vodorod

PPT 9 pages 180.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 180.0 KB

File type PPT

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

слайд 1 1.vodorod. olovdan suv hosil bo’ladi degan fakir noto’g’riga o’xshaydi, lekin bu aniq dalildir. buni birinchi marta ingliz olimi fenri kavendesh tomonidan taklif qilindi. u yopiq idishdagi rangsiz hidsiz, ta’msiz gazni yonuvchi havo deb atadi,uyonganda suv hosil bo’ladi .dastlab kavendesh olingan natijaga ishonmadi , lekin yonuvchan gaz yongandan keyin faqat suv hosil bo’lgan edi .u rangsiz hidsiz, bug’latilganda esa hech qanday qoldiq hosil qilmadi . kavendeshgscha ingliz olimi d. pristli yonuvchan havoning portlashidan nam hosil bo’lishini kuzatdi , lekin bunga diqqatini qarqtmadi . 1660 yilda yonuvchan havoni ingliz kimyogari , fizik va faylasuf prasels sulfat kislotasiga temir ta’sir ettirish yoli bilan oldi , lekin uni idishga yig’a olmadi . 1783 yil fransuz olimi antuan loran lavuaze kavendesh kashfiyotini yana bir marta amalga oshirib ko’rdi . u yonuvchan havoning yonishidan faqat suv hosil bo’lishini ko’rdi . lavuaze suvdan arzon usul bilan vodorod olish mumkinligini tushuntirdi . yonuchan gaz yonib suv …

2 / 9

tokini o`tkazilganda parchalanib ikki xil modda hosil bo`lganligini aniqlagan. birini devi inglizcha “potash”, ikkinchisini lotinchada “soda” deb atagan. 1810 yilda gil’bert ”potash” o`rniga ‘kaliy” nomini (arabchadan- “alkali”-ishqor) kiritgan. shved kimyogari ya. bersellius 1811 yili “soda”ni “natriy” , (arabchadan “natron”-soda) nomi bilan atagan. gess 1831 yil ayni shu nomlarni ruscha adabiyotlarga kiritgan. ammo “potassiy” va “sodiy” nomlari hozirgacha angliya, aqsh, italiya va boshqa mamlakatlarda saqlanib qolgan. natriy juda faol metall. u juda keng tarqalgan element bo`lib, yer qobig`ini 2% ini tashkil qiladi va tabiatda birikma holida uchraydi. uning qatoriga osh tuzi kiradi. garchi alohida olinganda natriy ham. xlor ham inson organizmiga juda salbiy ta’sir qilsada, ularning birikmasi osh tuzi inson organizmi uchun zarur modda hisoblanadi, har yili odam 8-10 kg tuz iste’mol qiladi. natriyni xlor bilan birikmasi dengiz va okeanlar suvida juda katta miqdorda mavjud. ulardagi natriyni ajratib olib yer yuziga sochilganda 130 m qalinlikdagi qatlam hosil qilar ekan. natriy metali …

3 / 9

bajaradi. kaliyni erkin holda 1807 yilda ingliz kimyogari g. devi elektrolizusuli bilan olgan.arab olimlari ishqorlarni –“alkal” deb atashgan. 1881 yilda g. i. ges tomonidan kaliy atamasi kiritilgan. erkin holda kaliy –kumushsimon havorangli tez eruvchan , aktiv metall.kaliy yengil elementlar qatoriga kiradi. havoda alangalanib yonadi. suv bilan juda tez reaksiyaga kirishadi , ishqor va vodorod hosil qiladi. kaliy organik reagentlar sintezida , temir nikelli katalizatorlar aktivligini oshirishda ishlatiladi. inson organizmining radioaktivligi 0,003 g kaliyning radioaktiv izotopiga bog’liq. 1sekuntda 5000ta radioaktiv kaliy izotopi parchalanadi. kaliy gidroksidi –tibbiyotda va sanoatda ko’p ishlatiladi . asosan suyuq sovun olinadi. barcha o`simliklar normal rivojlanishi uchun tuproq tarkibida qator elementlar bo`lishi zarur. ularning biri kaliy hisoblanadi. tuproqdan kaliy o`simlikka o`tadi, hosilni yig`ishtirishda don, boshoq va ildizlari bilan daladagi tuproqdan olinadi. shuning uchun asta-sekinlik bilan tuproqda kaliy miqdori kamayib boradi. natijada “o`simlikni kaliysizlanish” xavfi tug`iladi hamda hosildorlik tez pasayadi. kaliysizlanishning oldini olish maqsadida tuproqqa kaliyli o`g`itlar solinish zarur. …

4 / 9

kullarining normal faoliyati ta’minlaydi. bundan tashqari kaliy insonning amaliy faoliyatida muhim o`rni bor. masalan, xrompik-kaliy tuzisiz pyavzal uchun yaxshi teri tayyorlab bo`lmaydi. “o`yuvchi kaliy”-kaliy ishqori kimyo, farmatsevtika va sanoatning boshqa tarmoqlari uchun zarur modda. undan suyuq sovun olinadi, ko`p miqdori esa temir nikelli ishqorli akkumlyatorlar tayyorlash uchun sarflanadi. kimyo tuproq hosildorligini oshiribgina qolmay, balki yer shariga issiqlik ham beradi. kaliyning xlor va kislorodli birikmasi kaliy xlorat, yoki ko`pincha bertole tuzi deb ataladi. 76% kaliy va 24% natriydan tashkil topgan suyuq qotishma barcha qotishmalardan farq qilib, -12o c da qotadi. bu qotishma organik ca. kalsiy. 20. insonlar, hayvonlar, o’simliklar uchun zarur bo’lgan elementlardan biri kalsiydir. kalsiy- kumushsimon oq metall.kalsiy dengiz qisqichbaqasimonlari, molyuskalar, poliplar tarkibiga kiradi.kalsiy inson organizmida suyaklar mustahkamligini, miya faoliyatini, yurak ishini boshqarishda katta ahamiyatga ega. 1 sutkada inson organizmi 0,7 g kalsiy talab qiladi.kalsiy tabiatda ohaktosh, bo’r, silikatlar, fosforitlar, gips tarkibida uchraydi. yer sharining 1,5 %ini tashkil etadi. qurilish …

5 / 9

turli tuman moddalar paydo bo`lgan. agar o`simlik dunyosi uchun kremniy va uning birikmalri qanchalik zarur bo`lsa, kumushsimon- oq rangli yengil metall kalsiy hayvonot olami uchun shunchalik ahmiyatga ega bo`lgan. . al. alyuminiy. 13 1827 yil nems kimyogari, ma’lumoti vrach bo`lgan fridrix veler kimyoviy birikma tarkibidan kulrang kukun sifatidagi, qirganda metall yaltiroqligini beradigan metallni olgan edi. veler 18 yil tinmay ishlab 1845 yil tashqi ko`rinishi kumushga o`xshash, undan 4 marta, misdan 3,5 marta, temirdan 3 marta yengil ekanligini muvafaqiyatli hal qildi. bu tajribalarida xomashyo sifatida tanish achchiqtosh (lotincha- “alyumen”)ni qo`lladi va hosil bo`lgan metallni alyuminiy deb atadi. alyuminiy ajratib olishdagi mashaqqatlar uni dastlabki paytda oltindan o`sha paytlarda 80 rubl qimmat baholashga to`g`ri kelgan. alyuminiy qimmatbaho metallar qatoridan o`rin olib zargarlik buyumlari tayyorlangan. napaleon iii alyuminiy yengil bo`lganligi uchun askarlarning metall qalqonlarini undan tayyorlatishni orzu qilgan. taniqli fransuz kimyogari sen-kler-devilloga cheklanmagan mablag` evaziga katta miqdori alyuminiyni olishni topshiradi, ammo bu olim alyuminiyni …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vodorod"

слайд 1 1.vodorod. olovdan suv hosil bo’ladi degan fakir noto’g’riga o’xshaydi, lekin bu aniq dalildir. buni birinchi marta ingliz olimi fenri kavendesh tomonidan taklif qilindi. u yopiq idishdagi rangsiz hidsiz, ta’msiz gazni yonuvchi havo deb atadi,uyonganda suv hosil bo’ladi .dastlab kavendesh olingan natijaga ishonmadi , lekin yonuvchan gaz yongandan keyin faqat suv hosil bo’lgan edi .u rangsiz hidsiz, bug’latilganda esa hech qanday qoldiq hosil qilmadi . kavendeshgscha ingliz olimi d. pristli yonuvchan havoning portlashidan nam hosil bo’lishini kuzatdi , lekin bunga diqqatini qarqtmadi . 1660 yilda yonuvchan havoni ingliz kimyogari , fizik va faylasuf prasels sulfat kislotasiga temir ta’sir ettirish yoli bilan oldi , lekin uni idishga yig’a olmadi . 1783 yil fransuz olimi antuan loran...

This file contains 9 pages in PPT format (180.0 KB). To download "vodorod", click the Telegram button on the left.

Tags: vodorod PPT 9 pages Free download Telegram