"litosfera va yer relyefi dars ishlanmasi"

PPTX 8 sahifa 373,8 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 373,8 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mavzu: litosfera va yer relyefi qashqadaryo viloyati g’uzor tumani 47-umumiy o’rta ta’lim maktabining geografiya fani o’qituvchisi meyliyeva gulruxning “litosfera va yer relyefi” mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi @dars_ishlanma_yangi litosfera va yer relyefi www.arxiv.uz reja: 1. litosfera tushunchasi 2. yer relyefi 3. videolavha www.arxiv.uz 1. litosfera - grek tilida «tosh o’ram» ma’nosini anglatadi. yerning qattiq holatdagi tosh o’ramining qalinligi okean tubida 5-7 km, quruqlikda 30-40 km va tog’li o’lkalarda 70-80 km gacha boradi, u cho’kindi, metamorfik va magmatik tog’ jinslaridan tashkil topgan. yer sathida, asosan, cho’kindi tog’ jinslari tarqalgan bo’lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. ular tarkibi bo’yicha chaqiq. kimyoviy va organik chuqindilardan tashkil topgan bo’lishi mumkin. chuqindilarning ostida 10-40 km qalinlikdagi granit qobig’i joylashgan bo’ladi, okean tubida ular uchramaydi. granit va okean chuqindilari kobig’i ostida bazal’t qobig’i joylashgandir. uning qalinligi okean tubida 5-7 km va quruqlikda 20-30 km ga boradi. yerning …

2 / 8

, tuproq qatlamining hosil bo’lishi tezlashadi. www.arxiv.uz tuproq qatlamining qalinligi taxminan 1-3 metr bo’lib, u a, v, s qavatlardan iborat bo’ladi. yuqorida joylashgan chirindiga boy bo’lgan eng unumdor qismi a-gumusli qavat hisoblanadi. uning ostida tepadan yuvilib tushgan karbonat tuzli villyuvial qavat joylashgan bo’lib, 1,5-2 metr chuqurlikgacha kam o’zgargan eng quyida s-ona jinsli kabat yotadi. tuproq. turlari qutblardan ekvatogga hamda tekisliklardan tog’larga qarab iqlim uzgarishi bilan qonuniy ravishda o’zgarib boradi. mo’tadil mintaqaning yillik yog’ingarchiligi 500-600 mm bo’lgan o’rmon cho’llarida chirindi(gumus) ga boy (10 % gacha) eng unumdor, ko’ng’ir, qora tuproqlar tarqalgan. markaziy osiyoning dasht va yarim dashtlarida o’simliklarning tabiiy sharoitda rivojlanishi uchun namlik etish-maganligi sababli, kam (1-2 %) gumusli kul rang, buz tuproqlar tarqalgan. geologik zamin, rel’ef va iqlimning o’zgarishiga qarab, har erning o’ziga xos tuproqlari, o’simlik turlari va hayvonot dunyosi rivojlanadi. insoniyatning dehqonchilik va qurilish faoliyatlari bilan shug’ullanishi natijasida tabiiy landshafti uzgargan xududlar maydoni yildan-yilga oshib bormokda. hozirgi vaqtda quruqlikning …

3 / 8

’yicha 3231100 ming tonna ko’mir, 2646290 ming tonna neft’, 600200 ming tonna temir rudasi, 75180 ming tonna boksit, 3660 ming tonna xrom rudasi, 7300 ming tonna mis, 3350 ming tonna qo’rg’oshin rudasi, 5430 ming tonna rux rudasi, 159200 ming tonna tuz, 118500 ming tonna fosforit va boshqalar qazib olingan. yirik metallurgiya sanoat korxonalari atrofida landshaftlarning o’zgarishi, o’simliklarning qurib dashtga aylanishi yuz bergan, evropada birinchi marta kalmiklar erida 500 ming gektarli dasht paydo bo’lgan(u xar yili 50 ming gektarga kengayib bormokda). mutaxassislarning fikricha, xxi asrda quruqlikning 1g’6 qismi kon, yo’l va har xil inshootlar bilan band bo’ladi. aholi sonining oshib borishi, qurilishlarning kengaiishi dehqonchilikka yaroqli yerlarning kamayishiga sabab bo’lmoqda. mutaxassislarning fikricha, xxi asrda erlarning unumdorligini 3,5-4% ga oshirilmasa, sayyoramizda yiliga 200 mln tonna don etishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. www.arxiv.uz 2. relyef - (frans, relief, lot. relevo — koʻtaraman) (geografiyada) — yer yuzasi, okean va dengiz tubidagi tashqi koʻrinishi, oʻlchamlari, kelib …

4 / 8

li asos boʻla olmaydi, chunki bir xil tashqi koʻrinishga ega shakllarning kelib chiqishi va rivojlanishi turlicha boʻlishi mumkin. r. endogen (ichki) va ekzogen (tashki) kuchlarning birgalikda hamda muntazam oʻzaro taʼsiri natijasida vujudga keladi. shuningdek, yer yuzasining shakllanishiga gravitatsiya jarayonlari, inson faoliyati ham oʻz taʼsirini koʻrsatadi. endogen jarayonlar (yer poʻstining tektonik harakatlari) taʼsiri natijasida nisbatan yirik mikyosdagi — kuru klik, dengiz va okeanlar tubida strukturali r. shakllari hosil boʻladi. www.arxiv.uz yirik r. shakllarining vujudga kelishi (sayyoraviy masshtabda), shuningdek, kosmik kuchlar — yerning aylanishi, quyoshoy tortilishi va b. bilan ham bogʻliq. ekzogen kuchlar (oqar suvlar, dengiz toʻlqinlari, shamol va h.k.) odatda, nisbatan maydaroq r. shakllarini yuzaga keltiradi, yirik masshtabli r.larni yemiradi, pasaytiradi, mayda shakllarga boʻlib yuboradi, pastqam joylarni nurash mahsulotlari bilan toʻldiradi. endogen kuchlar natijasida yuzaga kelgan r. shakllari morfostrukturalar tarkibiga kiritiladi. ularda yer poʻstining geologik strukturasi (tuzilishi) aniq ifodalanadi. r.dagi katlamlar gorizontal yotgan platformali geologik strukturalarga tekislik xududlar, burmali strukturalarga togʻli …

5 / 8

"litosfera va yer relyefi dars ishlanmasi" - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""litosfera va yer relyefi dars ishlanmasi"" haqida

mavzu: litosfera va yer relyefi qashqadaryo viloyati g’uzor tumani 47-umumiy o’rta ta’lim maktabining geografiya fani o’qituvchisi meyliyeva gulruxning “litosfera va yer relyefi” mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi @dars_ishlanma_yangi litosfera va yer relyefi www.arxiv.uz reja: 1. litosfera tushunchasi 2. yer relyefi 3. videolavha www.arxiv.uz 1. litosfera - grek tilida «tosh o’ram» ma’nosini anglatadi. yerning qattiq holatdagi tosh o’ramining qalinligi okean tubida 5-7 km, quruqlikda 30-40 km va tog’li o’lkalarda 70-80 km gacha boradi, u cho’kindi, metamorfik va magmatik tog’ jinslaridan tashkil topgan. yer sathida, asosan, cho’kindi tog’ jinslari tarqalgan bo’lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. ular tarkibi bo’yicha chaqiq. ...

Bu fayl PPTX formatida 8 sahifadan iborat (373,8 KB). ""litosfera va yer relyefi dars ishlanmasi""ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "litosfera va yer relyefi dars … PPTX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram