida o`lchov va o`lcho...

This file contains 12 pages in PPT format (791.5 KB). To download "metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: metrologiya fanining shakllanis… PPT 12 pages Free download Telegram

metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "metrologiya fanining shakllanishi va metrologik tadqiqotlar"

Similar files