franklar xakidolari

PDF 8 pages 345.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 345.6 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

o`rta asrlar davrining o`ziga xos xususiyatlari franklar davlatning paydo bo’lishi. franklarning ilk davri tarixi to’g’risidagi ma’lumotlar vi asarda yashagan grigoriy turskiy asarlarida berilgan. grigoriy turskiy hozirgi frantsiya hududida joylashgan tur shahrining episkopi bo’lib, vi asrning ikkinchi yarmida (540-594) yashab o’tgan. yuqori tabaqaga mansub bo’lgan olim 10 kitobdan iborat “franklar tarixi” kitobining muallifidir. “franklar tarixi”ning birinchi kitobida iv asr oxirigacha bo’lgan dunyo tarixi qisqacha bayon qilingan. ikkinchi kitobida franklarning kelib chiqishi va ularning xlodvig o’limigacha bo’lgan harbiy yurishlari to’g’risida so’z yuritiladi. uchinchi va to’rtinchi kitoblarida qirol sinkbert (575 y) vafotigacha bo’lgan galliya tarixi yozilgan. grigoriy turskiyni “frantsuz tarixining otasi” deb ataydilar. ammo uning asarlari bilan tanishish jarayonida muallifning ko’proq afsonalarga tayanganligini va tarixiy sanalarning berishda juda ko’p noaniqliklarga yo’l qo’yganligini ko’rish mumkin. o’zi ishtirokchi bo’lmagan oldingi davrlar to’g’risida griogriy turskiy og’zaki hikoyalardan yoki bizgacha etib kelmagan o’zining zamondoshlarning asarlaridan foydalanib yozgan. meroveyning o’g’li xilderik franklarni 437-yildan 481-yilgacha boshqargan. tarixchi grigoriy turskiy …

2 / 8

urushda rimliklarga yordam yuboradi. 1653 yilda turen yaqinida xilderik qabri topilgan. qabrdan uning tasviri aks ettirilgan uzuk, qurollar, qimmatbaxo buyumlar, oltin bilan bezak berilgan to’q qizil rangli kiyimlar, konstantinopol imperatorlarining tasviri tushirilgan oltin tangalar topilib, bu bir tomondan xilderikning varvarlarga xos dabdaba bilan yashaganligini ko’rsatsa, ikkinchi tomondan uning faqat sali franklari o’rtasida emas, balki umuman shimoliy galliyada katta ta’sir kuchiga ega bo’lganligini ko’rsatadi. siagriy “rimliklar podshoӽi” unvonini olib, poytaxti suasson bo’lgan o’zining davlatini tuzmoqchi bo’ladi. ammo 486 yilda sali franklarining boshlig’i meroveylardan bo’lgan xlodvig uni mag’lub qilib, erlarini egallab oladi. qirol etib tayinlangan xlodvigning xristian dini qabul qilishida uning ikkinchi rafiqasi xlotildaning ta’siri katta bo’lganligi ӽaqida manbalarda yozib qoldirilgan. grigoriy turskiyning yozishicha, alemannlar bilan bo’lgan keln yonidagi tolbiak jangida iso payg’ambardan ushbu kurashda g’alabani so’rab, xristian dinini qabul qilishini aytgan ekan. v asrdayoq bu frank qiroli «birinchi konstantin» nomini oladi. xlodvig va uning qo’shinlari reyms episkopi avliyo remigiy tomonidan 496-yilda …

3 / 8

i o’zining ittifoqchisiga aylantirishni maqsad qilib qo’yadi. u cherkovga shaӽarlar va shahar atrofidagi gallo-rim aӽolisi ustidan bo’lgan sud ӽokimiyatini topshirdi. bu siyosat cherkovning o’z imtiyozlarini saqlab qolishga imkon yaratgan. xristianlikning qabul qilinishi ӽam ijobiy natijalar bergan, dinning frank qabilalari orasida keng tarqalib borishi varvar urf-odatlarining, ya’ni odamni qurbonlik keltirish kabi odatlarning yo’qolishiga, qonli o’ch olishlarning kamayishiga olib keldi. xlodvig davrida lotin tili dastlab diniy marosimlarda ishlatilsa, keyinchalik davlat ishlari ӽam shu tilda olib borila boshlandi va turli qabilalarning etnik jiӽatdan birlashuviga sabab bo’lgan. sali ӽaqiqatiga ko’ra franklardagi ijtimoiy munosabatlar. xlodvig hukmronligi davrida franklarning qonunnomasi paydo bo’lib, u «sali ӽaqiqati» nomini oldi. «sali xaqiqati» ga ko’ra franklar xo’jaligida asosiy o’rinni xuddi tatsit davridagi germanlarda ko’rsatilganidek chorvachilik egallagan. «haqiqat» da birinchi navbatda molni o’g’irlaganligi va unga jarohat etkazganligi uchun jarimalar miqdori qo’rsatiladi. ularda birinchi o’rinda cho’chqachilik turgan. masalan: «sali haqiqati»ning «cho’chqani o’g’irlaganlik xaqida»gi qismida erkin frankka tegishli cho’chqani o’g’irlaganlik uchun 3 soliddan …

