koordinatsion birikmalar kimyo sitarixi

PPTX 14 pages 429.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 429.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint koordinatsion birikmalar kimyosi tarixi, asosiy tushunchalari. a. vernerning koordinatsion birikmalar kimyoviy tuzilish nazariyasi. reja - koordinatsion birikmalar haqida tushuncha, - birinchi murakkab moddalar, ularning nomlanishi va tuzilishini o`rganish, - koordinatsion birimalarning sintezi, - a. vernerning eksperimental ishlari va tuzilish nazariyasi - koordiniatsion birikmalrning hozirgi zamon ta`rifi va tasnifi. berilliy va magniy gidroksidlari suvda qiyin eriganligi tufayli suv bilan sekin reaksiyaga kirishadi. ishqoriy-yer metallari havo kislorodi va azoti bilan birikib, meo va me3n2 tipdagi birikmalarini hosil qiladi. bu guruh elementlarining peroksidlari me2o2 ishqoriy metallarnikiga qaraganda barqarordir. bu elementlar oksidlarining suv bilan birikishi va gidroksidlarining suvda erishi va ishqor xossasi berilliydan bariyga tomon ortib boradi. be(oh)2 amfoter gidroksid, mg(oh)2 kuchsiz asos, ca(oh)2 kuchli asos, ba(oh)2 esa suvda yaxshi eriydigan kuchli ishqordir. ishqoriy-yer metallar aktiv metallmaslar bilan oddiy sharoitda reaksiyaga kirishadi. reaksiya natijasida issiqlik ajralib chiqadi, ya’ni ekzotermik reaksiya sodir bo’ladi. bu elementlar vodorod bilan meh2 tipdagi gidridlarni hosil qiladi, ko’pgina …

2 / 14

irishadi. qadimgi vino mahsulotlarini fe(ii) va pb(ii) ionlaridan tozalash uchun k4[fe(cn)6] ishlatilar edi, lekin bu birikma zaharli xususiyatga ega va u fosfor kompleksonlariga almashtirildi. dastlab, kompleks birikmalar kimyosi asosan noorganik kimyoning bo’limi deb qaralgan, bu qarash xx asr 50-yillarigacha saqlandi. endilikda koordinatsion birikmalar kimyosi umumiy kimyo fanlarining barchasini birlashtiruvchi fan sifatida qaraladi. birinchi marta mis va kobalt ammiakatlari misolida kompleks birikmalarni o’rganish boshlandi. ularning tuzilishi ammoniy tuzlariga qiyoslandi. t. grem ammiakatlarning hosil bo’lishini quyidagicha tasavvur etdi: cu(no3)2 + 2 nh3 = (nh3)2cu(no3)2 bulardan xulosa chiqargan k. gofman cux22nh3 va cux24nh3 kabi ammiakatlarning tuzilishini yangi formulalar bilan ifodaladi: ammo hozirgacha koordinatsion birikmalar kimyosi tarixini 1798 yilda tasser laboratoriyada [co(nh3)6]cl3 ni olish bilan boshladi deb hisoblashardi. biroq, 1704-yilda k4[fe(cn)6] birikmasini ajratgan disbax uni qo’shaloq tuz sifatida yozishni taklif etgan. grem va gofmanning urinishlari cocl3 . 6 nh3; cocl3 . 5 nh3; cocl3 . 4 nh3 kabi murakkab moddalar tuzilishini aniqlay olmadi, ularni …

3 / 14

ak ta’sir etilganda kobaltning qizil (purpureo-) tuzi sariq (luteotuzga, lutios-sariq degani) tuzga aylanadi va barcha xlor atomlari o’zaro ekvivalent bo’ladi: cocl3 . 5 nh3 + 2 agno3 = 2 agcl↓ + cocl(no3)2 . 5 nh3 cocl3 . 6 nh3 + 3 agno3 = 3 agcl↓ + co(no3)3 . 6 nh3 1893 yilda a. verner koordinatsion birikmalar haqida dastlabki tushunchalarni e’lon qildi va koordinatsion birikmalar tuzilish nazariyasini “noorganik kimyo sohasidagi yangi mulohazalar” nomli maqolasida 1898 yilda chop ettirdi. “kompleks birikmalar” termini 1905 yildan so’ngra a. vernerning e’lon qilgan maqolasidan keyin keng ishlatilmoqda. shuning uchun a.vernerga (1913 yilda ximiya fani sohasida nobel mukofoti berilgan). uning fikricha kompleks birikmalarda “markaziy” tuzilish bor, elementlar ikki xil (asosiy va qo’shimcha) valentlikka ega. birinchi tartibli birikmalarda asosiy valentlik to’yinadi, qo’shimcha valentlik hisobidan yuqori tarkibli moddalar hosil bo’ladi. a. verner asosiy valentlikni tutash chiziq bilan, qo’shimcha valentlikni punktir chiziq bilan belgilashni taklif etdi alfred verner koordinatsion nazariyasi …

4 / 14

birikishidan yuqori tartibli kopleks birikma hosil bo`ladi. bunda ag ioni kompleks hosil qiluvchidir. reaktsiyada ag ioni atrofiga ikki molekula nh3 koordinatlanadi. hosil bo`lgan [ag (nh3)2 ]+ musbat valentli kompleks ionidir. uning cl – bilan hosil qilgan birkmasi kompleks molekuladir. bu molekulada ag o`z atrofidagi ikki molekula nh3 bilan birga komleksning ichki sferasini, cl – ioni esa tashqi sferasini tashkil qiladi. ichki sferalar kvadrat qavslar ishga olib yoziladi. ichki sferadagi kompleks hosil qiluvchi ion atrofida koordinatlagana neytral molekulalar ligandlar deyiladi. yuqoridagi miso limizda nh3 – liganddir. ularning soni koordinatlanish soni deyiladi. kompleks birikmalarda koordinatlanish sonlari 2,3,4,6,8, 12 ta bo`la oladi. image1.jpg image2.jpeg image3.emf image5.jpg image4.emf image6.jpg image7.jpg image8.png c u x 2 . 2 n h 3 c u x 2 . 4 n h 3 n c u n h h h x x h h h n c u n h h n h 4 x x h h …

5 / 14

koordinatsion birikmalar kimyo sitarixi - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "koordinatsion birikmalar kimyo sitarixi"

prezentatsiya powerpoint koordinatsion birikmalar kimyosi tarixi, asosiy tushunchalari. a. vernerning koordinatsion birikmalar kimyoviy tuzilish nazariyasi. reja - koordinatsion birikmalar haqida tushuncha, - birinchi murakkab moddalar, ularning nomlanishi va tuzilishini o`rganish, - koordinatsion birimalarning sintezi, - a. vernerning eksperimental ishlari va tuzilish nazariyasi - koordiniatsion birikmalrning hozirgi zamon ta`rifi va tasnifi. berilliy va magniy gidroksidlari suvda qiyin eriganligi tufayli suv bilan sekin reaksiyaga kirishadi. ishqoriy-yer metallari havo kislorodi va azoti bilan birikib, meo va me3n2 tipdagi birikmalarini hosil qiladi. bu guruh elementlarining peroksidlari me2o2 ishqoriy metallarnikiga qaraganda barqarordir. bu elementlar oksidlarining suv bilan birikishi ...

This file contains 14 pages in PPTX format (429.8 KB). To download "koordinatsion birikmalar kimyo sitarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: koordinatsion birikmalar kimyo … PPTX 14 pages Free download Telegram