kaliy konlari haqida umumiy ma'lumotlar

PPTX 17 pages 1.7 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

1-ma’ruza mavzu: kirish. ochiq kon ishlari to‘g‘risida asosiy tushunchalar. mashg‘ulot maqsadi: foydali qazilmalarni qazib olish texnologiyalari haqida umumiy ma’lumotlar berish va ushbu kursning maqsad va vazifalarini ifodalash. 1-ma’ruza: kaliy konlari haqida umumiy ma’lumotlar. reja: 1. kaliy va uning ahamiyati 2. kaliy konlarining turlari va tarkibi 3. kaliy konlarining hosil bo‘lishi va joylashuvi 4. kaliy qazib olish usullari 5. kaliy konlarini ishlab chiqarish va iqtisodiyot 6. atrof-muhitga ta’siri va ekologik choralar 7. o‘zbekiston kaliy konlari тayanch iboralar: foydali kazilma boyliklari, kon massasi, ochik kon ishlari, kaliy, tepaqo‘ton, kon tayyorlov ishlari. kaliy va uning ahamiyati kaliy elementining asosiy xususiyatlari: kaliy (k) – atom raqami 19 bo‘lgan kimyoviy element bo‘lib, kimyoviy sanoatda keng qo‘llanadi. kaliy asosan o‘g‘itlar, qishloq xo‘jaligi va sanoat ehtiyojlari uchun ishlatiladi. kaliyning inson hayoti va qishloq xo‘jaligidagi roli: kaliy qishloq xo‘jaligida eng muhim o‘g‘itlardan biri bo‘lib, tuproq unumdorligini oshiradi. o'simliklar rivojlanishida va oziq moddalarning almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. hozirgi davrda …

2 / 17

va boyitish jarayonlarini amalga oshirish orqali tayyorlanadi. kaliy sanoati mahsulotining asosiy turlaridan biri kaliy xlorid hisoblanadi, uning 95% mineral o‘g‘itlar sifatida ishlatiladi, qolgan 5% o‘yuvchi kaliy va kaliyning boshqa birikmalariga qayta ishlanadi. kaliy ma’danlari – xloridlar, sulfatlar va silikatlardan iborat foydali (kaliyni o‘z ichiga olgan) minerallardan va ma’danga aralashib qolgan keraksiz jins minerallari aralashmalaridan hosil bo‘lgan tuzli tog‘ jinslarini o‘z ichiga oladi. nomi tuz tarkibi kaliy minerallari k2o, % miqdori zichligi, kg/m3 silvin karnallit kainit shenit langbeynit poligalit alunit nefelinli konsentrat leonit kalunit kaliborit glazerit leysit glaukonit kcl kcl ∙ mgcl2 ∙ 6h2o kcl ∙ mgso4 ∙ 3h2o k2so4 ∙ mgso4 ∙ 6h2o k2so4 ∙ 2mgso4 k2so4 ∙ mgso4 ∙ 2caso4 ∙ 2h2o (k,na)2so4 ∙ al2(so4)3 ∙ 4al(oh)3 (k,na)2o ∙ al2o3 ∙ 2sio2 k2so4 ∙ 2mgso4 ∙ 4h2o k2so4 ∙ caso4 ∙ h2o k2o ∙ 4mgo ∙ 11b2o3 ∙ 18h2o 3k2so4 ∙ na2so4 k2o ∙ al2o3 ∙ 4sio2 (k,na)2o∙(mg,ca,fe)o∙(fe,al)2o3∙4sio2∙2h2o 63 …

3 / 17

iy ma’danlari – ularda u yoki bu minerallar miqdorining ko‘pligi bo‘yicha aniqlanadi. kaliy ma’danlarining qimmatli aralashmalari – brom, yod, rubidiy, mis, rux va boshqalar. kaliyning muhim tuzlaridan – xlorid, sulfat va ulardan hosil bo‘ladigan minerallar hisoblanadi. kaliy konlarining hosil bo‘lishi va joylashuvi kaliy konlarining hosil bo‘lishi: kaliy minerallari evaporit jarayonlari orqali shakllanadi, ya’ni tarixiy okeanlar va ko‘llar suvlari bug‘lanib, tuzlar hosil bo‘lgan. asosiy kaliy konlari joylashgan hududlar: kanada: saskatchewan viloyatida dunyoning eng yirik kaliy konlari joylashgan. rossiya: ural va sibir hududlarida kaliy konlari mavjud. belarus: dunyodagi yirik kaliy ishlab chiqaruvchilardan biri. o‘zbekiston: tepaqqo‘ton kabi yirik kaliy konlari mavjud bo‘lib, ularning rivojlanishi qishloq xo‘jaligiga katta foyda keltiradi. kaliy qazib olish usullari kaliy rudalarini qazib olishning bir necha usullari mavjud, ulardan asosiylari: havzali qazib olish usuli; yer ostida ishqorli yeritish usuli; yer osti shaxtalari yordamida qazib olish usuli. kaliy qazib olish usullari havzali usulda tuz qazib olishning mohiyati shundaki, dengizdan qumli tuproq …

