litosfera va yer resurslari tushunchasi

PPT 21 pages 1.5 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation litosfera va yer resurslari tushunchasi. litosferaga antropogen ta’sir va uni himoya qilish . reja: 1.litosfera haqida tushuncha va uning tuzilishi. 2.har xil turdagi tuproqlarning xususiyatlari. 3.tuproqning asosiy tarkibiy qismlari. tuproqlarning asosiy turlari. litosfera – bu yerning ustki qatlami bo’lib, uning qalinligi 30-40 kmga teng. litosfera yer resurslarini, o’simliklarini, o’rmonlarni, hayvonot olamini va yer osti boyliklarini o’z ichiga oladi. litosfera ( tosh oʻram) — yerning qattiq holatdagi tosh oʻramining qalinligi okean tubida 5–7 km, quruqlikda 30–40 km va togʻli oʻlkalarda 70–80 km gacha boradi, u choʻkindi, metamorfik (metamorfik togʻ jinslari — avval choʻkindi yoki magmatik(magmaning yer pusti va yer yuzasida sovushi va kristallanishi natijasida vujudga keladi) jins sifatida vujudga kelgan, lekin yer qaʼrida chuqur temperatura va bosim taʼsirida oʻzgargan (metamorfizm) yoki yer yuzasiga yaqin qatlamda ichiga kirib borgan intruziv(lot. untrudo — yorib kirib borish) — 1) magmaning yer pusti qatlamlariga kirib olishi jarayoni natijasida intruziv togʻ jinslari tarkib topadi; …

2 / 21

kon ishlari foydali qazilma boyliklarini qazib olish bilan uzviy aloqadadir. bunda yer ostida yotgan foydali qazilma boyliklarini qazib olish bilan aloqador barcha ishlar va jarayonlar, ochiq kon inshoatlari orqali amalga oshiriladi. yer osti usulida qazib olishda esa foydali qazilma boyliklarini maxsus jihozlangan yer osti inshootlari yordamida qazib olinadi. konlarni ochiq usul bilan qazib olishda konchilik ishlari ikki qismga bo'linadi: ochish ishlari (qoplovchi jinslarni qazish, tashish va joylashtirish ishlari); qazib olish ishlari (foydali qazilma boyliklarini qazish, tashish, bir joyga to'plash yoki tushirish ishlari). yerning ichki tuzilishi yerning ichki qismi yadro, mantiya va yer po'sti deb ataluvchi qatlamlardan iborat. yerning ichki qatlamlari va ularning qalinligi rasmda tasvirlangan. unumdorlik xususiyatiga ega bo’lgan yer yuzasining ustki g'ovak qatlami tuproq deyiladi. tuproqlarning tabiatdagi va jamiyat hayotidagi roli g'oyat beqiyosdir. tuproq organizmlar uchun hayot muhiti, ozuqa manbai hisoblanadi, moddalarning kichik biologik va katta geologik aylanma harakatida muhim rol o'ynaydi. tuproq qattiq, suyuq, va gazsimon komponentlardan iborat …

3 / 21

zanjirining eng muhim halqasi, deb yuritsa bo`ladi. o’zbekiston respublikasi mineral xom ashyo resurslariga boydir. har yili o'nlab mineral xom ashyo konlari ishga tushirilmoqda. qazilma boyliklardan to’liq foydalanishning ta'minlanmaganligi natijasida tog'-kon sanoatida hosil bo'ladigan chiqindilar atrof muhitning kuchli ifloslanishiga sabab bo'lmoqda. respublikada har yili sanoatning turli tarmoqlarida 100 million tonnadan ortiq chiqindilar vujudga keladi va ularning yarmi zaharlidir. hozirgacha yer osti va yer usti chiqindixonalarida 2 mlrd. tonnadan ortiq chiqindi to'plangan. zilzila, surilma va sel xavfi bo’lgan o’zbekistonmng tog'oldi va tog'li hududlarida joylashgan chiqindixonalar ekologik xavfsizlik talablariga to'la javob bermaydi. chiqindilar muammosini hal qilish (o’zbekistondagi eng dolzarb ekologik muammolardan hisoblanadi. yerning yadrosi asosan kremniy va temir moddalarining aralashmasidan iborat bo'lib, uning ichki qismi qattiq va nihoyatda zich, tashqi qismi esa erigan holatda deb taxmin qi-linadi. undagi harorat 3500° ga yetadi. yadroning tashqi qismi -2080 km yadroning ichki qismi —1280 km yer po'sti—40 km yer mantiyasi -2880 km insoniyat tarixi davomida 2 …

4 / 21

yaqinlashgan sari uni tashkil etgan moddalarning harorati pasaya boradi va qattiqlashadi. tabiatda shamol va suv ta'sirida tuproqlarning yemirilishi yoki eroziyasi kuzatiladi. inson faoliyati natijasida tezlashgan suv va shamol eroziyasi amalga oshadi. antropogen eroziya tuproq resurslaridan noto'g`ri foydalanishning oqibati bo'lib, uning asosiy sabablari o'rmon va to'qaylarni qirqib yuborish, yaylovlarda chorva mollarini boqish normasiga amal qilmaslik, dehqonchilik yuritishning noto'g`ri metodlaridan foydalanish va boshqalardir. turli ma'lumotlarga ko’ra har kuni yer yuzida eroziya natijasida 3500 gektar unumdor tuproqli yerlar ishdan chiqadi. suv eroziyasi ko’proq, tog' oldi va tog'li rayonlarda, shamol eroziyasi tekisliklarda kuzatiladi. yer po 'sti yerning eng ustki qismi bo'lib, qalinligi o'rtacha 40 km. uning qalinligi okeanlar tagida 5—10 km, quruqlikda esa 30—80 km ni tashkil etadi . yer po'sti asosan qattiq holatdagi tog' jinslaridan iborat. yer mantiyasining qattiq holatdagi yuqori qismi va yer po'sti birgalikda litosferani hosil qiladi. uning qalinligi okean tagida 50 km dan quruqlikda 200 km gacha boradi. litosfera plitalari …

5 / 21

athining ko’tarilishi natijasida ro'y beradi. birlamchi va ikkilamchi sho'rlanish kuzatiladi. ikkilamchi sho'rlanishda suv kappilyarlar orqali ko’tarilib tuzi tuproqda qoladi yoki ortiqcha sug'orish natijasida yer osti suvlari erigan tuzlar bilan sho'rlanadi. ikkilamchi sho'rlanish ko’proq zarar yetkazadi. tuproqlarning sho'rlanishi osiyo, amerika va afrikaning ko’pchilik mamlakatlarida kuzatiladi. sho'rlanishning oldini olish uchun zovurlar o'tkaziladi, yerlarning sho'ri yuviladi. tuproqlarning botqoqlanishi asosan namlik ko’p joylarda kuzatiladi. suv omborlari atrofida ham botqoqlangan uchastkalar vujudga keladi. botqoqlarni quritish uchun maxsus melioratsiya tadbirlari o'tkaziladi. tuproqlarni ifloslanishdan saqlash muhim ahamiyatga ega. qishloq xo'jaligini kimyolashtirish tuproqlarning turli kimyoviy birikmalar bilan ifloslanishini kuchaytirib yuboradi. platforma — yer po'stining nisbatan yirik va barqaror mintaqasidir. e’tiboringiz uchun rahmat!

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "litosfera va yer resurslari tushunchasi"

powerpoint presentation litosfera va yer resurslari tushunchasi. litosferaga antropogen ta’sir va uni himoya qilish . reja: 1.litosfera haqida tushuncha va uning tuzilishi. 2.har xil turdagi tuproqlarning xususiyatlari. 3.tuproqning asosiy tarkibiy qismlari. tuproqlarning asosiy turlari. litosfera – bu yerning ustki qatlami bo’lib, uning qalinligi 30-40 kmga teng. litosfera yer resurslarini, o’simliklarini, o’rmonlarni, hayvonot olamini va yer osti boyliklarini o’z ichiga oladi. litosfera ( tosh oʻram) — yerning qattiq holatdagi tosh oʻramining qalinligi okean tubida 5–7 km, quruqlikda 30–40 km va togʻli oʻlkalarda 70–80 km gacha boradi, u choʻkindi, metamorfik (metamorfik togʻ jinslari — avval choʻkindi yoki magmatik(magmaning yer pusti va yer yuzasida sovushi va kristallanishi natijasida...

This file contains 21 pages in PPT format (1.5 MB). To download "litosfera va yer resurslari tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: litosfera va yer resurslari tus… PPT 21 pages Free download Telegram