o‘zbekiston sivilizatsiyasi

DOCX 19 pages 1.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ma’ruza №: 3. o’zbekiston insoniyat sivilizatsiyasi o’choqlaridan biri. paleoli davri reja: 1. o‘zbekiston sivilizatsiyasi haqida qisqacha ma’lumot. 2. insoniyatning dastlabki ajdodlari. antropogenez jarayoni. 3. eng qadimgi davrni davrlashtirish. paleolit davri. tayanch so‘zlar sivilizatsiya, o‘zbekiston sivilizatsiyasi, iqtisodiy va madaniy aloqalar, g‘arb va sharq sivilizatsiyasi, madaniy notekislik, birlamchi va ikiilamchi sivilizatsiyalar, antropogenez, mezozoy, kaynozoy, eng qadimgi va qadimgi odamlar, nazariyalar, ishbilarmon odamlar, gomoerektus, pitekantrop, sinantrop, arxantrop, neandertal, kromanon, aql-idrokli odam, mehnatning o‘zgartiruvchanlik mohiyati, eng qadimgi davrni davrlashtirish, ilk, o‘rta va so‘ngi paleolit, mezolit, neolit. 1. o‘zbekiston sivilizatsiyasi haqida qisqacha ma’lumot. o‘zbekiston – insoniyat taraqqiyoti o‘choqlaridan biri, jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi ekanligi olimlar tomonidan e’tirof etilgan. dastlabki sivilizatsiyalar, ularning paydo bo‘lishi va taraqqiy etishi, sivilizatsiyaning ilmiy-nazariy tahlili, sivilizatsiyalarga tarixiy-falsafiy yondashuv, umuman sharq va g‘arb sivilizatsiyalarining qiyosiy tahlili tarixshunosligiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, bu yo‘nalishda a.toynbi, o.shpengler, k.yaspers, i.m.dyakonov, v.masson, a.vasilev, m.barg, m.albedil, a.koptev, yu.yakoves kabi olimlar tadqiqot ishlari olib borganlar. so‘nggi yillarda a.asqarov, r.sulaymonov, …

2 / 19

maydi. zero, yurtboshimiz ta’kidlaganidek, “tariximiz kabi, qadimgi madaniyatning yaratilishida ham ko‘plab etnik guruhlar, el-elatlar o‘z ulushini qo‘shgan. bu tabiiy hol, chunki, hech qachon, hech qaerda faqat bitta millatga mansub madaniyat bo‘lmaydi. har qanday sivilizatsiya ko‘pdan-ko‘p xalqlar, millatlar, elatlar faoliyatining va samarali ta’sirining mahsulidir”. “sivilizatsiya”- lotincha so‘z bo‘lib (“civilis”), aynan tarjimasi “grajdanlar”, “jamiyatning erkin, ozod a’zolaridan tashkil topgan tuzum, davlatchilik” degan ma’noni anglatadi. ijtimoiy fanlarda sivilizatsiya tushunchasi asosan madaniyat va madaniy taraqqiyotining barcha qirralarini ifodalovchi tushuncha sifatidagi mazmun kasb etadi. ushbu mazmunni qisqacha ta’riflaydigan bo‘lsak, sivilizatsiya tushunchasi – muayyan hududlarda yashaydigan odamlarning turmush tarzi va xo‘jalik yuritish faoliyati, ushbu odamlar hamda hududlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, ma’lum davrlarda yaratilgan ma’naviy va moddiy madaniyat, jamiyatning taraqqiy etish jarayonida odamlarning ijodiy imkoniyatlari va qobiliyatining samarasini anglatadi. shu nuqtai nazardan ham sivilizatsiya insoniyat taraqqiyotining asosiy mezoni sifatida talqin etiladi. binobarin, o‘zbekiston hududlarida taraqqiy etgan sivilizatsiya ham jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. dunyoning turli burchaklarida yashaydigan …

3 / 19

oslab beruvchi ko‘plab ma’lumotlar – ashyoviy dalillarni yuzaga chiqardi. ularning natijasi o‘laroq, yuqorida eslatganimizdek, “o‘rta osiyo sivilizatsiyasi”, “turon sivilizatsiyasi”, “o‘zbekiston sivilizatsiyasi” kabi atamalar ilmiy tadqiqotlar va nashrlarda keng ishlatila boshlandi. hozirgi o‘zbekiston hududlarining ulkan yevroosiyo mintaqasi markazida, muhim savdo-madaniy yo‘llar kesishgan chorrahasida joylashganligi tarixan belgilangan bo‘lib, bu holat mamlakatimizni kishilik tarixining ilk bosqichlaridayoq sharq va g‘arb duyosi o‘zaro muloqotga kirishadigan joy sifatidagi ahamiyatini belgilab berdi. shuning uchun, ham tarix fanining hozirgi taraqqiyot bosqichida vatanimiz tarixini jahon sivilizatsiyasining ajralmas muhim tarkibiy qismi sifatida o‘rganish talabalar uchun o‘ta ahamiyatli hisoblanadi. o‘quvchilar shunga alohida e’tibor berishlari lozimki, o‘rta osiyo sivilizatsiyasi turli hududlarda turli davrlarda shakllandi va rivojlandi. misol uchun, mintaqaning janubiy hududlarida yashagan qadimgi qabilalar mil.avv.vi ming yillikdayoq dehqonchilikka o‘tib, unumdor xo‘jalikni rivojlantirgan bo‘lsalar, bu davrda shimoliy hududlardagi qabilalar asosan ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning ilk shakllari bilan shugullanganlar. bu notekislik jarayonini tabiiy-geografik sharoitlar va o‘zaro aloqalar bilan izohlash mumkin. bu o‘rinda, o‘rta osiyoning …