4 / 8

dirilgan. chorvachilik bilan bir qatorda «sali xaqiqati» franklarda parrandachilikning ham mavjud bo’lganligini ko’rsatadi. haqiqatning “qushlarni o’g’irlaganligi haqida” bo’limida birovning xo’rozi, tovug’i, g’ozi va kaptarini o’g’irlaganligi uchun 3 solid jarima o’ndirish ko’zda tutilgan. shuningdek, «sali haqiqati» franklarda ovchilik, asalarichilik va baliqchilikning ham mavjud bo’lganligini ko’rsatadi. masalan: “asalarilarni o’g’irlaganligi haqida” bo’limida ko’rsatilishicha “agar kimki qulflangan joydan bitta asalari uyasini o’g’irlasa, fosh qilinib”, 45 solid jarima to’lashga hukm etilgan. “sali haqiqati” da turli uy hayvonlari, parrandalar va boshqa narsalarni o’g’irlaganlarga jarimalarning belgilanishi franklarda ushbu narsalarga nisbatan xususiy mulkning paydo bo’lganligini ko’rsatadi. erga nisbatan egalik masalasiga kelganda shuni aytish kerakki, franklarda ham xuddi tatsit zamonidagi germanlardagi singari, erga nisbatan xususiy mulkchilik yo’q edi. kishilarning hovli va hovli oldidagi o’rab olingan qo’rg’onidagi erlardan tashqari, u hamon urug’ jamoasi mulki bo’lib qola bergan. butun urug’ga tegishli bo’lganligi uchun franklarda er ajratib berilmaydi. bu “sali haqiqati” ning “bir hovuch er haqida” deb nomlangan qismida birovning o’limida aybdor …

5 / 8

paydo bo’lishi. milodiy 330-yilda rim imperiyasining imperatori konstantin buyuk (306-337) davlatning poytaxtini sharqqa, bosfordagi qadimgi megara koloniyasi bo’lgan vizantiy shahriga ko’chirdi. bu yerda asos solingan yangi shahar imperator sharafiga konstantinopol («konstantin shahri») deb atala boshlandi. imperiyaning sharqiy qismidagi yerlar qulay tabiiy-iqlim sharoitida hududida joylashganligini uchun ham ancha unumdor edi. undan tashqari bu hudud fodali qizilmalarga (oltin, kumush, mis, temir), neftga, marmar konlariga va boshqa mineral resurslarga ancha boy hisoblangan. shunga yarasha mazkur hududda aholi ham ko’p bo’lib, ular anchayin yuqori madaniy darajada istiqomat qilib kelishgan. sharq va g’arbni mamlakatlarini, shimol va janubni bog’lovchi savdo yo’li kesishgan joyning yangi poytaxt uchun tanlanganligi va shuningdek bu yerning madaniy almashinuv markazi ekanligi konstantinopolni tez orada yevropaning eng yirik shahriga aylantirdi. shaharlar, hunarmandchilik va savdo. sharqiy rim imperiyasi shaharlari g’arbda kuzatilgani singari v-vi asrning o’rtalarida inqirozni o’z boshidan o’tkazmadi. vizantiya oldingidek qishloqlar ustidan hukmron bo’lgan shaharlar mamlakati bo’lib qolishda advom etgan. imperiya zodagonlarining, amaldorlarining …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "franklar xakidolari"

o`rta asrlar davrining o`ziga xos xususiyatlari franklar davlatning paydo bo’lishi. franklarning ilk davri tarixi to’g’risidagi ma’lumotlar vi asarda yashagan grigoriy turskiy asarlarida berilgan. grigoriy turskiy hozirgi frantsiya hududida joylashgan tur shahrining episkopi bo’lib, vi asrning ikkinchi yarmida (540-594) yashab o’tgan. yuqori tabaqaga mansub bo’lgan olim 10 kitobdan iborat “franklar tarixi” kitobining muallifidir. “franklar tarixi”ning birinchi kitobida iv asr oxirigacha bo’lgan dunyo tarixi qisqacha bayon qilingan. ikkinchi kitobida franklarning kelib chiqishi va ularning xlodvig o’limigacha bo’lgan harbiy yurishlari to’g’risida so’z yuritiladi. uchinchi va to’rtinchi kitoblarida qirol sinkbert (575 y) vafotigacha bo’lgan galliya tarixi yozilgan. grigoriy turskiyni “frants...

This file contains 8 pages in PDF format (345.6 KB). To download "franklar xakidolari", click the Telegram button on the left.

Tags: franklar xakidolari PDF 8 pages Free download Telegram