kimyoviy boglanish

PPTX 26 pages 892.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 892.5 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

5-маъруза: молекулани тузилиши ва кимёвий боғланиш молекулани тузилиши ва кимёвий боғланиш тошкент-2016 2 кимёвий боғланиш умуман, ҳар қандай кимёвий боғланиш ўзаро бирикувчи атомлар ташқи ва ташқаридан олдинги электрон қаватдаги бир ёки бир неча электрон булутларининг ядролар ўртасида қайта тақсимланиши (ўзаро қопланиши)дир. кимёвий моддалар атомлар ва уларнинг бирикишидан ҳосил бўлган кристаллар, молекулалар, ионлардан ташкил топган материядир. бунда атомлар бир-бири билан маълум турдаги боғланишлар (кучлар) воситасида бирикади. бу боғланишлар юзага келиш механизми, табиати ва уларда иштирок этувчи заррачаларнинг турларига кўра бир неча хил бўлади. кимёвий боғланиш ҳосил бўлишида иштирок этувчи асосий восита электронлар ва электрон булутлардир. электрон булут – электроннинг ядро атрофидаги айланиш траекторияси. 3 4 натижада ҳосил бўлувчи кўп ядроли ва кўп электронли система молекула ёки кристалл бўлади. кимёвий боғланиш ҳосил бўлиш табиатига қараб 3 та асосий турга бўлинади. 1. ковалент боғланиш 2. ион боғланиш 3. металл боғланиш водород боғланиш (боғланишнинг ўзига хос тури) атомлар орасида кимёвий боғланиш натижасида 3 турдаги …

2 / 26

н (донор) иккинчиси бўш орбитали билан (акцептор) қатнашса, донор-акцептор боғланиш дейилади. б) донор-акцептор механизми: со – ис гази (битта), nh4+ – аммоний иони (битта), h3о+ – гидроксоний иони (битта) барча комплекс бирикмаларда ҳосил бўлади. 8 9 боғ тартиби – ўзаро боғ ҳосил қилган атомлар орасидаги боғланишлар сони боғ тартиби дейилади. бирламчи, иккиламчи (қўш боғ), учламчи (учбоғ), баъзан тўртламчи боғланишлар бўлади. атомлар орасида боғ қанча кўп бўлса, боғ узунлиги қисқариб, боғ энергияси ортади, яъни боғ барқарорлиги ортади. боғ тўйинувчанлиги – атомларнинг аниқ сондаги ковалент боғланишлар ҳосил қилиши. масалан олтингугурт кўпи билан олтита ковалент боғ ҳосил қилади. sf6, so3, scl6, so2cl2 ва ҳ.к. боғ йўналувчанлиги – ковалент боғланиш фазода декарт координаталар системаси ўқлари йўналишида ҳосил бўлади. х у z – ўқлари бўйича ковалент боғлар ҳосил бўлади. валент бурчак – молекуладаги кимёвий боғлар орасидаги бурчак валент бурчак дейилади. масалан: сув молекуласида валент бурчак 104,50, аммиак молекуласида валент бурчак 107,50, метан молекуласида валент бурчак …

3 / 26

к тортиши кучлари натижасида ҳосил бўлган боғланишга ион боғланиш дейилади. ион боғланиш йўналувчанлик ва тўйинувчанликка эга эмас. ионлар шар симон тузилишга эга бўлиб, уларда заряд бир хил тарқалади, шунинг учун иккита ион ўзаро тортилиши учун фазода аниқ бир йўналишда бўлиши шарт эмас ва шунинг учун боғланиш йўналишга эга бўлмайди. шарсимон кўринишдаги ионлар чекланмаган сондаги қарама-қарши зарядли ион билан тортилиши мумкин, бу тўйинувчанлик хоссаси йўқлигидан далолат беради. 14 15 асосан металлар ва қотишмаларда металл боғланиш кузатилади. металларнинг барча хоссалари металл боғланиш ва металнинг атом тузилишига боғлиқ. метал боғланиш – металл ионлари ва умумий электрон булути ҳисобидан ҳосил бўлади. металларнинг суюқланиш, қайнаш ҳароратлари юқорилиги, иссиқлик ва электр ўтказувчанлигининг яхшилиги, болғаланувчанлиги металларга хос металл боғланиш эвазигадир. водород боғланиш – электроманфийлиги катта бўлган атомларнинг (f, o, n, cl, br, s, i) водород билан бирикмасида водород қисман мусбатланади ва қўшни манфий атом билан ўзаро боғ ҳосил қилади, бу водород боғланиш дейилади. водород боғланиш энг кучсиз …

