arxeologiya faning maqsad va vazifalari

DOCX 37 pages 172.4 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 172.4 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

ma’ruza №: 1. arxeologiya faning maqsad va vazifalari. qadimgi tosh davri xususiyatlari va moddiy madaniyati reja: 1. arxeologiya faning maqsad va vazifalari 2. paleolit davri moddiy madaniyati 3. mezolit davri xo’jaligi va moddiy madaniyati 4. neolit davri madaniyatlari xususiyatlari t a y a n ch s o‟ z l a r va iboralar: arxeologiya, numizmatika, epigrafika, sfragistika, arxeologik manbalar, arxeologik yodgorliklar, arxeologik davrlashtirish, madaniy qatlam, paleolit, olduvay, sent-ashel, shell, mustye, altamir, la-mut, teshiktosh, obirahmat, antropologiya, arxantrop, arxey, paleozoy, mezozoy, kaynozoy, irqshunoslik, paleoantropologiya, pitekantrop, sinantrop, neandertal, geydelberg, mezolit, azil, tardenula, mikrolit, makrolit, kamalak, o‘q, garpun, jebel, machay, obishir, mezolit madaniyati, neolit tushunchasi, neolit kashfiyotlari, tosh quollarning xususiyatlari, maishiy munosabatlar, hisor, kaltaminor, sazag‘on va jaytun madaniyatlari, darvoza qir makoni, markaziy farg‘ona neolit makonlari, uchtut shaxtasi. 1. arxeologiya faning maqsad va vazifalari arxeologiya – tarix fanining mustaqil yo‘nalishi bo‘lib, o‘zining tadqiqot obyekti, shuningdek, ularni ochib o‘rganishda maxsus uslublardan foydalaniladi. ya‘ni zamonaviy tushunchada arxeologiya …

2 / 37

abunaid, nabonagid, mil. avv. 555-538 yy.) saroy va ibodatxonalarning asos qismida qazuv ishlarini olib borgan. ayni paytda britaniya muzeyida nabonid tomonidan topilgan yozuvli taxtacha saqlanmoqda. ―arxeologiya‖ atamasi yozma manbalarda ilk marta yunon faylasufi platon (mil. avv. 427-347 yy.) ning “katta gippiy bilan suhbat” asarida tilga olinadi. arxeologiya ikkita qadimgi yunon so‘zidan iborat bo‘lib, “arxeos” – qadimgi, “logos” – fan degan ma‘nolarni anglatadi. xuddi shunga o‘xshash iborani yunon yozuvchisi diodor sitsiliyskiy (mil. avv. 80-29 yy.) ham qayd etgan. ya‘ni troya urushigacha bolgan davr ellinlar nazarida “ellinlar arxeologiyasi” hisoblangan. diodor sitsiliyskiyning zamondoshi dionisiy galikarnasskiy rim tarixini puni urushigacha bo‘lgan davrini “rim arxeologiyasi” deb atagan. ―arxeologiya‖ atamasini shuningek strabon va boshqa yunon muarrixlari ham ishlatib, ularning nazarida bu atama nafaqat qadimgi, balki ibtidoiy davrni ham qamrab olgan. rim imperiyasining lotin mualliflari ―qadimiyat‖ – a n t i q u i t a t e s - atamasini qo‘llaganlar. o‘rta asrlarda ―arxeologiya‖ atamasi ―qadimiyat‖ …

3 / 37

ullanuvchilarni faqat antik madaniyat namunalari qiziqtirgan. shu davrdan boshlab arxeologiyaning yordamchi tarmoqlari – numizmatika (tangashunoslik), epigrafika (toshlardagi bitiklarni o‘rganish), sfragistika (muhrlarni o‘rganuvchi fan) vujudga kela boshlaydi. epigrafikaga qiziqish angliyada ham yoyila boshlaydi. bu yerda arxeologiya qirol karl i va uning yaqinlari homiyligida boyitila boshlandi. 0. asrning o‘rtalarida fransiyada pomponiy letning birinchi antikvar akademiyasi ochiladi. keyinchalik qo‘lyozmalar akademiyasi, me‘morchilik akademiyasi, haykaltaroshlik va rassomchilik akademiyasi ochiladi. bu tashkilotlar turli ekspeditsiyalar uyushtirib, topilgan materiallarni o‘rganish va ularni sistemalashtirish ustida ish olib boradilar. 1733 yilda angliyada delitantlar jamiyati ochiladi. 1753-1756 yy. juda ko‘plab arxeologik ashyolarni qo‘lga kiritgan britaniya muzeyi ociladi. 1718 yilda rossiyada pyotr i boshchiligida ilk marta antikvar materiallarni izlash, to‘plash va o‘rganish boshlanadi. barcha topilmalar kunstkameraga joylashtirilgan. shu davrda sibirdagi mozor-qo‘rg‘onlarda qazuv ishlari olib borilib, juda ko‘plab bronza va tilladan yasalgan buyumlar topiladi. 0. asrning oxiridan arxeologiya rossiyada keng ko‘lamda yoyila boshlanadi. arxeologik topimalarni saqlash uchun turli ilmiy jamiyat va muzeylar tashkil …

