sotsial ustanovkalarni qiyosiy tahlillar

DOC 13 pages 84.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

sotsial ustanovkalarni qiyosiy tahlillar. reja: 1.tadqiqotlar metodologiyasi haqida tushuncha. 2.sotsial psixologiyaning asosiy metodlari. 3.kuzatish va tajriba metodi. 4.so‘rov, test va boshqa metodlar tahlili 5.xulosa 6.foydalangan adabiyotlar. 1. asosiy metodlarningqisqacha tavsifi har bir alohida fanda bo‘lgani singari sotsial psixologiyaning o‘z metodlari va ularni qo‘llash vositalari mavjud. to‘g‘ri, ularning aksariyati psixologiya va sotsiologiya fanlarida qo‘llaniladigan usullarga yaqin, lekin fanning predmetidagi o‘ziga xoslikni hisobga olgan holda ularni ishlatish yo‘llari va ma’lumotlarni ilmiy jihatdan tahlil qilishda farqlar mavjud. masalan, umumiy psixologiyada bo‘lgani kabi sotsial psixologiya da ham kuzatish metodi qo‘llaniladi, lekin kuzatuv obyekti konkret shaxsdagi psixik faoliyat emas, balki shaxsning ijtimoiy munosabatlar tizimida bevosita kuzatish mumkin bo‘lgan ijtimoiy xulqidir. ya’ni, kuzatuvchi aniq oldindan belgilangan reja asosida o‘zi o‘rganayotgan guruhning faoliyatini, verbal va noverbal xatti-harakatlarni ma’lum vaqt birligida muttasil kuzatib, olingan ma’lumotlarni qayd etib boradi. bunda zamonaviy audio va videotexnikadan foydalanish, u yoki bu harakatlarni qayta-qayta ko‘rish orqali kerakli xulosalarni chiqarishi mumkin. ayniqsa, hozirda fan …

2 / 13

kuzatuvchini guruhning a’zosi sifatida qabul qiladilar. ushbu shartning buzilishi eksperimentning samarasiz bo‘lishiga olib kelishi mumkin. b) “tashqi kuzatish” – kuzatiluvchilar faoliyatiga aralashmagan holda ular tashqi xulq-atvorini qayd qilishdir. bu usul muayyan vaqt va sabr-toqat talab qilishi bilan boshqa metodlardan farq qiladi, ba’zida qisqa muddat ichida tadqiqotchi o‘zini qiziqtirayotgan predmet xususida hech narsa qayd qila olmasligi yoki tasodifan qo‘lga kiritilgan ma’lumot asosida xulosa chiqarishga majbur bo‘lishi mumkin. shuning uchun ham bu usul boshqa usullarga qo‘shimcha vosita sifatida ishlatiladi. masalan, kuzatuvchi rolida o‘qituvchi bo‘ladigan bo‘lsa, u sifndagi yetakchilar yoki guruh faoliyatiga qo‘shila olmayotgan, doimo begonasiraydigan bolalarning xulq-atvorini tashqi kuzatish orqali muttasil o‘rganib boradi. v) “muhim vaziyatlarni qayd etish” usulida kuzatishning mohiyati shundaki, alohida shaxs yoki guruh kutilmagan, tasodifiy vaziyatga solinadi, va ularning vaziyatga munosabati, o‘zini tutishi, ziddiyatli va qiyin holatlardan chiqish yo‘llari kuzatiladi. masalan, guruhni ataylab oldindan tuzilgan ssenariy yordamida munozarali vaziyatga solish va unda har bir guruh a’zosini o‘zini qanday tutishi …

3 / 13

otlar matnlari va shunga o‘xshash) holda tavsiya etilgan ma’lumotlar kiradi. kontent-tahlilni qo‘llashda tadqiqotchi oldida turgan asosiy muammo – bu tekshiruv birliklarining bo‘lishi, kategoriyalarni aniqlashdir. ko‘plab tadqiqotchilar fikrlarini umumlashtirgan holda tahlil qilish uchun uning birliklari quyidagilar bo‘lishi mumkin, deb hisoblaymiz: a) alohida iboralar yoki so‘zlarda bildirilgan tushunchalar (masalan, demokratiya, faollik, tashabbus, hamkorlik va hokazo) b) yaxlit abzatslar, matnlar, maqolalar va shunga o‘xshashlarda ko‘tarilgan mavzular (masalan, millatlararo munosabatlar mavzusi, insonlardagi milliy qadriyatlar, yoshlar ma’naviyati mavzusi va hokazo) v) tarixiy allomalar, siyosatshunoslar, taniqli shaxslarning nomlari (masalan, fidokorlar milliy-demokratik partiyasi liderlarining vaqtli ommaviy axborot vositalarida chiqishlarini tahlil etish, konkret tarixiy shaxsning tarixdagi o‘rnini aniqlash, masalan, amir temurning shaxs sifatidagi obrazini o‘rganishda va x-zo); g) ijtimoiy hodisa, rasmiy hujjat, biror aniq fakt, asar (masalan, oilaviy mojarolar, o‘zbekiston konstitutsiyasining muhokamasi, yangi yozilgan asarga o‘quvchilarning munosabati va shunga o‘xshash). yaxshi o‘tkazilgan kontent tahlil – aslida ijtimoiy-psixologik tadqiqotlarda juda muhim ahamiyatga ega. lekin olingan ma’lumotlarning ishonchliligi shu borada …

