mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish ustivor

DOC 56 pages 327.5 KB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 327.5 KB

File type DOC

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

qarshi davlat universiteti mundarija kirish . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i bob. mavzuga oid adabiyotlar sharhi. . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1 mineral o`g`itlar . o`g`itlarning tarkibi va turlari. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2 kaliyli mineral tuzlar va ularning tabiiy manbalari . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3 mineral o`g`itlarining xalq xo`jaligida ishlatilishi . . . . . . . . . . …

2 / 56

sohada amalga oshirilayotgan tarkibiy o`zgarishlarni, qulay investission muhitini shakllantirish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va texnik qayta jihozlash, bank moliya tizimini rivojlantirishni normativ huquqiy jihatdan ta`minlash masalalari alohida o`rin egalladi. iqtisodiy islohatlarni qonuniy jihatdan ta`minlashga yo’naltirilgan bir qator tadbirlar 2009-2012-yillarga mo’ljallangan, jahon moliyaviy iqtisodiy inqirozining salbiy oqibatlarini imkon qadar kamaytirilishiga qaratilgan inqirozga qarshi choralar dasturini samarali amalgam oshirishni huquqiy ta`minlash, dunyodagi sanoqli davlatlar qatorida o’zbekiston iqtisodiyotning barqaror o’sish sur`atlarini saqlab qolish va aholining real daromadlarini oshirish imkonini beradi [1]. uzoq muddatli istiqbolga moljallangan, mamlakatimizning salohiyati, qudrati va iqtisodiyotimizning raqobatboshligini oshirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadigan navbatdagi muhim ustuvor yo’nalish, bu asosiy yetakchi sohalarni modernizatsiya qilish, texnik va texnologik yangilash, transport va infra tuzilma kommunikatsiyalarni rivojlantirishga qaratilgan strategik ahamiyatga molik loyihalarni amalga oshirish uchun faol investitsiya siyosatini olib borishdan iborat. fuqarolarning o’zini-o’zi boshqarish organlarining davlat va jamiyat qurilishi tizimidagi huquq hamda vakolatlarini kengaytirishga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish masalasi ustuvor yo’nalishga aylanishi zarur [2]. …

3 / 56

aklozdir k2o · al2o3 ·6sio2 bu mineral yer qobig`i massasining 18% ni tashkil etadi. ortakloz suv bilan kuchsiz reaksiyaga kirishsa ham, kaliyning ko`p qismi tupuroqqa ortaklozdan o`tadi. ortaklozning tabiiy suvlar, karbonat angidirid ta’sirida kimyoviy parchalanishi natijasida potash hosil bo`ladi u suvda yaxshi eriganligi uchun o`simliklar uni yaxshi o`zlashtiradi. ko`pgina kaliy tuzlari suvda oson eriyd. shu tufayli tuproqdan ko`piroq yuviladi (shuningdek uning bir qismi tuproqdan hosilga o`tib ketadi) shuning uchun dalalarga kaliy o`g`itidan ko`piroq solishga to`g`ri keladi. tabiatda ortakloz va boshqa kaliy tuzlari ko`p bo`lishiga qaramay ular doim kimyoviy parchalanib turadi. o`g`itlar sifatining muhim ko`rsatkichi bo`lib, undagi o`simlik uchun foydali ta`sir etuvchi moddalarning miqdori hisoblanadi. asosiy ta`sir etuvchi moddalar bo`lib, azot, fosfor va kaliy birikmalari hisoblanadi . ularning o`g`itlardagi miqdori elementar azot, fosfor ( v ) – oksidi ( p2o5 ) va kaliy oksidiga ( k2o ) nisbatan hisoblab o`lchanadi. o`simlik tarkibiga 70 dan ortiq kimyoviy elementlar kiradi , lekin ularning …

4 / 56

itlar ichida eng qimmatidir . ba’zi o`simliklarga ortiqcha xlor ioni clˉ zararli bo`lgani uchun kaliy sulfat ishlab chiqariladi va o`g`it sifatida qo`llaniladi . tarkibida kcl bo`lgan o`g`itlar odatda tuproqqa kuzda sepiladi , chunki kuzgi yomg`ir va erigan qor suvlari xlor ionining bir qismini yuvib ketadi , kaliy ionlari esa tuproqda ushlanib qoladi . kaliy o`simlikning uglevod va oqsil almashinuvida eng muhum fizologik rol o`ynaydi , azotning ammiyakli formada o`zlashtirilish sharoitini yaxshilaydi . o`simlikni kaliyli oziqlantirish – o`simlikning alohida organlarini rivojlantirishi uchun kuchli omil hisoblanadi . kaliy hujayra vakuolasida shakar to`planishiga imkon yaratadi , bu esa o`simlikning qishga chidamliligini oshiradi , tomir tarmoqlarini rivojlanishini , hujayralarining qalinlashishiga imkon beradi. kaliyning ortiqchasi hosilning ko`payishiga olib keladi . shu nuqtai nazardan olganda mineral o`g`itlarni jumladan kaliyli o`g`itlarni ko`plab miqdorda ishlab chiqarish ularning assortimentini yanada kengaytirish ayniqsa kaliyli o`g`itlarni ishlab chiqarishi jaroyonida kaliy tuzlarini mineral eritmalardan yetarli darajada ajratib olishga erishish tegishli sanoat korxonlari …