4 / 19

yana shunga e’tibor berishlari lozimki, o‘zbekiston sivilizatsiyasining shakllanishi va bosqichma-bosqich rivojlanib borishida mintaqaviy va transmintaqaviy iqtisodiy-madaniy aloqalar tizimi jarayoni asosiy o‘rin egallaydi. chunochi, mahalliy sivilizatsiyaning shakllanishi va rivojlanishi murakkab tarixiy jarayon bo‘lib, u iqtisodiy va ishlab chiqaruvchi xo‘jalik turlarining paydo bo‘lishi, yoyilishi va evolyusiyasi, ilk boshqaruv shakllarining paydo bo‘lishi va taraqqiyoti, qadimgi aholi joylashuvi, migratsiyasi hamda etnogenez jarayonlari, davlatchilik, urbanizatsiya va shahar madaniyati rivoji, o‘zaro mahsulot almashuvi, savdo-sotiqning vujudga kelishi va taraqqiy etishi, ilk ulov va transport vositalaridan foydalanishiga o‘tilishi kabi ko‘plab ijtimoiy-siyosiy, harbiy, iqtisodiy hamda madaniy jarayonlar bilan bevosita bog‘liq holda kechgan. yuqorida ta’kidlaganimizdek, uzoq asrlar davomida xalqaro savdo va aloqa yo‘llari chorrahasida joylashgan, hunarmandchilikda, dehkonchilikda va savdo-sotiqda qadim an’analarga ega bo‘lgan o‘zbekiston va umuman, o‘rta osiyoda o‘tgan asr va asrimiz boshlarida olib borilgan tadqiqotlar mahalliy sivilizatsiyalar taraqqiyoti masalalariga ko‘plab aniqliklar kiritish imkonini berdi. xususan, tadqiqotlar natijasida topilgan ko‘pdan-ko‘p moddiy madaniyat buyumlari o‘rta osiyo xalqlari ilk yozma manbalar – …

5 / 19

bilan aloqalari ularning yutuqlarini qo‘shni hududlarga tarqatish uchun shart-sharoitlar yaratishi natijasida ikkilamchi sivilizatsiyalar – suriya, baktriya, marg‘iyona, anatoliya, minoy, krit-miken, yapon va boshqa sivilizatsiyalar paydo bo‘lgan. ularning madaniyati birlamchi sivilizatsiyalar madaniyatiga o‘xshash bo‘lishi bilan birga qaysidir jihatlari bilan farqlanadi. ayrim holatlarda bu jarayon o‘zini vujudga keltirgan sivilizatsiyadan ajralib, mustaqil sivilizatsiyaga aylanishga imkoniyat yaratganki, antik davr sivilizatsiyasi bunga misol bo‘lishi mumkin. ikkinchi davr. ikkilamchi sivilizatsiyalar muttasil kengayishga intilib o‘z atrofida juda ko‘p aholini, ba’zan bir nechta mahalliy sivilizatsiyalarni birlashtirgan. natijada jamiyat dinlari shaklidagi mafkura paydo bo‘lgan. shu tariqa sivilizatsiyalarning taraqqiyotida ikkinchi davr boshlanadi. bu jarayon o‘rta osiyoda mil.avv.viii-vi asrlar davomida, hindistonda mil.avv.vi-iii asrlarda, xitoyda mil.avv.iii-ii asrlarda, yevropada milodga yaqin davrlarda, janubiy amerikada xv asrda pishib yetilgan edi. xullas, birlamchi yoki ikkilamchi bo‘lishidan qat’iy nazar, sivilizatsiya – bu dehqonchilik bilan shug‘ullanuvchi, shaharlar barpo etuvchi, o‘z yozuviga ega va ma’lum qadriyatlar bilan birlashtirilgan ijtimoiy organizmlarning muayyan tarixiy taraqqiyot bosqichidir. 2. insoniyatning dastlabki ajdodlari. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston sivilizatsiyasi"

ma’ruza №: 3. o’zbekiston insoniyat sivilizatsiyasi o’choqlaridan biri. paleoli davri reja: 1. o‘zbekiston sivilizatsiyasi haqida qisqacha ma’lumot. 2. insoniyatning dastlabki ajdodlari. antropogenez jarayoni. 3. eng qadimgi davrni davrlashtirish. paleolit davri. tayanch so‘zlar sivilizatsiya, o‘zbekiston sivilizatsiyasi, iqtisodiy va madaniy aloqalar, g‘arb va sharq sivilizatsiyasi, madaniy notekislik, birlamchi va ikiilamchi sivilizatsiyalar, antropogenez, mezozoy, kaynozoy, eng qadimgi va qadimgi odamlar, nazariyalar, ishbilarmon odamlar, gomoerektus, pitekantrop, sinantrop, arxantrop, neandertal, kromanon, aql-idrokli odam, mehnatning o‘zgartiruvchanlik mohiyati, eng qadimgi davrni davrlashtirish, ilk, o‘rta va so‘ngi paleolit, mezolit, neolit. 1. o‘zbekiston sivilizatsiyasi haqida qis...

This file contains 19 pages in DOCX format (1.2 MB). To download "o‘zbekiston sivilizatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston sivilizatsiyasi DOCX 19 pages Free download Telegram