kaliy elementi

PPT 21 pages 2.8 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi z.m.bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiatshunoslik va geografiya fakulteti geografiya ta’lim yo’nalishi mavzu: kaliy elementini tirik organizmdagi ahamiyati maqsad: kaliy elementini organizmdagi ahamiyatini o’rganish va amaliyotga tatbiq etish. kaliy (lat.kalium)—mendeleyev davriy sistemasining i guruhidagi kimyoviy element, atom nomeri 19, atom massasi 39,098, ishqoriy metallar qatoriga kiradi. kaliyni birinchi marta ingliz kimyogari g. devi 1807 yilda suyuqlangan o’yuvchi kaliy koh ni elektroliz qilib olgan. kaliy yer qobig’i massasining 2,5%ini tashkil etadi. tarkibida kaliy tutuvchi yuzlab minerallar ma’lim ; silvin kcl, karnallit kcl-mgcl2-6h2o va boshqalar shular jumlasidandir. uning keng tarqalgan minerali ortoklazdir( silikat kislotaning kaliy alyuminiy tuzi k2o-al2o3-6sio2). bu mineral yer qobig’i massasining 18%ini tashkil qiladi. ortoklaz suv bilan kuchsiz reaksiyaga kirishsa ham, kaliyning ko’p qismi tuproqqa ortoklazdan o’tadi. kaliy juda yumshoq ,uni pichoq bilan oson kesish mumkin; u juda yengil- suv sathida bemalol tura oladi( zichligi 0,862 g sm3), issiqlik va tokni yahshi …

2 / 21

a antiseptik modda, kaliy xlorat kclo3 pirotexnikada, gugurt ishlab chiqarishda kerak, potash k2co3 esa shisha ishlab chiqarishda zarur. metall holidagi kaliy juda kam qo’llaniladi. asosan metal holidagi titanni olishda qaytaruvchi sifatida va atom reaktorlarida issiqlik tashuvchi sifatida qo’llaniladi. lekin bunda toza kaliy emas,balki uning natriy bilan qotishmasi va hatto toza natriydan foydalaniladi. kaliy qattiq yer qobigida 100dan ortiq mineral hosil qiladi va oz miqdorda yana yuzlarcha minerallar tarkibiga kiradi. yer tagida suyuq magmalar qotar ekan ,magmalarda ayrim elementlarning taqsimlanishi o’sha elementlarning harakatchanligiga, ya’ni sayohat uchun intilishiga va ularning uchuvcha gazlar yoki,aksincha harakatchan ,oson suyuqlanadigan zarrachalar hosil qilish qobiliyatlariga bog’liq bo’ladi, kaliy harakatchan oson suyuqlandaigan birikmalar hosil qiluvchi elementlar qatoriga kiradi. u yer tagida eng avval hosil bo’ladigan dastlabki kristallar tarkibiga kirmaydi, u yer bag’rida yirik qatlamlar hosil qiluvchi basalt kabi yashil olivin jinslarda ham deyarli uchramaydi.hatto okeanlar tubini hosil qiluvchi basalt massalarda kaliyning miqdori 0,3% dan ortmaydi. granitlar yer qobig’ining …

3 / 21

bidagi natriy va kaliyning miqdorlari bir-birinikiga yaqin bo’ladi ,lekin 1000 ta kaliy atomidan atiga 2 tasi dengiz suviga kelib tushadi, qolga 998 tasi tuproqda, balchiqlarda ,dengiz havzasi qirg’oqlaridagi cho’kindilarda, botqoqlik va daryo tublarida yutilib qoladi. tuproq kaliyni yutadi.bu tuproqning ajoyib xossasidir. kaliy faqat o’simliklar uchungina zarur bo’lmasada,u tirik organizmining muhim tarkibiy qismini tashkil qiladi.masalan,odam muskullarida kaliy natriydan ko’p bo’ladi.ayniqsa,kaliy miya,jigar,yurak va buyrakda ko’p bo’ladi.kaliy ayniqsa organizmning o’sib rivojlanishida muhim ro’l o’ynaydi,katta odam organizmi kaliyni ancha kam talab qiladi.kaliy natriyga qaraganda harakatchang ekanligi ma’lum bo’ldi. radiloglarimizning xisoblashlariga ko’ra yerda atomlarning yemirilishidan hosil bo’ladigan barcha issiqlikning kamida 20% ini kaliy birikmalaridagi radioktiv o’zgarishlar beradi. bu ma’lumotga asoslanib yerning issiqqa bo’lgan ehtiyojini qoplashda kaliy atomlarining yemirilishi naqadar katta ro’l o’ynashi haqida xulosa chiqarish mumkin. inson organizmida kaliy moddasining ahamiyati kattadir. kaliy mineral element bo’lib, insonning har bir hujayrasida uni uchratish mumkin. sog’lom inson organizmida 220-250 g kaliy moddasi bolishi kerak. o’sayotgan bolada xar …

4 / 21

m, sitrus mevalarda , tarvuz , qovun ,baqlajon , savzi, bodring, kabi poliz ekinlarida, sut mahsulotlarida, dukkakli mahsulotlarida uchraydi. biz kaliyning tarihini , foydali xususiyatlarini bilibgina qolmasdan , balki kaliy konlarini qidirish , undan foydalanish texnologiyalariga egamiz. e’tiboringiz uchun rahmat!

5 / 21

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kaliy elementi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi z.m.bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiatshunoslik va geografiya fakulteti geografiya ta’lim yo’nalishi mavzu: kaliy elementini tirik organizmdagi ahamiyati maqsad: kaliy elementini organizmdagi ahamiyatini o’rganish va amaliyotga tatbiq etish. kaliy (lat.kalium)—mendeleyev davriy sistemasining i guruhidagi kimyoviy element, atom nomeri 19, atom massasi 39,098, ishqoriy metallar qatoriga kiradi. kaliyni birinchi marta ingliz kimyogari g. devi 1807 yilda suyuqlangan o’yuvchi kaliy koh ni elektroliz qilib olgan. kaliy yer qobig’i massasining 2,5%ini tashkil etadi. tarkibida kaliy tutuvchi yuzlab minerallar ma’lim ; silvin kcl, karnallit kcl-mgcl2-6h2o va boshqalar shular jumlasidandir. uning keng tarqalgan minerali or...

This file contains 21 pages in PPT format (2.8 MB). To download "kaliy elementi", click the Telegram button on the left.

Tags: kaliy elementi PPT 21 pages Free download Telegram