5 / 56

adi. makroelementlarga esa uglerod , kislorod , vodorod , azot , fosfor , oltingugurt , magniy , kaliy va kalsiylarni , mikroelementlarga esa temir , marganes , bor , mis , rux , molibden va koboltlarni kiritish mumkun . azot , fosfor va kaliy elementlari o`simliklar uchun muhum ahamiyatga ega bo`lib , ko‘p miqdorda kerak bo`ladi . shuning uchun bu elementlarni o`simliklar o`zlashtira oladigan moddalar ko`rinishida ko`piroq ishlab chiqarish zarur. o`simliklarda azot yetishmaganda o`sishi kechikadi , bargi och – yashil bo’lib qoladi hatto sarg`ayib ketadi. fotosintez jarayoni buziladi. bu o`simliklarning hosildorligini keskin kamaytiradi. fosfor o`simliklar hayotida zarur bo`lgan oksidlanish-qaytarilish jarayonlarida ishtirok etadigan moddalar tarkibiga kirib o`simlikning o`sishi rivojlanishi uchun katta ahamiyatga ega. kaliy o`simlikda sodir bo`ladigan fotosintez jarayonini uglevodlar to`qnashishini jadallashtiradi, o`simlik poyasini mustahkamlaydi. kaliyning yetishmasligi uning sifatiga salbiy ta`sir ko`rsatadi. kaliy yetishmaganda o`simlik zamburug` kasalligiga tezda chalinadi. kaliyning ortiqchasi hosilning ko`payishiga olib keladi. yuqoridagilardan shuni xulosa qilish mumkinki kaliyli …

6 / 56

`itlardan meyoridan ortiqcha foydalanish tavsiya etilmaydi. bundan tashqari konsentrlangan kaliyli o`g`itlar ham movjut bo`lib, bu o`g`itlar kaliyning tabiiy birikmalarini qayta ishlash yo`li bilan oziqa elementlari boyitilgan bo`ladi. kaliyxlorid tarkibida 52 - 60 % k2o ozuqa elementi bo`ladi. kaliy xlorid mineral o`g`itini olish uchun silvinit avval maydalanib, so`ngra boyitiladi. buning uchun kcl va nacl ni eruvchanligi turlicha ekanligidan foydalaniladi. silvinitdan kaliy xloridni flotatsiya usulida ajratib olish muhim usullardan biri hisoblanadi. flotatsiya jarayonida boyitiladigan ruda bo`tqasi orqali havo pufakchalari yuboriladi. namlanmaydigan mineral zarrachalari pufakchalarga yopishib yuzaga qalqib chiqadi va minerallashgan ko`pik ko`rinishida chiqarib tashlanadi, namlanadigan zarrachalar esa pulpa tubiga cho`kadi. shu yo`l bilan ruda tarkibiga kiruvchi minerallarni flotatsiya usulida ajratish amalga oshiriladi. faqat ba`zi minerallargina tabiiy yomon namlanish xususiyatiga ega ularga oltingugurt, grafit, ozokerit, bor kislotasi, molibdenit va boshqalardir. qayd etilgan minerallar tabiiy flotatsiyalanish xususiyatiga ega. ammo ko`pchilik minerallar suv ta`sirida yaxshi namlanadi, shuning uchun tabiiy rudalarni boyitishda flotatsiya reagentlaridan foydalanishga to`g`ri …

7 / 56

uv malakaviy ishining asosiy maqsadi ana shu mineral eritma tarkibidagi kaliy xlorid hamda kaliy sulfat tuzlarining miqdorini aniqlash va ularni yana ishlab chiqarishga qaytarish to`g`risida tegishli tavsiyalar berishdan iborat. bitiruv malakaviy ishining ilmiyligi. kaliyli birikmalarning tabiiy manbalari tabiatda ko`plab miqdorda uchraydi. bunday minerallarga silvin-kcl , silvinit-kcl · nacl , karnalit - kcl · mgcl2 · 6h2o , kainit-kcl · mgso4 · 3h2o , shenit-k2so4 · mgso4 · 6h2o , langbeynit -k2so4 · 2mgso4 va boshqalar kiradi. kaliy xlorid tuzini olish uchun asosiy xomashyo bo`lib silvinit minerali hisoblanadi. tyubegatan kaliy koni ish maydoni gaurdak oltingugurt kombinatidan 35 km shimoliy sharqda va qashqadaryo viloyatining dehqonobod tumani markazidan 50 km janubiy-sharqda kitob bekatidan 150 km masofada janubiy-sharqda joylashgan. tyubekatan tuzilmasi uchta burmadan tashkil topgan: kursantosh, qorachagat va aynan assimetrik tuzilishli tyubegatandan. konning shimoliy-g`arbiy qismida yuzaga ohaktoshlar chiqadi ularda gips-angidirit qatlamlari yotadi. yuqorida kaliy tuzlarining uch qatlamini o`z ichiga olgan galogen qatlami ( 300 …

