kompyuter geometriyasi

PDF 16 pages 419.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 419.2 KB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

4-ma’ruza:hisoblash geometriyasining asosiy tushuncha va usullari. kompyuter geometriyasi - bu matematik asbob, kompyuter grafikasi ostida. o`z navbatida, kompyuter geometriyasining asosi turli xil nuqta va chiziqlarning o`zgarishi. kompyuter grafikasidan foydalanganda, siz tasvirning ko`lamini ixtiyoriy ravishda o`zgartirishingiz, uni aylantirishingiz, siljitishingiz va istiqbolli tasvirning ko`rinishini yaxshilash uchun o`zgartirishingiz mumkin. ushbu barcha o`zgarishlarni biz quyida ko`rib chiqadigan matematik usullar asosida amalga oshirishimiz mumkin. kompyuter geometriyasi kabi o`zgarishlar ham bo`linadi. ikki o`lchovli (yoki tekislikdagi o`zgarishlar) va uch o`lchovli (yoki fazoviy). birinchidan, samolyotdagi o`zgarishlarni ko`rib chiqing. avvaliga shuni ta`kidlaymizki, tekislikdagi nuqtalar uning ikkita koordinatasi yordamida aniqlanadi. shunday qilib, har bir nuqta geometrik ravishda tanlangan koordinata tizimiga nisbatan vektorning koordinatalari bilan o`rnatiladi. nuqtalar koordinatalarini [x,y] matritsaning elementlari, ya’ni qator vektori yoki ustun vektori shaklida ko`rib chiqish mumkin. ushbu nuqtalarning holati matritsani o`zgartirish orqali boshqariladi. xy tekislikdagi nuqtalarni ushbu nuqtalarning koordinatalariga uzatish konstantalarini qo`shish orqali yangi pozitsiyalarga o`tkazish mumkin: [x*, y*]=[x,y]+[a,b]=[x+a, y+b] (5.1) shunday qilib, bir nuqtani tekislikda …

2 / 16

i shunday, a = d = 1, b = 0 bo`lsa, transformatsiya y koordinatasiga mutanosib ravishda siljiydi. e`tibor bering, kelib chiqishi uchun qo`llaniladigan umumiy o`zgarish nuqta koordinatalarini o`zgartirishga olib kelmaydi (0,0). shunday qilib, kelib chiqishi general tomonidan o`zgarmasdir aylantirish. agar turli xil geometrik raqamlar umumiy o`zgarishga duch kelsa, u holda parallel chiziqlar parallel chiziqlarga, segmentning o`rtasi segmentning o`rtasiga, parallelogramma parallelogrammga, ikkita chiziqning kesishish nuqtasi esa aylantirilgan juftliklar kesishish nuqtasiga aylantirilishi mumkin. rastrning geometrik xarakteristikalari quyidagilardan iborat: ➢ ruxsat berilgan xatolik; ➢ o`lcham; ➢ piksel shakli. rastrda ruxsat berilgan xatolik o`zaro qo`shni (yonma-yon) joylashgan piksellar orasidagi masofa bilan xarakterlanadi (5.1-rasm). ruxsat berilgan xatolik bir birlik uzunlikdagi (kesmaga joylashgan) piksellar soni bilan o`lchanadi. eng ko`p tarqalgan o`lchov birligi bo`lib, dpi (dots per inch) xizmat qiladi. u bir dyuym (2,54 sm) uzunlikdagi kesmani tashkil etuvchi (va vertikal yoki gorizontal o`qda joylashgan) piksellar soni. piksellar o`lchami bilan qadamning kattaligini tenglashtirib bo`lmaydi. pikselning o`lchami qadamning …

3 / 16

cha rastr qadamiga teng bo`lmasligi mumkin (printerlar). 5.2-rasm. ranglar soni (rang chuqurligi) ham rastrning eng muhim xarakteristikalaridan biri. ranglar soni faqat rastrli tasvir uchun emas. balki har qanday tasvir uchun ham muhim xarakteristika hisoblanadi. psixofiziologik tadqiqotlarni ko`rsatishicha, insonning ko`zi 350000 ranglarni bir-biridan ajratish imkoniyatiga ega. tasvirlarnirang boqyicha quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: ikki rangli (binar) tasvirlar. bu tasvirlarning har bir pikseli uchun kompyuter xotirasida bir bit kerak. oq-qora tasvirlar ikki rangli tasvirlar orasida eng ko`r uchraydi. nim rang tasvirlar. bu tasvirlarni shakllantirishda kulrang yoki boshqa ranglarning gradatsiyalaridan foydalaniladi. odatda, tasvirdagi rang 256 gradatsiyadan iborat bo`lib, uning har bir pikseli uchun 1 bayt kerak. rangli tasvirlar. bu tasvirlarning har pikseli uchun eng kamida 2 bit kerak. har bir pikselda rang chuqurligi 16 bit bulgan (65 536 rangli) tasvir high color nomini, har bir pikselida 24 bit bulgan (16,7 mln. rangli) tasvir ture color nomini olgan. kompyuterlarning grafik tizimlarida har bir piksel 32,44 …

