mantiq

PPTX 26 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

1-mavzu. konstitutsiyaviy huquqqa kirish mavzu: mantiq reja 1.mantiq ilmining o‘rganish obyekti. 2.tafakkurning mantiqiy shakllari,qonunlari va tushunchalari. 3.mantiq – tafakkur shakllari va qonunlarini o’rganuvchi fan. 4.mantiq fanining pedagogik amaliyotda ko’nikmalar hosil qilishi. inson ko‘plab fanlar o‘rganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. pedagogika uchun u tarbiya ob’ekti, sotsiologiya uchun - turli munosabatlar sub’ekti, kulturologiya uchun - madaniyatning ob’ekti va sub’ekti, iqtisodiy nazariya uchun - asosiy ishlab chiqarish kuchi va hokazo. inson muammosining falsafaga oid masalalari deb quyidagilarni hisoblash mumkin: a) inson mohiyati; b) insonda ijtimoiylik va biologik (tabiiylik)ning nisbati; v) shaxsning erkinligi; g) insonning mavjud bo‘lishi (borlig‘i) va mohiyatining dialektikasi; d) inson hayotining maqsad va ma’nosi. qadimdan boshlab faylasuflar insonni hayvonlardan ajratib turadigan asosiy tafovutlardan biri deb, inson xulqini qayd qilganlar. insonning xulqi uning ongi yordamida boshqariladi, u insonda ijtimoiy muhit ta’sirida, jamiyatning ta’limi, tarbiyasi va madaniyati orqali shakllanadi. lekin ko‘pchilik mutafakkirlar inson bilan hayvonlarni ajratib turadigan muhim farq …

2 / 26

udotdir. ong yordamida odam tashqi dunyoda faol harakat qiladi, uni biladi, u bilan subyekt-obyekt munosabatda bo‘ladi. ong tufayli shaxsning ma’naviy dunyosi, uning emotsiyalari, kechinmalari, tashvish va istaklari, orzu-umidlari, fantaziyalari mavjud. xuddi shu ongi tufayli inson hayvonot dunyosidan farq qiladigan aqlli mavjudot sifatida mavjuddir. insonning barcha hayvonlardan farqlantiruvchi xususiyati bo‘lgan ong to‘g‘risida gapirar ekan, o‘rta osiyolik atoqli faylasuf al-farobiy bunday deb yozgan edi: «inson o‘zining alohida xususiyatlari bilan barcha hayvonlardan farq qiladi, chunki unda jon bor, undan tana a’zolari vositasida ta’sir etuvchi kuchlar paydo bo‘ladi, bundan tashqari, unda tana a’zolarining vositasisiz ta’sir etuvchi kuch ham bor; bu kuch aqldir» inson ongi til bilan uzviy bog‘liqdir. til fikrning moddiy ko‘rinishidir, shaklidir. odam fikrning mazmunini turli lisoniy tizimlar: og‘zaki nutqlar va yozma matnlar, hozirgi zamon informatikasining sun’iy tillari yoki turli simvollar, kodlar, shifrlar, formulalar va hokazolar orqali bilib oladi. ong fenomenini falsafiy tahlil qilishga materializm, idealizm, dualizm, panteizm kabi falsafiy oqimlarda turlicha yondashuvlar …

3 / 26

ub’ektiv mantiq uzviy aloqadorlikni, birlikni tashkil etadi. 2. to‘g‘ri fikrlash, tafakkur qilish qonunlari, qoidalari, shakllari, usullari va metodlarini o‘rganadigan fan ma’nosida. mantiqning fan sifatidagi asosiy vazifasi haqiqiy bilimlarga erishish shart-sharoitlarini o‘rganish, fikrlash jarayoni tuzilishini tahlil qilish, to‘g‘ri muhokama yuritishning mantiqiy qoida va metodlarini ishlab chiqishdir. mantiqning ilmiy-tadqiqot ob’ekti bo‘lib bilish usuli sifatidagi inson tafakkuri hisoblanadi. uning predmetini esa insonni o‘rab turgan tashqi olamni bilib olishga yordam beradigan tafakkur qonunlari, qoidalari, shakllari, usullari tashkil etadi. mantiq ilmining o‘rganish ob’ektini tafakkur tashkil etadi. «tafakkur» ham arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilidagi «fikrlash», «aqliy bilish» so‘zlarining sinonimi sifatida qo‘llaniladi. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. uning mohiyatini yaxshiroq tushunish uchun bilish jarayonida tutgan o‘rni, bilishning boshqa shakllari bilan bo‘lgan munosabatini aniqlab olish zarur. bilish voqelikning, shu jumladan, ong hodisalarining inson miyasida sub’ektiv, ideal obrazlar shaklida aks etishidan iborat. bilish jarayonining asosini va oxirgi maqsadini amaliyot tashkil etadi. bilish deb obyektiv olamning inson ongida aks etish jarayoniga …

