rivojlanishfalsafasi

PPTX 29 pages 2.3 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint 5-mavzu: rivojlanish falsafasi 1. falsafa tarixida rivojlanish haqidagi qarashlar evolyusiyasi. rivojlanish konsepsiyalari. 2. qonun tushunchasi va uning turlari. falsafaning asosiy qonunlari. 3. kategoriya tushunchasi va ularning turlari. fan va falsafa kategoriyalarining tasnifi. foydalanish uchun adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 2. madayeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 3. saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. shermuhamedova n. falsafa. – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021. 667-b nazarov q. falsafa asoslari. toshkent: 2018. 380-b tayanch tushunchalar: dialektika, bahslashish, munozara, geraklit, ob’ektiv va sub’ektiv dialektika, qonun, qonuniyat, rivojlanish, progress, regress, qarama-qarshilik, kurash, ziddiyat, ayniyat va tafovut, sifat, miqdor, me’yor, sakrash, inkorni-inkor, kategoriya, alohidalik, xususiylik va umumiylik, sistema, struktura, element, butun va qism, zaruriyat va tasodif, imkoniyat va voqelik, …

2 / 29

ihatlar yordamida farqlash mumkin: 1) vaqtda aniq yo‘nalishga egalik – o‘tmishdan hozirgi davr orqali kelajakka qaratilganlik; 2) jarayonning ortga qaytmasligi, ya’ni o‘zgaruvchi real narsalar, hodisalar o‘z individual jihatlarida betakrordir; 3) rivojlanish jarayonida yangi, ya’ni ilgari mavjud bo‘lmagan narsaning paydo bo‘lishi; 4) rivojlanishning qonuniy xususiyati, u muayyan qonunlarga bo‘ysunishi. rivojlanishning dialektik konsepsiyasi quyidagi jihatlarga alohida e’tiborni qaratadi: birinchidan, rivojlanishning manbai narsalar, hodisalar va jarayonlarning ichki ziddiyatlaridir. bu borliqning barcha hodisalariga ichki qarama-qarshiliklar xos ekanligini anglatadi. bu qarama-qarshiliklar o‘rtasidagi munosabatlar ziddiyatlar deb ataladi. har bir predmet, hodisa, jarayon doirasida qarama-qarshiliklarning birligi va qarshi harakati kuzatiladi. u hamma joyda: jonsiz tabiatda ham, jonli tabiatda ham, ijtimoiy hayotda ham, ong sohasida ham yuz beradi. chunki borliqning umumiy qonuni – dialektik ziddiyatlilik qonuni amal qiladi. ikkinchidan, miqdor va sifat o‘zgarishlarining bir-biriga o‘tishi rivojlanishning shakli hisoblanadi. tabiat, jamiyat va tafakkurda yuz beruvchi jarayonlar tahlili har bir narsa, hodisa, jarayonga bir-biri bilan uzviy aloqa qiluvchi va muttasil …

3 / 29

dir. qarama-qarshiliklar – o‘zaro bog‘lanishli bo‘lgan tushunchalar. turli jihatlardan olingan taqdirda, ular o‘zaro birlikni tashkil etmaydi va bir-biriga zid bo‘lmasligi mumkin. qarama-qarshilik – narsalar va hodisalardagi bir-birini taqozo qiluvchi va bir-birini istisno etuvchi tomonlar, hossalar, tendensiyalar, jarayonlarni aks ettiruvchi falsafiy kategoriya (assimilyasiya – dissimilyasiya, o‘zgaruvchanlik – tug‘malik, ishlab chiqarish – iste’mol qilish, yaxshilik – yomonlik va sh.k.). qarama-qarshiliklar o‘rtasida ikki xil munosabat mavjud: yagonalik munosabati va qarshi harakatga doir munosabat (qonunning klassik ta’rifida «kurash» atamasi ishlatiladiki, u qonunning mohiyatini soddalashtiradi, chunki mazkur atama ko‘proq jamiyatga tegishlidir.) qarama-qarshilik birligi nima? birinchidan, qarama-qarshiliklar birligi – bu ularning uzviyligi. har bir qarama-qarshilik boshqa bir qarama-qarshilikning mavjudlik sharti hisoblanadi. ular alohida-alohida mavjud bo‘lishi mumkin emas (agar qarama-qarshiliklardan biri yo‘q bo‘lsa, ularning ikkinchisi ham yo‘q bo‘ladi). ikkinchidan, qarama-qarshiliklar birligi ular bir-birini taqozo etgan va bir-biriga o‘tgan holdagina muayyan mazmun kasb etadi. har qanday qarama-qarshilik o‘zida mavjud bo‘lmagan, lekin boshqa qarama-qarshilikda mavjud bo‘lgan jihatga muhtoj bo‘ladi. …