4 / 17

yer osti shaxtalari yordamida qazib olish usuli mumkin bo‘lmagan joylarda qo‘llaniladi. kondagi tuz qatlamining qalinligi va chuqurligiga qarab, skvajinalar qazilgan bo‘lib, ularga tuz toshini eritish uchun toza issiq suv quyiladi. suyultirilgan sho‘r suv eritmasi shlam tortuvchi nasoslar yordamida so‘rib olinadi. kam bosim bilan ulkan vakumli rezervuarlarga kirib, sho‘r suv bug‘lana boshlaydi, natijada tuz kristallari hovuz tubiga cho‘kadi. yer ostida ishqorli eritish usuli yordamida kaliy rudalarini qazib olish asosan kanadaning saskatchevan konida amalda qo‘llaniladi [17]. kaliy rudalarini yer ostida ishqorli eritish usuli. kaliy qazib olish usullari yer osti shaxtalari yordamida qazib olish usuli keng tarqalgan bo‘lib, ushbu usul yordamida jahonda taxminan 80% kaliy konlari qazib olinadi, chunki odatda kaliy tuzi konlari 100 metrdan 600 metrgacha chuqurlikda uchraydi. kaliy shaxtasi deganda ko‘z oldimizga tabiy tuz qatlami yo‘nalishida o‘tilangan va foydali qazilmani qazish, yer yuzasiga chiqarish ishlarini bajarish uchun foydalaniladigan lahimlar majmuini tushinamiz. asosiy va uzoq muddat xizmat qilishi lozim bo‘lgan lahimlar foydali …

5 / 17

rudalarini yer osti shaxtalari yordamida qazib olish. kaliy tuzini qazib olish usullarining o‘ziga xos afzallik va kamchiliklari quyidagi jadvalda taqqoslangan. baholash havzali qazib olish usuli yer ostida ishqorli yeritish usuli yer osti shaxtalari yordamida qazib olish usuli atrof-muhitga ta’siri tuz qazib olinadigan tabiiy hududlarning ekologiyasiga minimal ta’siri ishqorlash olib boriladigan hududda puch tog‘ jinslarining qolishi va gurunt suvlarining birlamchi holatga qaytishi imkoni mavjudligi, rekultuvatsiya ishlarini olib borishga ehtiyojni yo‘qligi chuqur yer osti bo‘shliqlarning paydo bo‘lishi va yer yuzasida ag‘darmalarning hosil qilinishi sababli tabiiy ekotizimni sho‘rlanishi oqibatida atrof-muhitga negativ ta’sirni yuqoriligi o‘zbekiston respublikasi hududida ushbu usullarni qo‘llanilish imkoniyati geografik muhitning o‘ziga xos xususiyatidan kelib chiqib tadbiq etishni imkoniyatini mavjud emasligi hududda ushbu usulni ost qoplamaning va qo‘llaniladigan ishqorlarning aniqlangan tavsifi asosida qo‘llash mumkinligi(masalan yer osti grunt suvlariga salbiy ta’siri) har qanday iqlim va ob havo sharoitida ushbu usuldan foydalanish mumkin va rudani qazib olishga imkon beradi rudani qazish uchun ketadigan sarf …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kaliy konlari haqida umumiy ma'lumotlar"

1-ma’ruza mavzu: kirish. ochiq kon ishlari to‘g‘risida asosiy tushunchalar. mashg‘ulot maqsadi: foydali qazilmalarni qazib olish texnologiyalari haqida umumiy ma’lumotlar berish va ushbu kursning maqsad va vazifalarini ifodalash. 1-ma’ruza: kaliy konlari haqida umumiy ma’lumotlar. reja: 1. kaliy va uning ahamiyati 2. kaliy konlarining turlari va tarkibi 3. kaliy konlarining hosil bo‘lishi va joylashuvi 4. kaliy qazib olish usullari 5. kaliy konlarini ishlab chiqarish va iqtisodiyot 6. atrof-muhitga ta’siri va ekologik choralar 7. o‘zbekiston kaliy konlari тayanch iboralar: foydali kazilma boyliklari, kon massasi, ochik kon ishlari, kaliy, tepaqo‘ton, kon tayyorlov ishlari. kaliy va uning ahamiyati kaliy elementining asosiy xususiyatlari: kaliy (k) – atom raqami 19 bo‘lgan kimyoviy element ...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "kaliy konlari haqida umumiy ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kaliy konlari haqida umumiy ma'… PPTX 17 pages Free download Telegram