4 / 13

timoiy-psixologik tadqiqotlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa, anketa so‘rovi va intervyu shular jumlasidandir. bu metodlarni qo‘llashda qator metodologik qiyinchiliklar vujudga keladi, birinchidan, doim shaxslararo munosabatlar, o‘zaro ta’sir shakllari mavjud, ikkinchidan, tadqiqotchining subyektiv munosabatlarini ham inkor qilib bo‘lmaydi. tadqiqot mobaynida shaxslararo idrok qilish va subyektiv bir-birini tushunishga qaratilgan barcha qonuniyatlar ishlaydi. shunga qaramay, juda ko‘p ijtimoiy-psixologik ma’lumotlarni to‘plashda so‘rov metodlari eng qulay usullar sifatida ishlatib kelinmoqda. intervyu o‘tkazish uchun odam maxsus ravishda tayyorgarlik ko‘rishi kerak, chunki u tadqiqotchidan qator muhim shaxs sifatlarining bo‘lishini talab qiladi. shuning uchun ham sotsial psixologiya da “rolli o‘yinlar” metodi yordamida psixolog yoki sotsiolog maxsus tayyorgarlik kursidan o‘tadi, turli vaziyatlarda turlii toifali inosnlar bilan intervyu o‘tkazish orqali, o‘z malakasini oshiradi. anketa metodi hammaga tanish bo‘lgan usullardan biri. lekin ko‘pincha anketani o‘tkazgan odam uning tuzilishi qanchalik qiyinligini yoki olingan ma’lumotlarni qayta ishlash, ularni to‘g‘ri sharhlash naqadar mushkul ekanligini tasavvur qilmaydi. anketaga kiritilgan savollar ma’lumotiga ko‘ra anketa ochiq va yopiq turlarga …

5 / 13

y holatlarda respondent yo umuman javob bermasligi yoki “tavakkal” qilib bir variantni belgilab berishi mumkin. shuning uchun ham keyingi paytlarda yarim yopiq savollardan iborat anketalar tuzilmoqdaki, ularda javob variantlaridan tashqari qo‘shimcha tarzda fikr bildirish uchun qo‘shimcha qatorlar beriladi. anketaga kiritilgan savollar to‘g‘ridan-to‘g‘ri berilishi mumkin. masalan,”...xususida sizning fikringiz?”, “...ekanligini bilasizmi?”, “sizga ma’qulmi?” va shunga o‘xshash. lekin savollar bilvosita berilsa ham u yaxshi qabul qilinadi. masalan, “ba’zi odamlar..., deb hisoblaydilar. sizchi?” yoki oilaviy daromad tadqiqotchini qiziqtirganda to‘g‘ridan-to‘g‘ri “daromadingiz qancha?” demasdan, balki uy-ro‘zg‘or buyumlari ro‘yxati va boshqa pul bilan bog‘liq narsalarning bor yoki yo‘qligini so‘rash yo‘li bilan ham o‘rganish mumkin. ko‘pgina tadqiqotlarda tekshiriluvchilarga “proyektiv” savollar ham beriladi. bunda shaxsga bir qancha hayotiy vazifalar u yoki bu xulq-atvor shakllari taklif qilinib, ular ichidan o‘ziga ma’qul, u ma’qullashi mumkin bo‘lgan javobni tanlash topshiriladi. ijtimoiy-psixologik testlar. testlar psixologiyaning maxsus usulidir. ular qisqa sinov usuli bo‘lib, u yoki bu ijtimoiy-psixologik hodisa qisqa muddat ichida bir texnik vosita …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial ustanovkalarni qiyosiy tahlillar"

sotsial ustanovkalarni qiyosiy tahlillar. reja: 1.tadqiqotlar metodologiyasi haqida tushuncha. 2.sotsial psixologiyaning asosiy metodlari. 3.kuzatish va tajriba metodi. 4.so‘rov, test va boshqa metodlar tahlili 5.xulosa 6.foydalangan adabiyotlar. 1. asosiy metodlarningqisqacha tavsifi har bir alohida fanda bo‘lgani singari sotsial psixologiyaning o‘z metodlari va ularni qo‘llash vositalari mavjud. to‘g‘ri, ularning aksariyati psixologiya va sotsiologiya fanlarida qo‘llaniladigan usullarga yaqin, lekin fanning predmetidagi o‘ziga xoslikni hisobga olgan holda ularni ishlatish yo‘llari va ma’lumotlarni ilmiy jihatdan tahlil qilishda farqlar mavjud. masalan, umumiy psixologiyada bo‘lgani kabi sotsial psixologiya da ham kuzatish metodi qo‘llaniladi, lekin kuzatuv obyekti konkret shaxsdagi psixi...

This file contains 13 pages in DOC format (84.5 KB). To download "sotsial ustanovkalarni qiyosiy tahlillar", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial ustanovkalarni qiyosiy … DOC 13 pages Free download Telegram