4 / 29

mohiyati yagonalikka barham berishdan iborat. qarama-qarshiliklarning har biri ikkinchisini o‘zidan itarib chiqaradi, undan xalos bo‘lishga harakat qiladi. shunday qilib, qarama-qarshilikliklar kurashi qarama-qarshiliklar bir-birini inkor etgan, bir-birini istisno qilgan holda yuz beradi. qarama-qarshiliklar birligi narsaning barqarorligini aks ettiradi va nisbiy, o‘tkinchi hisoblanadi. qarama-qarshiliklarning kurashi mutlaq xususiyat kasb etadi, u hech qachon to‘xtamaydi. qarama-qarshiliklarning birligi bilan tavsiflanadigan va ayni vaqtda ularning o‘rtasidagi muttasil kurash hisoblanadigan munosabat ziddiyat deb ataladi. ziddiyatlar borliqning barcha hodisalari va jarayonlariga xos bo‘lib, o‘zgarish va rivojlanishning manbai, harakatlantiruvchi kuchi sifatida amal qiladi. ayni shu sababli ziddiyat dialektik ziddiyatlilik qonunining mohiyatini yoritib beruvchi bosh kategoriya hisoblanadi. ziddiyat – bu qarama-qarshiliklar munosabatigina emas, balki ularning tarqalish jarayoni hamdir. shu tufayli ham, gegel g‘oyalariga asoslanib, ziddiyat tarqalishining quyidagi bosqichlari (fazalari) farqlanadi: ayniyat, tafovut, qarama-qarshilik, ziddiyat va asos (ya’ni ziddiyatning echilishi). ziddiyatlar – narsa yoki hodisa qarama-qarshi tomonlarining bir-birini istisno etish va bir-biriga o‘tish munosabatlaridir. dialektik ziddiyat – bir-birini istisno etuvchi qarama-qarshiliklarning …

5 / 29

qismini tashkil etishi lozimligi, aks holda jamiyat holati doimo beqaror bo‘lishini aristotel qadim zamonlardayoq qayd etgan edi. zero, mayda mulkdorlar olgan daromadining bir qismini o‘z ishini rivojlantirishga yo‘naltiradi, bozor kon’yunkturasini o‘rganadi va unga juda tez moslashadi, bozorni zarur tovarlar va xizmatlar bilan boyitadi. yana bir misol – shaxs va jamiyat munosabatlari. ma’lumki, shaxs va jamiyat qarama-qarshiliklar hisoblanadi, shaxs a’zo bo‘lgan ijtimoiy guruhlar ularning o‘rtasida bog‘lovchi bo‘g‘in sifatida amal qiladi. bu va boshqa dalillar bilishda ichki qarama-qarshiliklar mavjudlgini ham, bog‘lovchi bo‘g‘inlarni ham hisobga olish muhim ekanligini ko‘rsatadi. xx asr 30-yillarining boshida ingliz fizigi pol dirak pozitronlar, ya’ni elektronlarga o‘xshash, lekin musbat zaryadga ega bo‘lgan zarralar mavjudligini bashorat qildi. garchi olim o‘z nazariyasida biron-bir xato topmagan bo‘lsa-da, aksilzarralar mavjudligiga uning ishonchi yuq edi. shunday qilib, qarama-qarshiliklar aloqasi va ziddiyatlarni echishning bir-biri bilan bilvosita bog‘liqligi umumiy xususiyat kasb etadi, aloqa usuli esa bog‘lanish xususiyati bilan belgilanadi. bog‘lovchi bo‘g‘inlarning o‘zi ziddiyat qarama-qarshi a’zolari xossalarining …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlanishfalsafasi"

презентация powerpoint 5-mavzu: rivojlanish falsafasi 1. falsafa tarixida rivojlanish haqidagi qarashlar evolyusiyasi. rivojlanish konsepsiyalari. 2. qonun tushunchasi va uning turlari. falsafaning asosiy qonunlari. 3. kategoriya tushunchasi va ularning turlari. fan va falsafa kategoriyalarining tasnifi. foydalanish uchun adabiyotlar 1. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa. – toshkent: tmu, 2019 2. madayeva sh. shermuhamedova n. va boshqalar. falsafa – o‘quv qo‘llanmasi. – toshkent: 2019 3. saifnazarov i. muxtorov a., sultanov t., usmonov f. falsafa. darslik. – t.: innovatsion rivojlanish nashriyot – matbaa uyi, 2021.-424 b. shermuhamedova n. falsafa. – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021. 667-b nazarov q. falsafa asoslari. toshkent: 201...

This file contains 29 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "rivojlanishfalsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlanishfalsafasi PPTX 29 pages Free download Telegram