4 / 37

1855 yil peterburg universitetida sharq fakulteti ochiladi. uning birinchi dekani kazanbek o‘rta osiyoda bir necha marta ekspeditsiyalar uyushtirib, qator tarixchi olimlarni yuboradi. turkiston o‘lkasi chor rossiyasi tomonidan bosib olingach, bu yerda ham mazkur fanga qiziqish orta boshlaydi. 1895 yil 11 dekabrda turkiston arxeologiya havaskorlari to’garagi tuziladi. asrning 80-90-yillarida mahalliy aholi orasidan ham qadimiyatga qiziquvchilar ko‘payadi. masalan, mirza buxoriy mirza abdullo, mirza barat mullaqosimov, akram polvon asqarov, muhammad vafo, alixo’ja yunusov, mirza hakim va boshqalar qadimgi buyumlar hamda chaqatangalarni to‘plash bilan shug‘ullanishgan. bu davrda afrosiyob, ulug‘bek rasadxonasi va poykand xarobalarida dastlabki qazuv ishlari olib borilgan. keyinchalik v.l. vyatkin afrosiyob xarobasini (1925, 1929-30), b.p. denike qadimgi termizni (1926-27), m.ye. masson ohangaron vodiysini (1925-28), ayritom xarobalarini (1932-33), qadimgi termizni (1936-38), a.yu. yakubovskiy zarafshon vodiysini (1934, 1939), v.a. shishkin tali barzu (1936-38) va varaxshani (1936-39), s.p. tolstov va ya.g‘. g‘ulomov qadimgi xorazm vohasida (1937-50), a.p. okladnikov teshiktosh va machay g‘orlarini (1938- 39), v.v. grigorev …

5 / 37

miz arxeologiya muzeyi termiz shahrining 2500 yilligi munosabati bilan (2 aprel 2002 yil) tashkil etildi. ushbu muzey o‘rta osiyodagi yagona mutaxassislashtirilgan muzey hisoblanadi. m.ye. massonning ta‘rificha arxeologiya – tarixning bir sohasi bo‘lib, kishilik jamiyati o‘tmishi va faoliyatini xilma xil izlariga, aksariyat hollarda moddiy yodgorliklarga, imkoniyat bo‘lgan joyda esa, yozma manbalarga, til, etnografiya, geologiya, tuproqshunoslik, antropologiya, zoologiya, botanika va boshqa fanlar yutuqlariga tayanuvchi fandir. bizga ma‘lumki, tarix fani moddiy manbalarni o‘z ichiga oladi.o‘tmish tarixni tiklashda qazish natijasida topilgan moddiy manbalar alohida o‘rin tutadi. moddiy manbalar madaniy qatlamlarda saqlanadi. moddiy manbalar yozma manbalardan qadimiy bo‘lib, tarixning ulkan qismini moddiy manbalar, ya‘ni arxeologik topilmalar orqaligina tiklash mumkin. moddiy manbalarning ko‘pi yer qa‘rida saqlanadi. bular – tosh qurollari, har xil mehnat qurollari, suyaklar va hakozalar. moddiy manbalar yordamida o‘tmish tarixiy jarayonlari – ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy voqealari o‘rganiladi. arxeologik manbalarni shartli ravishda 2 turga bo‘lish mumkin: 1. tabiiy manbalar inson va hayvon suyaklari, o‘simliklar …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arxeologiya faning maqsad va vazifalari"

ma’ruza №: 1. arxeologiya faning maqsad va vazifalari. qadimgi tosh davri xususiyatlari va moddiy madaniyati reja: 1. arxeologiya faning maqsad va vazifalari 2. paleolit davri moddiy madaniyati 3. mezolit davri xo’jaligi va moddiy madaniyati 4. neolit davri madaniyatlari xususiyatlari t a y a n ch s o‟ z l a r va iboralar: arxeologiya, numizmatika, epigrafika, sfragistika, arxeologik manbalar, arxeologik yodgorliklar, arxeologik davrlashtirish, madaniy qatlam, paleolit, olduvay, sent-ashel, shell, mustye, altamir, la-mut, teshiktosh, obirahmat, antropologiya, arxantrop, arxey, paleozoy, mezozoy, kaynozoy, irqshunoslik, paleoantropologiya, pitekantrop, sinantrop, neandertal, geydelberg, mezolit, azil, tardenula, mikrolit, makrolit, kamalak, o‘q, garpun, jebel, machay, obishir, mezolit madan...

This file contains 37 pages in DOCX format (172.4 KB). To download "arxeologiya faning maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: arxeologiya faning maqsad va va… DOCX 37 pages Free download Telegram