8 / 56

i. kaliy xlorid tuzini flotatsion usulda ajratib olinishi natijasida hosil bo`ladigan mineral eritmalar tarkibi har xil tuzlar aralashmasidan iborat bo`ladi. ana shunday eritmalar tarkibini o`rganish, chiqindiga chiqarib yubormaslik yo`llarini qidirib topish hamda ulardan kelgusida foydalanishni choratadbirlarini ishlab chiqish ushbu bitiruv malaka ishining ilmiy asosini tashkil etadi. i bob mavzuga oid adabiyotlar sharhi . 1.1 mineral o`g`itlar . o`g`itlarning tarkibi va turlari . o`g`itlar o`simliklarning oziqlanishini va tuproqning xususiyatlarini yaxshilash uchun qo`llaniladigan moddalardir . aholi soni ko`payib borgani sari yerdan hosil yetishtirish ham ortib bormoqda , natijada tuproqdagi oziq moddalar hosil bilan olib chiqib ketilmoqda . ilgari o`simliklar tuproqdagi chirindi bilan oziqlanardi , deb hisoblanardi . shuning uchun tuproqning sarflangan ozuqasini unga go`ng chirindi , torf kabi organik o`g`itlar solish bilan to`lditilib turilgan . ammo o`tgan asirning o`rtalarida nemis kimyogari yu . libix o`simliklarning mineral oziqlanishi haqidagi nazariyasini yaratdi . keyinchalik bu nazariya ko`pchillik kimyogarlar , birinchi navbatda akademik d. n …

9 / 56

mliklardagi ko`pchillik biokimyoviy jaroyonlarda qatnashadi: kaliy o`simliklarning mevasi , bargi , tanasi va ildizida uchraydi . agar kaliy yetishmasa o`simlik karbonat angidiridni yomon o`zlashtiradi, sekin o`sadi , mevasining shirasi kamayadi chunki kaliy bir qancha organik moddalar , ayniqsa uglevodlar sintezini aktivlashtiradi . shunday qilib , o`simlik uchun birinchi navbatda fosforli , azotli va kaliyli o`g`itlar kerak . o`g`itlar tarkibidagi ozuqa moddalar miqdori p2o5 , n2 va k2o ga nisbatan foiz hisobida ifodalanadi . tuproqqa 10 kg kaliy solinadi deganda tuproqqa 10 kg k2o solinganligi tushuniladi . shu narsa fosforga ham tegishlidir . asosiy fosforli o`g`itlar oddiy va qo`sh superfosfat hamda fosforid unidir (fosforit unini ma’lum kimyoviy tarkibga ega bo`lgan tuproqlarga solish maqsadga muvofiqdir , chunki bu o`git tarkibidagi fosfatlar suvda yamon eriydi , ular faqat kislotani reyaksiya beruvchi tuproqqa yaxshi natija beradi ) . azotli o`g`itlar qatoriga selitiralar ( ammiyakli , kaliyli , natriyli ) va karbomid (mochevina) kiradi . …

10 / 56

rni mikroelementlar deyiladi [22]. birinchi fosforli mineral o`g`it – oddiy superfosfat ( kalsiy digidrofosfat bilan kalsiy sulfat aralashmasi ca( h2po4)2 · 2caso4 bo`lib 1839-yilda ingliz kimyogari lauz tamonidan olingan . o`g`itlar tarkibidagi fosfor miqdori fosfor ( v )- oksidi p2o5 foizi bilan hisoblanadi . oddiy superfosfatga uning miqdori unchalik ko`p emas 14-20% , kalsiy fosfatga ortofosfat kislota ta’sir ettirib [ca3(po4)2 + 4h3po4= = 2ca(h2po4)2] olinadigan qo`sh superfosfat konsentirlangan fosforli o`gitdir . uning tarkibida 40 - 50% p2o5 bo`ladi . mineral o`g`itlar ishlab chiqarish uchun fosfor minerallari – gidroksapatit va fosfarit zarur , bular ham o`sha yuqoridagi kalsiy ortofosfat – ca3(po4)2 ning o`zi , lekin bularga ajratib olish qiyin bo`lgan qo`shimcha moddalar aralashgan bo`ladi . fosforli minerallar tarkibiga uran , litiy , siyrak-yer elementlari va boshqa ko`p muhim elementlar kiradi , shuning uchun fosforli xom ashyoni komplekis qayta ishlash taraqqiy etgan mamlakatlar sanoati uchun muhim muammo bo`lib qoladi . 1.2 kaliyli …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish ustivor"

qarshi davlat universiteti mundarija kirish . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i bob. mavzuga oid adabiyotlar sharhi. . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1 mineral o`g`itlar . o`g`itlarning tarkibi va turlari. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2 kaliyli mineral tuzlar va ularning tabiiy manbalari . . . …

This file contains 56 pages in DOC format (327.5 KB). To download "mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish ustivor", click the Telegram button on the left.

Tags: mamlakatimizni modernizatsiya q… DOC 56 pages Free download Telegram