mаълумотларни муҳофаза қилиш

DOC 101,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1352264738_30627.doc маълумотларни муҳофаза қилиш www.arxiv.uz mаълумотларни муҳофаза қилиш режа: 1. маълумотларни муҳофаза қилиш тушунчаси. 2. система хавфсизлигининг асосий принциплари. 3. информацияни ҳимоя қилувчи системаларнинг моделлари аниқлаштирилган ўқув мақсадлари.талаба бу мавзуни тўла ўзлаштиргандан сўнг: · маълумотларни муҳофаза қилиш ҳақидаги тамойилларни билади; · система хавфсизлигининг асосий принципларини бўлакларга бўлиб, таъриф бера олади; · система ташкил этувчиларининг бутунлиги – система хусусиятларинини талқин эта олади; · информациянинг ишончлилиги принципларини қайси синфга мансублигини тасаввур эта олади; · система ташкил этувчисидан фойдаланувчанлиги ўртасидаги ўзаро алоқадорликни аниқлайди, боғланишларни таҳлил қила олади. ҳозирги пайтда компьютер системаларида маълумотларни муҳофаза қилишни таъминлаш масаласи долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. информациянинг ҳаммаси ҳам ҳимояга муҳтож эмас. шунинг учун информация ўз характерига кўра критик ва нокритик информацияга бўлинади. критик информация фойдаланувчининг шахсий ишлаб топган маълумотлари бўлиб, хизматчи информация, савдо-сотиққа оид сирларни ўз ичига олувчи информация ёки махфийликнинг турли кўриниш ёки шаклларига оид информация ва ҳ. бўлиши мумкин. бу бобда критик маълумотларни муҳофаза қилиш …

ардош бера олиш хусусияти тушунилади. бошқача сўз билан айтганда, система хавфсизлиги деганда унинг иш жараёнининг бир маромда кетишига халақит берувчи тўсиқлар, тасодифий ёки атайдан пухта ўйланган халақитлар, шунингдек, унинг ташкил этувчиларини ўғирлаш, ўзгартириш ёки бузишга қаратилган уринишларга қарши ҳимоя қобилияти тушунилади. системанинг хавфсизлигига 3 та асосий принципларни таъминлаш билан эришилади: 1) система ташкил этувчиларининг бутунлиги – система хусусиятларининг унинг иш жараёнида ўзгармаслиги. эксплуатация жараёнида система администратори томонидан бир қатор фойдали ўзгартиришлар ўтказилади ва бу ўзгартиришларнинг кам-кўсти тўлдирилиб охиригача етказилади (масалан - winnt системасига қўшимча тўлатувчи пакетни ўрнатиш), лекин бунда талаб қилинган хусусиятлар ўзгармайди - илгаригидек фойдаланувчини идентификация қилиш ва унинг системадаги ишини таъминлаши керак. 2) информациянинг ишончлилиги – бу информациянинг шундай хусусиятики, бунда у системанинг фақат рухсат этилган ва текширувдан ўтган субъектларигагина (фойдаланувчилар, программалар, жараёнлар ва ҳ.) маълум бўлади. 3) система ташкил этувчисидан фойдаланувчанлиги – фақат муаллиф субъектларнинг система ташкил этувчисидан ихтиёрий пайтда фойдалана олиш хусусияти. бошқача айтганда, системанинг ҳар …

информацияни ҳимоя қилишнинг ҳар хил системалари қўлланилади. самарадорлиги юқори информацияни ҳимоя қилиш системасини ишлаб чиқиш аввало, бу системанинг концепциясини аниқлаш керак. тадқиқот ўтказишда ва моделлаштиришда информацияни ҳимоя қилувчи восита юқори даражадаги ҳимоя қобилиятига эга эканлигини исботлаши лозим. информацияни ҳимоя қилувчи системаларнинг кўпгина моделлари ишлаб чиқилган. бироқ энг кўп фойдаланиладиган моделлар қуйидагилардир: 1. белла ва ла-падула; бунда фойдаланиш ҳуқуқини чеклаш воситаларини қуриш учун фаол субъектлар s ва пассив субъектлар q тушунчалари киритилади. ушбу ҳолда субъектлар фойдаланишнинг ҳар хил ҳуқуқларига эга бўладилар. бундай модел гоҳида “фойдаланиш ҳуқуқини чеклашнинг матрицали модели” деб ҳам юритилади; 2. денинг модели – ҳар хил даражадаги махфийликка эга ҳужжатлар билан ишлашда информацияни ҳимоя қилиш воситасининг кўп сатҳли иерархик модели; бу ерда информацияни ҳимоя қилишнинг концентрлашган халқаси тушунчаси киритилади. ички халқаларда – максимал махфийлик даражаси мавжуд бўлиб, ташқи қурилма (периферии)га яқинлашган сари махфийлик даражаси камаяди; 3. лендвер модели - шундай компьютер тармоқларида фойдаланиладики, бундай тармоқдаги маълумотларни муҳофаза қилиш информацияни …

