psixologiya tarixi

PPTX 43 pages 1.6 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

слайд 1 xviii-хiх асрларда псиxологиянинг ривожланиши режа: 1. xviii асрда псиxология таълимотларини вужудга келиши 2. рене декарт ва б.спинозанинг психологик қарашлари 3.т гоббс ва ж.локкнинг психологик қарашлари 4. ф. бэкон ва лейбниц таълимотлари. 1 психология термини хvi-асрда пайдо бўлиб, хviii-аср ўрталаридан кенг ишлатила бошланди. хiх-асрдан психология мустақил фан сифатида шаклланди. бироқ инсоният психикасини (рухиятини) ўрганишга жуда қадим даврларданоқ харакат қилинган. xviii аср психологиясига умумий тавсиф xviii бошларидан бошлаб илмий маданият ва маъорифининг ўсиши билан психология билимлари системасида эмпирик психология ҳукмрон мавқени эгаллай бошлади, бунинг ичида эса материалистик оқимлар тез ўса бошлади. психология тарихида ҳам фалсафада бўлгани каби асосан икки оқим ўртасида кураш кечган. булар: 1. идеализм (фр. idealisme) ; 2. материализм (лот.мaterialis– моддий) идеализм ва материализм идеализм (фр. idealisme-мавжуд эмас) – идеализм: фалсафанинг бош масаласида – онгнинг борлиққа муносабати масаласида материализмга қарама-қарши ўлароқ онг, руҳ, бирламчи, моддий дунё, борлиқ эса иккиламчи, онг, сезги, тасаввур ва тушунчаларнинг маҳсулидир деб даъво қилувчи …

2 / 43

амиздан бир қанча асрлар аввал қадимги хиндистон, хитой ва грецияда пайдо бўлган. француз материалистлари бирдан бир асос - материя, деб таълим бердилар. улар материя тушунчасини қадимги грек материалистларидан олган эдилар, яъни материя атомлардан ташкил топган бош негиздир, деб фикрладилар. табиатдаги ҳар хил нарсалар фақат битта материянинг кўринишидир, деб қарадилар. инсон, табиатнинг бир қисми сифатида, ўзининг ҳам жисмоний, ҳам психик моҳиятига кўра моддийдир, деб тушунилди. бу материалистлар руҳнинг мустақил ҳолда мавжуд бўлишини инкор қилдилар ва психик жараёнларнинг моҳиятини физиологик жараёнларга тенглаштириб қўйдилар. психологиянинг фалсафа таркибида ривожланиши хронология босқичнинг мазмуни натижа эр.ав. v-vi асрлар психика ҳақидаги дастлабки илмий фикрларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши руҳ ҳақидаги фаннинг пайдо бўлиши ва унда 2 йўналиш. материалистик ва идеалистик йўналишларнинг пайдо бўлиши. психик процесслар сезги идрок, хотира, тафаккур, аффект, ирода ҳақидаги илк эмпирик билимларнинг пайдо бўлиши. тана ва руҳ муносабатига ҳар хил ёндошиш. v-viii аср руҳ ҳақидаги фаннинг фалсафий таълимоти доирасида тиббий билимлар асосида ривожланиши томистик …

3 / 43

уносабати ҳақидаги таълимот. бу таълимотларнинг асосида фаннинг улуғ заҳматкашлари рене декарт(1598-1660), бенедикт спиноза (1632-1677), томас гоббс (1588-1679), джон локк (1632-1704), готфрид лейбниц (1646-1716) кабилар турар эди. натижада фанда тажрибага асосланган янги оқим (эмпирик оқим) ривожлана бошлайди. 9 эмпиризм нима? билиш назариясида ва психологияда эмпиризм билимнинг қиймати ва аҳамияти масаласи уни тажриба билан чамабарчас боғлиқлигини таъкидлайди. шу нуқтаи назардан билимнинг мустаҳкамлигида тажриба асосий манба ва асос ҳисобланади. эмпирик психология бир бутун нарса эмас эди. бу психологиянинг ичида бир қанча йўналиш ва оқимлар мавжуд эди. психология тарихида булардан анча машҳур ва муҳимлари ассоциатив психология, интеллектуализм, волюнтаризм, гештальтпсихология ва фрейдизмлар эди. декарт француз математиги, табиатшунос ва файласуфи декартнинг исми билан психология тарихидаги ғоят муҳим босқич боғланади. айнан у ўзининг онг ҳақидаги таълимоти билан аристотелнинг руҳ ҳақидаги таълимотидан психика тўғрисидаги тушунчаларнинг ажралиб чиқиши учун асос яратди. декартнинг фикрича руҳ фақат инсонларга xосдир, ҳайвонлар эса аксинча руҳга эга эмас. ҳайвонлар –мураккаброқ машинадир, xолос. инсон танаси …