4 / 16

ta nuqtalari o`zaro perpendikular bo`lgan ikkita to`g`ri chiziq bo`lib, ular o`q deb ataladi. gorizontal o`q, odatda, x harfi bilan belgilanadi va abssissa o`qi deb ataladi. vertikal o`q, odatda, y harfi bilan belgilanadi va ordinata o`qi deb ataladi. ixtiyoriy tasvir (fotosurat yoki rasm)ni dekart koordinatalar sistemasiga joylashtiramiz, ya’ni tasvirning pastki chegarasidan x o`qini, y o`qini esa o`ng tomonidan joylashtiramiz. tasvirning elementlarga bo`linishi – bu to`g`ri burchakli sohani turli uzunlik va balandlikka ega bo`lgan diskert elementlarga ajratishdir. tasvir uchun eng yaxshi yondashuv kvadrat elementli bo`linish bo`lib, bunda uning o`rnini (dekart koordinatalar sistemasida bir qiymatni)aniqlash mumkin. buning natijasida biz rasm sirtini koordinata to`ri bilan qoplaymiz. bu axborotlar qanday qilib raqamli ma’lumotga aylantiriladi va kompyuter xotirasiga o`tkaziladi? xuddi shu yerda kompyuter grafikasi boshlanadi va axborotni ifodalashda kompyuter vositasidan foydalanamiz. tasvirda taxminiy elementlar ro`yxati bo`lmaydi, biroq fazoviy majburiy oydinlashtirishni bajarish zarur. tasvirni oydinlashtirishning o`ziga xosligi uning ikki o`lchamli bo`lishida, bu esa ma’lumotlarni saqlash uchun ikki …

5 / 16

si matritsa ko`rinishiga asoslanadi va uning har bir yacheykasi adresni aniqlashga xizmat qiladi. haqiqatan, kompyuterli tasvirda oydinlashtirishning qo`llanilishi bo`sh matritsa tashkil etishdan boshlanadi va uning har bir yacheykasiga grafik axborotning u yoki bu kodi – son yoziladi. tasvirga kiritilgan oydinlashtirish to`rining bir qiymatli o`rnatilishi amaliy dastur vositalari yordamida virtual matritsa tashkil etishga xizmat qiladi. matritsadagi yacheykalarning soni ma’lumotlar massivini saqlashga yetarli bo`lishi kerak. oydinlashtirish to`ri – bu umumiy holda jadval yoki matritsa hisoblanadi. oydinlashtirish to`rida vertikal va gorizontal bo`yicha yacheykalar soni matritsadagi qator va ustunlar soniga mos bo`lishi kerak. grafik dastur vositalari yordamida hosil qilinadigan matritsa ingliz terminologiyasida map (karta) deb nomlanadi. fizikada «karno kartasi» tushunchasi mavjud bo`lib, issiqlikdvigatelining foydali ish koeffitsiyentini hisoblashda foydalaniladi. shu ma’noda, map – oddiy jadval, bu jadvalga bitli informatsiya («0» yoki «1») yoziladi. shuning uchun jadval «bitli karta» (bitmap) nomini oldi. bundan kelib chiqqan holda kompyuter grafikasi ba`zan «bitli» (bitmapped) deb ataladi. bitli grafika (bitmapped …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter geometriyasi"

4-ma’ruza:hisoblash geometriyasining asosiy tushuncha va usullari. kompyuter geometriyasi - bu matematik asbob, kompyuter grafikasi ostida. o`z navbatida, kompyuter geometriyasining asosi turli xil nuqta va chiziqlarning o`zgarishi. kompyuter grafikasidan foydalanganda, siz tasvirning ko`lamini ixtiyoriy ravishda o`zgartirishingiz, uni aylantirishingiz, siljitishingiz va istiqbolli tasvirning ko`rinishini yaxshilash uchun o`zgartirishingiz mumkin. ushbu barcha o`zgarishlarni biz quyida ko`rib chiqadigan matematik usullar asosida amalga oshirishimiz mumkin. kompyuter geometriyasi kabi o`zgarishlar ham bo`linadi. ikki o`lchovli (yoki tekislikdagi o`zgarishlar) va uch o`lchovli (yoki fazoviy). birinchidan, samolyotdagi o`zgarishlarni ko`rib chiqing. avvaliga shuni ta`kidlaymizki, tekislikdagi...

This file contains 16 pages in PDF format (419.2 KB). To download "kompyuter geometriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter geometriyasi PDF 16 pages Free download Telegram