тўплами. информацияни ҳимоя қилиш системасининг умумий структураси 1-расмда келтирилган. 1-расм. информацияни ҳимоя қилиш системасининг умумий структураси. битта процедура бир вақтда ҳам субъект, ҳам объект бўлиб чиқиши мумкин. фойдаланиш ҳуқуқи битли векторлар билан аниқланади. ҳар бир бит таъқиқлаш (запрет) ёки рухсат беришни аниқлайди: r, e, w, m, a, o; бу ерда r – ўқиш, е – таҳрирлаш, w – ёзиш, а – администратор, о – тўлиқ мулкдор (полний собственник). фойдаланишнинг минимал ҳуқуқи тўрт бит билан аниқланади: r, e, w, m. фойдаланиш ҳуқуқини фойдаланиш администратори аниқлайди ва ҳеч қайси фойдаланувчи ||p|| матрицадан фойдаланиш имконига эга эмас, лекин уни ўзгартириши мумкин. кўпроқ ишончли ҳақиқийликка мос модел сифатида ўйин ҳимоя моделлари ифодаланади, яъни бундай моделларда камида иккита томон мавжуд бўлади. биринчи томон информацияни ҳимоя қилиш системасини, иккинчи томон эса биринчи томон воситасида қурилган ҳимояни эгаллаш системасини қуради. шундай бўлишига қарамасдан кўпгина атакалар ва берухсат фойдаланишга бўлган ҳаракатлар пассив (яъни фойдаланувчи ҳақида информация йиғиш ва …

ан ва ҳимоя системасининг асоси ҳисобланади. бу принципни ҳисобга олган ҳолда, фойдаланишни бошқариш масаласи умумсистема сатҳида ечилиши лозим. бунда ишга тушириш, бузилишлардан сўнг қайта тиклаш, ажратиш ва профилактик хизмат кўрсатиш каби иш режимлари эътиборга олинади. маълумотларга бўладиган ҳар қандай мурожаат манбаини ишончли аниқлашни таъминлаши зарур. 3. ҳимоя механизмининг жиддий бўлмаган махфийлиги. кенг фойдаланишга мўлжалланган ҳимоя системасини амалга ошириш деталларини яшириши шарт эмас. ҳимоя самарадорлиги потенциал бузғунчиларнинг маҳоратига боғлиқ бўлмаслиги керак. чунки пароллар рўйхати ҳимоясини таъминлаш анча содда кечади. ҳимоя механизмининг махфий эмаслиги зарур ҳолларда, унинг мутахассислар орасидаги кенг муҳокама субъекти бўлиши имконини беради. 4. фойдаланувчилар ҳуқуқ ва ваколатларининг тақсимланиши. компьютер тармоқлари ва системаларида бир қанча ҳимоя калитларининг мавжудлиги қачонки фойдаланишга бўлган ҳуқуқ бир қатор шартлар бажарилиши билан аниқланган ҳолатдагина қулайлик туғдиради. 5. минимал ваколат. ҳар қандай фойдаланувчи ва программа учун топширилган ишни бажариш учун зарур бўлган ваколатнинг минимал доираси аниқланган бўлиши керак. шунга кўра тасодифий бузилишларга сабаб бўладиган зарарлар маълум …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mаълумотларни муҳофаза қилиш"

1352264738_30627.doc маълумотларни муҳофаза қилиш www.arxiv.uz mаълумотларни муҳофаза қилиш режа: 1. маълумотларни муҳофаза қилиш тушунчаси. 2. система хавфсизлигининг асосий принциплари. 3. информацияни ҳимоя қилувчи системаларнинг моделлари аниқлаштирилган ўқув мақсадлари.талаба бу мавзуни тўла ўзлаштиргандан сўнг: · маълумотларни муҳофаза қилиш ҳақидаги тамойилларни билади; · система хавфсизлигининг асосий принципларини бўлакларга бўлиб, таъриф бера олади; · система ташкил этувчиларининг бутунлиги – система хусусиятларинини талқин эта олади; · информациянинг ишончлилиги принципларини қайси синфга мансублигини тасаввур эта олади; · система ташкил этувчисидан фойдаланувчанлиги ўртасидаги ўзаро алоқадорликни аниқлайди, боғланишларни таҳлил қила олади. ҳозирги пайтда компьютер системаларида...

Формат DOC, 101,5 КБ. Чтобы скачать "mаълумотларни муҳофаза қилиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mаълумотларни муҳофаза қилиш DOC Бесплатная загрузка Telegram