4 / 26

orat va hokazolar)ning hissiy aks etishiga aytiladi. idrok deb sezgi organlari yordamida buyum va hodisalarning yaxlit, butun holda hissiy aks etishiga aytiladi. tasavvur deb sezgi organlari orqali hosil qilingan, bir vaqtlar sezilgan, idrok etilgan buyum va hodisalarning ma’lum vaqt o‘tgandan so‘ng yana xotirada tiklanishiga aytiladi. predmet va hodisalarning mohiyatini tushunishga tafakkur yordamida erishiladi. tafakkur bilishning yuqori-ratsional (lotincha ratio – aql) bilish bosqichi bo‘lib, unda predmet va hodisalarning umumiy, muhim xususiyatlari aniqlanadi, ular o‘rtasidagi ichki, zaruriy aloqalar, ya’ni qonuniy bog‘lanishlar aks ettiriladi. aqliy (nazariy, mantiqiy bilish yoki abstrakt tafakkur) buyum va hodisalarning ichki sabab va qonuniyatlarini, mohiyati va mazmunini aql, tafakkur yordamida bilib olishdir. u bilishning oliy bosqichidir. tafakkur dunyoni, buyum va hodisalarni umumlashtirilgan, mavhum, bevosita timsollar, tushunchalar, hukmlar, xulosalar, nazariyalar va bilimlar orqali aks ettiradi tafakkur quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: 1. tafakkurda voqelik mavhumlashgan va umumlashgan holda in’ikos qilinadi. hissiy bilishdan farqli o‘laroq, tafakkur bizga predmetning nomuhim, ikkinchi darajali (bu …

5 / 26

ra sinflarga birlashtiriladi va shu tariqa ularning mohiyatini tushunish, ularni xarakterlaydigan qonuniyatlarni bilish imkoniyati tug‘iladi. masalan, yuqorida keltirilgan «inson» tushunchasida barcha kishilar bitta mantiqiy sinfga birlashtirilib, ular o‘rtasidagi muhim bog‘lanishlar (masalan, ijtimoiy munosabatlar) bilib olinadi. 2. tafakkur borliqni nafaqat bevosita, balki bilvosita tarzda ham aks ettira oladi. unda yangi bilimlar tajribaga har safar bevosita murojaat etmasdan, mavjud bilimlarga tayangan holda hosil qilishi mumkin. fikrlash bunda predmet va hodisalar o‘rtasidagi aloqadorlikka asoslanadi. masalan, bolaning xulq-atvoriga qarab uning qanday muhitda tarbiya olganligi haqida fikr yuritish mumkin. tafakkurning mazkur xususiyati, ayniqsa, xulosaviy fikr hosil qilishda aniq namoyon bo‘ladi. 3. tafakkur insonning ijodiy faoliyatidan iborat. unda bilish jarayoni borliqda real analogiga ega bo‘lmagan narsalar – yuqori darajada ideallashgan obuektlar (masalan, absolyut qattiq jism, ideal gaz kabi tushunchalar)ni yaratish, turli xil formal sistemalarni qurish bilan kechadi. ular yordamida predmet va hodisalarning eng murakkab xususiyatlarini o‘rganish, hodisalarni oldindan ko‘rish, bashoratlar qilish imkoniyati vujudga keladi. 4. tafakkur …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mantiq"

1-mavzu. konstitutsiyaviy huquqqa kirish mavzu: mantiq reja 1.mantiq ilmining o‘rganish obyekti. 2.tafakkurning mantiqiy shakllari,qonunlari va tushunchalari. 3.mantiq – tafakkur shakllari va qonunlarini o’rganuvchi fan. 4.mantiq fanining pedagogik amaliyotda ko’nikmalar hosil qilishi. inson ko‘plab fanlar o‘rganadigan predmetdir. biologiya uni homo sapiens turi sifatida qaraydi. pedagogika uchun u tarbiya ob’ekti, sotsiologiya uchun - turli munosabatlar sub’ekti, kulturologiya uchun - madaniyatning ob’ekti va sub’ekti, iqtisodiy nazariya uchun - asosiy ishlab chiqarish kuchi va hokazo. inson muammosining falsafaga oid masalalari deb quyidagilarni hisoblash mumkin: a) inson mohiyati; b) insonda ijtimoiylik va biologik (tabiiylik)ning nisbati; v) shaxsning erkinligi; g) insonning mavjud b...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "mantiq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mantiq PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram