prezentacii.com

PPT 19 pages 2.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

diapositiva 1 prezentacii.com vash zagolovok mavzu: geologiya fanining rivojlanish tarixi. reja: 1. geologiya fanining rivojlanish tarixiga tavsif. 2. antik davrdagi geologik bilimlarning rivojlanishi. 3. o’rta asrlarda mahalliy qomusiy olimlarning geologik bilimlar rivojiga qo`shgan hissasi. 4. o’rta asrlarda geologik bilimlar taraqqiyotiga yevropalik olimlarning qo`shgan hissasi. 5. xx asrda o`zbek olimlarinig fan rivojiga qo`shgan hissasi. tayanch so`z va tushunchalar: geologiya, antik davr, tarixiy, gerodod, xorazmiy, beruniy geologiya fanining rivojlanish tarixi: prezentacii.com geologiya fanining rivojlanish tarixi: prezentacii.com aristotel yunon olimi aristotel o‘z davrining yetuk faylasufi, tabiatshunos olimi bo‘lishi asnosida qator geologik g‘oyalarga asos sola bildi. xususan u bizning davrimizda epeyrogenik harakatlar deb ataluvchi, yer yuzasining davrlar mobaynida goh ko‘tarilib, goh pasayib, natijada bunday maydonlarni goh suv bosib, ba’zan esa quruqlikka aylanib turishi haqidagi g‘oyalarni dastlab fanga kirita olgan ulkan olimdir. keyinchalik aristotelning ushbu g‘oyasi buyuk vatandoshimiz abu rayhon beruniy tomonidan yanada rivojlantirildiki, biz bu to‘g‘risida keyinchalik batafsil to‘xtalib o‘tamiz muhammad muso xorazmiy ilmiy …

2 / 19

yozilgan maxsus sharhlar o‘rta asrlar fan-madaniyatining gurkirab rivojlanishiga yordam berdi. natijada bu ta’sir tufayli keyinchalik ko‘plab yirik olimlar shakllandi. ularning aksariyati geologiya-ma’danshunoslik sohasida ham muhim yutuqlarga erisha oldi. shunday fan namoyondalaridan ayrimlarining ijodi bilan qisqacha bo‘lsada tanishib chiqamiz abu yusuf yaqub ibn isxoq al-kindiy: prezentacii.com prezentacii.com abu rayhon beruniy : (973-1048 yy.) zamonamizda mavjud bo‘lgan geologiyanng qariyb barcha yo‘nalishlariga asos solgan qomusiy bilimlar egasidir. mashhur vatandoshimiz jami 150 dan ortiq asar muallifi bo‘lib, faqat mineralogiya xususida yozilgan maxsus kitobi uch jildni tashkil qiladi. beruniyning qolgan geologik qarashlari barcha kitoblarida sochma holatda yoritilgan. shulardan ayrimlari xususida qisqacha to‘xtalamiz. beruniy asarlari bizning davrimizda vii jilddan iborat kitoblarda jamlangan bo‘lib, ularning arab tilidan rus va o‘zbek tillariga tarjima qilingan nusxalari “fan” nashriyoti tomonidan 1968-80 yillarda chop etilgan. beruniyning tanlangan asarlari i tomining “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” deb ataladi. ushbu asarda olimning gidrogeologik qarashlari, jumladan artezian suvlarning vujudga kelishi kabi muhim ilmiy masalaga to‘xtalib, …

3 / 19

ilk bora olg‘a surgan edi. vaholanki qit’alarnng ajralishi va qaytadan bir biriga yaqinlashishi haqidagi (keyinchlik vegener nazariyasi) ilmiy g‘oyalar beruniy fikrlaridan 750 yil keyingina fanda qaytadan shakllantirildi. * qarang. a.nizomov beruniyning gidrologik merosi t. “fan va texnologiya" 2017. zamonamizda abu ali ibn sino (980-1037 yy.) fanda meditsinaga oid qarashlari orqali ma’lum va mashhur bo‘lgan olim. shunga qaramasdan uning geologiya fanining rivojlanishi uchun ham qo‘shgan hissasi katta. uning 300 dan ortiq asarlari fanga ma’lum bo‘lib, aksariyati “tib qonunlari”, “kitob ash-shifo” “beruniy bilan ibn sinoning savol-javoblari” kabi bir necha tomdan iborat kitoblariga jamlangan. jumladan ibn sinoning geologik qarashlari ham o‘sha kitoblarning ayrim qismlarida astronomiya, fizika, adabiyot, falsafa, biologiya, geografiya kabi geologik qarashlar bilan ham boyitilgan. jumladan tog‘ jinslarining qatlamlari, hosil bo‘lishi, burmalanishi, vodiylarda to‘rtlamchi davr yotqiziqlarining suv, shamol ta’sirida to‘planishi, suv, shamol eroziyasi tufayli hosil bo‘lgan relef ko‘rinishlari abu ali ibn sino nazaridan chetda qolmagan. olimning ilg‘or geologik qarashlari ayniqsa turli minerallar, …

