atmosfera

PPTX 41 pages 137.6 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 137.6 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

mavzu: atmosferaning tarkibi va uning ifloslanish manbalari mavzu:atmosfera. atmosferaga antropogen ta’sir va uni himoya qilish reja: 1. atmosfera haqida umumiy tushuncha. 2. atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar. 3. havoning ifloslanishi natijasida vujudga keladigan salbiy holatlar va uning oqibatlari. 4. atmosferani muhofaza qilish. atmosfera yer sharining havo qobig'i bo'lib, biosferada hayot mavjudligini taminlovchi asosiy manbalardan biridir. atmosfera barcha yer yuzini zararli kosmik nurlardan himoya qilib turadi, sayyora yuzasidagi issiqlikni saqlaydi. agar havo qobigl bo'lmaganida yer yuzasida kunduzi harorat +100 c va kechqurun-100 c harorat kuzatilgan bo'lar edi. atmosferaning yuqori chegarasi taxminan 2000 km balandlikdan o'tadi, atmosfera bir necha qatlamlardan iborat bo’lib. uning asosiy massasi 10-16 km balandlikkacha bo’lgan quyi troposfera qismida joylashgan, ob - havo va iqlim ko'p jihatdan atmosferadagi jarayonlar bilan bog'liq. 3.atmosfera – yer sharini o`rab olgan havo qatlamidan iborat bo`lib, uning og`irligi yer og`irligining milliondan bir qismiga teng. bu miqdor 5000 trillion tonnani tashkil qiladi va yer yuzasining har …

2 / 41

da kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (ichki nafas olish).nafas olish orqali tashqi muhitdan qabul qilingan kisjorod ishtirokida hujayra va to'qimalarda oqsil, yog' va uglevodlar oksidlanib, energiya hosil qiladi. hujayra va to'qimalardagi barcha hayotiy jarayonlar (qo'zg'alish, harakatlanish, ko'payish) ana shu energiya hisobidan amalga oshadi aholi yashash joylarida havoning ifloslanganlik darajasi va ta`siri rem ko`rsatkichlari bo'yicha belgilanadi. turli moddalarning ta`sir darajasiga qarab xilma-xil rem ko’rsatkichlari belgilangan. masalan. quyidagi rem ko’rsatkichlarini ajratish mumkin; is gazi-0,01 mg/m3: oltingugurt gazi-0,05 mg/m3; xlor-0,03mg/m3; fenol-0,01 mg/m3; formaldegid 0,003 mg/m3; qurum-0,05 mg/m3: va hokazo. rem ko’rsatkichlari turli davlatlarda farqlanishi mumkin. hozirgi kungacha atmosfera havosidagi 600 ta kimyoviy moddaning rem lari ishlab chiqilgan, shuningdek 38 ta moddalaning birlashib ta'sir qilishi o'rganilgan bo’lib ular uchun me'yorlar belgilangan. atom sanoatining rivojlanishi, ayniqsa atom qurollarini sinash, suv, atmosfera va tuproqni ifloslantiruvchi sanoat chiqindilarining koʻpayib borishi muammolari muhim boʻlib bormoqda. odam madaniy oʻsimliklar va uy hayvonlari uchun maʼlum darajada yangi sharoit yaratdi, ularning …

3 / 41

aoliyatining oʻsimlik, hayvon va boshqa tabiat komponentlariga taʼsiri bilan bogʻliq omillar guruhi. odam tabiatga taʼsir koʻrsatib, uni oʻz ehtiyojlariga moslashtirib, yerning beqiyos keng hududlarida fauna va florani oʻzgartirdi, bu esa oʻsimliklarning kamayishi, ayrim oʻsimlik va hayvon turlarining qirib yuborilishiga olib keladi. odamning tabiatga bilvosita taʼsiri iqlimni, atmosfera va suv havzalarining fizik holati va kimyoviy tarkibini, yerning ustki qatlamini, tuproq strukturasi va boshqalarni oʻzgartirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. atmosferaning 20-30 km oraligida joylashgan o'ziga xos himoya qobig'i ozon (o3) qatlamining siyraklashuvi ham dolzarb ekologik muammolardan hisoblanadi. ozon qatlami insonlar va barcha jonzotlarni quyoshning ultrabinafsha nurlarini zararli ta'siridan himoya qiladi. freon, xlor,ftor,uglevodorodlar, ozot oksidlari ta'sirida ozon parchalanadi. yer yuzi qutblarida, ayrim hududlar va yirik shaharlar ustida ozon tuynuklari vujudga kelgan. hozirgi kunda ozonning kamayib borishi bilan yuzaga kelayotgan ekologik oqibatlarining oldini olish uchun mahalliy mintaqaviy va umumjahon miqiyosida tadbirlar amalga oshirilmoqda. oxirgi 10-15 yil ichida kislotali yomg`irlar ayrim davlatlarda haqiqiy ekologik falokatga …