4 / 43

г асосида жойлашган шишсимон без деб таxмин қилди. декарт биринчи нерв физиологик жараёнларнинг меxанизмини аниқлади, физиологияга “рефлекс” тушунчасини киритди. 14 декарт фикрлари - ўзликни англашдан кўра сермаҳсулроқ машғулот йўқдир. рене декарт 15 “руҳнинг кучи эмас балки, меxаника қоидалари асосида рўй берувчи танадаги ўзгаришлар асосида инсон аввало ўз табиатининг, қолаверса ташқи оламнинг ҳукмдорига айланиши мумкин”. “кучли ва олийжаноб одамларнинг кайфияти xотиржамлик онларида ҳам, кулфатга рўпара бўлганда ҳам ўзгармайди”. - сен тақдири азални эмас, аввало ўзингни енгишга ҳаракат қил. дунёни тартибга солишга уринма, энг аввал ўз истакларингни бошқара бил. “онгни бошқариш қоидалар” (1628 – 1629), “метод борасидаги қарашлар” (1637), “илк фалсафа борасидаги қарашлар” (1641), “фалсафанинг бошланиши” (1643), “эҳтирослар ҳақида” (1649). декарт асарлари рационал интуиция билан бир қаторда декарт дедукция (умумийдан xусусияга бориш) методини эътироф этган. 16 барруx(бенедикт) спиноза (1632-1677) нидерландиялик олим, файласуф, рационализм ва психология ривожланишига хисса қўшган шахс. 18 б.спиноза 19 б.спиноза декарт фалсафасидаги дуализмни олиб ташлади. унга кўра ягона ва …

5 / 43

турида да киши ўз хатти-ҳаракатини идора эта олиши, кейинчалик барча воқеаларни хотирасида сақлаб қолиши мумкин. патологик аффект кўпроқ руҳий касалликларда кузатилади патологик аффектда барча хатти-ҳаракатлар киши хотирасида сақланмайди, шахснинг хатти-ҳаракатлари онг томонидан назорат қилинмайди. одамда аффект фақат унинг жисмоний ҳолати, биологик эҳтиёжлари ва инстинктлари кабиларга боғлик омиллар туфайли эмас, балки унинг ижтимоий муносабатларининг бузилиши туфайли хам юзага келиши мумкин. масалан, адолатсизлик, бевафолик, ҳақорат ш. к. ҳолатларда. баъзан бу ҳолат бирор салбий ҳолатни юзага келтирувчи вазиятларнинг такрорланавериши натижасида ҳам содир бўлади. бундай вазиятларда а. аккумуляцияси ҳолати рўй беради ва окибатдада у кучли, бошқариб бўлмайдиган хулқ даражасига кўтарилиши мумкин (эффектив портлаш). спиноза аффектлар бутунлай инсон иродасига боғлиқ ва уларни тўлиқ бошқариш мумкин, деган фикрга қўшилмайди. бу борада у аффектларни инсон устида ўтказадиган ҳукмронлиги ҳақида фикр юритади. барча аффектлар спинозанинг фикрича инсонни шундай ҳолатга олиб келадики, бунда у ўз-ўзини бошқара олмайди. тасодифларга қарам бўлиб, аниқлик кўз олдида, ноаниқлик томон боради, озодлик эса аффектларга …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya tarixi"

слайд 1 xviii-хiх асрларда псиxологиянинг ривожланиши режа: 1. xviii асрда псиxология таълимотларини вужудга келиши 2. рене декарт ва б.спинозанинг психологик қарашлари 3.т гоббс ва ж.локкнинг психологик қарашлари 4. ф. бэкон ва лейбниц таълимотлари. 1 психология термини хvi-асрда пайдо бўлиб, хviii-аср ўрталаридан кенг ишлатила бошланди. хiх-асрдан психология мустақил фан сифатида шаклланди. бироқ инсоният психикасини (рухиятини) ўрганишга жуда қадим даврларданоқ харакат қилинган. xviii аср психологиясига умумий тавсиф xviii бошларидан бошлаб илмий маданият ва маъорифининг ўсиши билан психология билимлари системасида эмпирик психология ҳукмрон мавқени эгаллай бошлади, бунинг ичида эса материалистик оқимлар тез ўса бошлади. психология тарихида ҳам фалсафада бўлгани каби асосан икки оқим ўр...

This file contains 43 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "psixologiya tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya tarixi PPTX 43 pages Free download Telegram