4 / 26

уқтаи назардан қарайдиган бўлсак қуйидаги қоидаларга риоя қилиш керак. электронлар молекулада атомдаги сингари ўзининг квант сонлари билан характерланадиган тегишли орбиталда жойлашган. молекуляр орбиталлар сони уни ҳосил бўлишида қатнашган атом орбиталлар сонига тенг. электронларнинг молекуляр орбиталларда тақсимланиши атом орбиталлардаги сингари энг кам энергия принципи, паули принципи ва хунд қоидасига бўй сунади. битта элемент атомларидан ҳосил бўлган гомоядроли молекулаларда боғловчи мо учун ёқотилган энергия ажратувчи мо эвазига компенсацияланади. 21 22 гетероядроли (ҳар хил элементли) молекулаларда боғловчи орбитал энергия жихатдан юқори электроманфий атом орбиталига яқин (в), ажратувчи орбитал паст электроманфий атом орбиталига яқин (а). атом орбиталлар энергиялари фарқи (b) боғ қутблилигига тенг ва бу фарқ боғнинг ионлилик даражасини аниқлайди. боғловчи мо билан юқори электроманфий атом орбитали энергиялар фарқи боғ ковалентлигини белгилайди. 23 кимёвий боғ тартиби боғловчи орбиталларда тақсимланган электронлар билан ажратувчи орбиталларда тақсимланган электронлар фарқининг ярмига тенг. қаттиқ моддалар икки хил ҳолатга эга. 1) аморф ҳолат – қаттиқ модда майдаланганда дастлабки шаклини йўқотади …

5 / 26

, деярли барча органик моддалар ва ҳ.к. бундай моддалар паст ҳароратда суюқланади, иссиқлик ва электр токини ўтказмайди, юмшоқ бўлади, сувда ёмон эрийди, органик эритувчиларда яхши эрийди. 2) атом кристалл панжара – кристалл панжара тугунларида атомлар ётади. масалан: бор, углерод, кремний, фосфор, олтингугурт, селен, теллур, мишьяк, германий, кремний (iv) оксиди, титан оксидлари ва инерт газлар ва ҳ.к. бундай моддалар жуда қаттиқ, қийин суюқланувчан бўлади, юқори ҳароратда суюқланади, иссиқликни ва электр токини деярли ўтказмайди, сувда ва органик эритувчиларда эримайди. 25 3) ион кристалл панжара – кристалл панжара тугунларида ионлар ётади. масалан: тузлар, типик металларнинг гидридлари, оксидлари, гидроксидлари ва ҳ.к. бундай моддалар қаттиқ, қийин суюқланувчан бўлади, юқори ҳароратда суюқланади, иссиқликни ва электр токини қаттиқ ҳолатда ўтказмайди, суюқ ҳолатда эса ўтказади, сувда яхши эрийди, органик эритувчиларда ёмон эрийди. 4) металл кристалл панжара – кристалл панжара тугунларида металл катионлари ётади. масалан: барча металлар, уларнинг қотишмалари ва ҳ.к. бундай моддалар ўта қаттиқ, қийин суюқланувчан бўлади, жуда …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy boglanish"

5-маъруза: молекулани тузилиши ва кимёвий боғланиш молекулани тузилиши ва кимёвий боғланиш тошкент-2016 2 кимёвий боғланиш умуман, ҳар қандай кимёвий боғланиш ўзаро бирикувчи атомлар ташқи ва ташқаридан олдинги электрон қаватдаги бир ёки бир неча электрон булутларининг ядролар ўртасида қайта тақсимланиши (ўзаро қопланиши)дир. кимёвий моддалар атомлар ва уларнинг бирикишидан ҳосил бўлган кристаллар, молекулалар, ионлардан ташкил топган материядир. бунда атомлар бир-бири билан маълум турдаги боғланишлар (кучлар) воситасида бирикади. бу боғланишлар юзага келиш механизми, табиати ва уларда иштирок этувчи заррачаларнинг турларига кўра бир неча хил бўлади. кимёвий боғланиш ҳосил бўлишида иштирок этувчи асосий восита электронлар ва электрон булутлардир. электрон булут – электроннинг ядро атрофида...

This file contains 26 pages in PPTX format (892.5 KB). To download "kimyoviy boglanish", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy boglanish PPTX 26 pages Free download Telegram