4 / 19

iqtisodiy va ma’naviy jihatdan qayta yuksala boshladi. mamlakatda tinchlik o‘rnatilishi nafaqat xo‘jalikning balki fan-madaniyatning rivojlanishiga turtki ham bo‘ldi. temur saltanatining markazi bo‘lgan samarqand shahrida yuksak qobiliyatli ilm-fan namoyondalari, san’atkorlar, me’morlar, hunarmandlar to‘plandi. natijada ilm-fan rivojlandi, me’morchilikka e’tibor berildi. leonardo da-vinchi (1452-1519yy.) italiyaning vinchi shaharchasida tug‘ilib, shu yerda ta’lim olgan va yetuk haykaltarosh, rassom, arxitektor, faylasuf sifatida shuxrat topgan. uning geologik qarashlari ham mavjud bo‘lib, o‘z davrida paleontologiya, gidrogeologiya kabi hali geologiyaning kuchli rivojlanmagan yo‘nalishlariga asos bo‘lgan. u gersog milanskiy lyudovik sfors xomiyligi ostida ilmiy kuzatishlar olib borgan, maxsus modellar yordamida tajribalar o‘tkazgan. shunday tajribalardan biri yog‘och va shisha novlar yordamida daryo yotqiziqlarining o‘zanda to‘planishi yoki oqim tezligini o‘lchash ishlariga qaratilgan bo‘lib, bu yo‘lda hatto maxsus bo‘yoqlardan, po‘kaklardan foydalangan. prezentacii.com georg agrikola asli ismi sharifi georg bauer (1494-1555 yy.) kasbi bog‘bon (shu boisdan agrikola – ya’ni “agros” lotincha dalachi, agronom demakdir) bo‘lsada geologiya sohasida ham talay ilmiy me’ros qoldira olgan. u …

5 / 19

osov (1711-1765 yy.) moskvada ilk bor rus universiteti (hozirgi m.v.lomonosov nomidagi moskva davlat universiteti), sank-peterburg tog‘-kon institutlari tashkil etildi. o‘sha ta’lim markazlari qoshida faoliyat yuritayotgan kafedralarda o‘nlab olimlar rossiya tabiatini majmuali o‘rganish bilan band bo‘ldi. natijada rossiyaning geologik tuzilishi, foydali qazilma boyliklari xususida ham o‘nlab ilmiy monografik asarlar ketma-ket yuzaga kela boshladi. m.v.lomonosov o‘z davriga qadar geologiya sohasi bo‘yicha olingan ilmiy dalillarni tahlil qilib, yaxlit geologiya faniga doir g‘oyalarni olg‘a surdi. yer tarixi, tog‘larning paydo bo‘lishi, tog‘ jinslarining shakllanishi yemirilishi haqidagi fikrlar shular jumlasidandir. uilyam smit (1769-1839 yy.) prezentacii.com xabib abdullaev (1912-1962 yy.) akademik, xalqaro miqyosdagi yirik olim va davlat arbobi. rudali konlarning tabiatda geografik tarqalishi va shakllanishi borasida ilmiy qonuniyatlarga asos solgan. bu borada “o‘rta osiyoning sheelitli skarnlari geologiyasi” nomli mashhur monografik asari mavjud. x.n.boymuxamedov, i.x.xamraboev, o.m.akromxo‘jaev, a.g.babaev, v.i.popov, i.p.petrov va boshqalar uning safdoshlaridir. g‘.a.mavlonov (1910-1988 yy.) prezentacii.com geologiya fanining tarmoqlari: n.a.kenesarin (1918-1975 yy.) o‘zbekiston fanlar akademiyasining muxbir a’zosi, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "prezentacii.com"

diapositiva 1 prezentacii.com vash zagolovok mavzu: geologiya fanining rivojlanish tarixi. reja: 1. geologiya fanining rivojlanish tarixiga tavsif. 2. antik davrdagi geologik bilimlarning rivojlanishi. 3. o’rta asrlarda mahalliy qomusiy olimlarning geologik bilimlar rivojiga qo`shgan hissasi. 4. o’rta asrlarda geologik bilimlar taraqqiyotiga yevropalik olimlarning qo`shgan hissasi. 5. xx asrda o`zbek olimlarinig fan rivojiga qo`shgan hissasi. tayanch so`z va tushunchalar: geologiya, antik davr, tarixiy, gerodod, xorazmiy, beruniy geologiya fanining rivojlanish tarixi: prezentacii.com geologiya fanining rivojlanish tarixi: prezentacii.com aristotel yunon olimi aristotel o‘z davrining yetuk faylasufi, tabiatshunos olimi bo‘lishi asnosida qator geologik g‘oyalarga asos sola bildi. xususan u b...

This file contains 19 pages in PPT format (2.6 MB). To download "prezentacii.com", click the Telegram button on the left.

Tags: prezentacii.com PPT 19 pages Free download Telegram