4 / 41

insonlar sog'lig'ining yomonlashuvi, binolar, tarixiy obidalarning yemirilishi, o'simlik va hayvonlarning nobud bo'lishi va boshqa hodisalar katta iqtisodiy zarar etkazadi. faqatgina aqshda havoning ifloslanishi inson sog'lig'iga etkazilgan ziyonni hisobga olmaganida, yiliga 30 mlrd. dollardan ortiq moddiy zarar yetkazadi. atmosfera havosi o'z o'zini tozalash xususiyatiga ega. lekin uning bu imkoniyati cheklangan. dunyo bo'yicha 500 mln.dan ortiq avtomobil har kuni havoga yuz minglab tonna zararli birikmalar chiqaradi. avtomobil tutunida 200 dan ortiq zararli birikmalar, shu jumladan o'pka raki va boshqa og'ir kasalliklarni keltirib chiqaruvchi birikmalar (benzapirin, qo'rg'oshin va boshqalar) mavjud. toshkent shahrida havo ifloslanishining 70 foizidan ortig'i avtotransport hissasiga to`g'ri keladi. o’zbekistonning boshqa yirik shaharlarida ham havo ifloslanishida transportning hissasi ortib bormoqda. transport harakatini tartibga solish, metro, elektr transportini rivojlantirish, yoqilg'1 sifatini yaxshilash va boshqa tadbirlar yirik shaharlar havosining ifloslanishini kamaytirishda muhim ahamiyatga ega. ekologik toza transport vositalarini yaratish shu kunning ustuvor vazifalaridan hisoblanadi. o’zbeksiton respublikasida atmosfera havosining ifloslanishi eng asosiy ekologik muammolardan …

5 / 41

da 45% uglerod, 42% o2, 6,5% h2, 1,5% n2 mavjud bo’lib, qolgan 5% ni boshqa elementlar tashkil etadi. kislorod yonish, achish, oksidlanish jarayonlarida ishtirok etadi. inson 1 sutkada 500 litr o2 gazidan iste’mol qilib, o’pka orqali qariyb 10 ming litr havoni o’tkazadi. bitta avtomobil bir sutkada 20-30 nafar odamga 1 yilga yetadigan kislorodni sarflaydi. inson nafas olganda qon tarkibidagi gemoglobin o2 ni biriktirib, oqsil va organik moddalarning vujudga kelishiga ishtirok etadi. kislorod atmosferada doimo dinamik muvozanatda bo’ladi. agar kislorodning dinamik muvozanati bo’lmaganda edi, ushbu faol molekulalar atmosferadan 10 ming yildayoq butunlay yo’q bo’lib ketar edi. yer sharini o’rab olgan havo qatlami atmosfera deyiladi. atmosfera tabiatning eng muhim element-laridan biri bo’lib, tirik organizmlarning yashash joyidir. atmosfera bo’lmaganda edi yer shari kechalari va qish paytida o’z nurlari hisobidan sovib ketib, kunduzi va yoz paytida quyosh radiasiyasi ta’sirida qizib ketardi. mana shu hodisa oyda bo’ladi, chunki u yerda atmosfera yo’q. atmosfera havosini ifloslantiruvchi …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosfera"

mavzu: atmosferaning tarkibi va uning ifloslanish manbalari mavzu:atmosfera. atmosferaga antropogen ta’sir va uni himoya qilish reja: 1. atmosfera haqida umumiy tushuncha. 2. atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar. 3. havoning ifloslanishi natijasida vujudga keladigan salbiy holatlar va uning oqibatlari. 4. atmosferani muhofaza qilish. atmosfera yer sharining havo qobig'i bo'lib, biosferada hayot mavjudligini taminlovchi asosiy manbalardan biridir. atmosfera barcha yer yuzini zararli kosmik nurlardan himoya qilib turadi, sayyora yuzasidagi issiqlikni saqlaydi. agar havo qobigl bo'lmaganida yer yuzasida kunduzi harorat +100 c va kechqurun-100 c harorat kuzatilgan bo'lar edi. atmosferaning yuqori chegarasi taxminan 2000 km balandlikdan o'tadi, atmosfera bir necha qatlamlardan iborat bo...

This file contains 41 pages in PPTX format (137.6 KB). To download "atmosfera", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosfera PPTX 41 pages Free download Telegram