metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi

PPTX 8 pages 194.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 194.1 KB

File type PPTX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

слайд 1 metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi tift universitet gkk-23-03 guruh talabasi samisov zoxid metrologiya fanining mohiyati, metrolgik ta`minotning tashkil etuvchi asoslari. «metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish» fani texnikaviy ta’lim yunalishlarida bakalavrlar va mutaxassislar tayyorlashda o‘tilishi lozim bo‘lgan fanlardan biridir. oliy ta’lim standartlaridan kelib chiqib, ushbu fan talabalarda metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish bo‘yicha zarur va yetarli bo‘lgan asosiy tushunchalarni shakllantiradi. metrologiya so‘zi ikkita grek so‘zi μετρоν – o‘lchov va λоγоζ – fan degan so‘zlarni anglatib, o‘lchovlar to‘g‘risidagi fan, o‘lchovshunoslik demakdir. metrologiya o‘z navbatida quyidagi bo‘limlarga bo‘linadi metrologiyaning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar metrologiya fanining tarixi minglab yillarni o‘z ichiga oladi. insoniyatning o‘lchashlarga bo‘lgan ehtiyoji qadim zamonlardayoq yuzaga kelgan. kishilar kundalik hayotda har xil kattaliklarni: masofalarni, yer maydonlarining yuzalarini, jismlarning o‘lchamlari va massalarini, vaqtni va hokazolarni bu jarayonlarning yuzaga kelish sabablarini, manbalarini bilmasdan, o‘zining sezgisi va tajribasi asosida o‘lchay boshlagan. eng qadimgi o‘lchash birliklari – antropometrik. u insonning muayyan a’zolariga muvofiqlikka yoki moyillikka …

2 / 8

tijasida qadimgi vavilonda vaqt birligi sifatida yil, oy, soat tushunchalari ishlatilgan. keyinchalik yerning o‘z o‘qi atrofida to‘la bir marta aylanishiga ketgan vaqtning 1/86400 qismi sekund nomini olgan. keyinchalik tabiiy «o‘lchovlar» turmushda keng qo‘llana boshlandi. shunday o‘lchovlardan biri yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishini vaqt birligi sifatida ishlatilishidir. jamiyatning rivojlanishi, savdo va dengiz sayohatining rivojlanishiga, sanoatning paydo bo‘lishiga, fanning rivojlanishiga olib kelgan bo‘lsa, shu bilan birga maxsus texnika va o‘lchash vositalarini bunyod etishga ham sababchi bo‘ldi. insoniyat taraqqiyot rivojlanishining ilk davrlaridanoq «moddiy» o‘lchashlar va o‘lchash birliklarining katta ahamiyatini tushunib yetishganlar. qadimgi dunyoda va o‘rta asrlarda ham metrologiya xizmati bo‘lmagan. ba’zi tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra metrologiya xizmati va metrologik ta’minot masalalarining dastlabki kurtaklari turli davlatlarda turlicha tarzda vujudga kela boshlagan. masalan, rus knyazi svyatoslav yaroslavich belidagi oltin kamaridan uzunlikning namunaviy o‘lchash vositasi sifatida foydalangan. tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra knyaz davriy ravishda bozor rastalarini oralab yurib, turli mato sotuvchilarining o‘lchovlarini kamari bilan taqqoslab turgan. agar ular …

3 / 8

ulushi bo‘yicha – «metr», bir kub detsimetr suvning harorati 40c bo‘lgandagi massasi – «kilogramm» va hokazolar). fan va texnikaning rivojlanishi har xil kattaliklarning o‘lchamlarini muayyan o‘lchovlarga qiyoslab kiritishni taqozo eta boshladi. bunday faoliyat jarayoni va rivojlanishi davomida o‘lchashlar haqidagi fan, ya’ni metrologiya yuzaga keldi. hozirda metrologiya sohasi yanada tez rivojlanmoqda, chunki sanoatning rivojlanishi, hozirgi zamon talablarining bajarilishi nazorat – o‘lchash asboblariga bog‘liqdir. o‘lchash texnikasini yanada mukammallashtirish vazifalari zamonaviy avtomatik va hisoblash texnikasining, texnologik jarayonlarining yangi yutuqlarini qo‘llashga asoslanadi. – 1791 yilda metr etaloni fransiyada qabul qilinishi (1 metr yer meridiani uzunligining 4х10 – 7 bo‘lagiga teng qilib olinganligi); – 1875 yilda parijda 17 davlat tomonidan xalqaro konvensiyani qabul qilinishi (bu esa mavjud metrik sistemaning takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, metr o‘lchov birligiga asos soladi); – 1893 yilda rossiyada d.m. mendeleev tomonidan o‘lchov va og‘irlik (tarozi) bosh palatasining tashkil etilishi; – 1931 yilda leningrad shahrida o‘lchov va tarozi bosh palatasi asosida d.m. mendeleev …

4 / 8

lanish tarixiga nazar tashlasak, quyidagi muhim bosqichlarni keltirishimiz mumkin. image2.jpeg image3.png image4.png image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 8

metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi - Page 5

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi"

слайд 1 metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi tift universitet gkk-23-03 guruh talabasi samisov zoxid metrologiya fanining mohiyati, metrolgik ta`minotning tashkil etuvchi asoslari. «metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish» fani texnikaviy ta’lim yunalishlarida bakalavrlar va mutaxassislar tayyorlashda o‘tilishi lozim bo‘lgan fanlardan biridir. oliy ta’lim standartlaridan kelib chiqib, ushbu fan talabalarda metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish bo‘yicha zarur va yetarli bo‘lgan asosiy tushunchalarni shakllantiradi. metrologiya so‘zi ikkita grek so‘zi μετρоν – o‘lchov va λоγоζ – fan degan so‘zlarni anglatib, o‘lchovlar to‘g‘risidagi fan, o‘lchovshunoslik demakdir. metrologiya o‘z navbatida quyidagi bo‘limlarga bo‘linadi metrologiyaning riv...

This file contains 8 pages in PPTX format (194.1 KB). To download "metrologiya va standartlashtirish fanining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: metrologiya va standartlashtiri… PPTX 8 pages Free download Telegram