paleolit davri va uning o‘rganilishi

DOCX 16 pages 58.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

3- mavzu. paleolit davri va uning o‘rganilishi. reja: 1. qozog‘istondagi ilk paleolitga doir manzilgoxlar 2. tojikiston va turkmanistondagi ilk paleolitga doir manzilgoxlar adabiyotlar: 1. karimov i.a. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t., 2008. 2. karimov i.a. tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. – t., 1998. 3. annayev t., tilovov b., xudoyberdiyev sh. boysun arxeologik yodgorliklari. – t., 1999. 4. kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – t., 1990. 5. sagdullayev a. qadimgi o‘rta osiyo tarixi. – t., 2004. tayanch atamalar ashel, shel, ko‘lbuloq, uchtut, bo‘riqazigan, tanirqazigan, onarcha, qoratangir, qizqal’a, yangaja, takali, kamar, shabakti, uchbuloq, uzunbuloq, qoratog‘, loxutiy i, havolang chaqmoqtosh qo‘pol chopqilar, nukleuslar, uchrindi. arxeologlar moddiy madaniyatga oid buyumlarni o‘rganib, kishilik jamiyati tarixini quyidagi uchta katta tarixiy davrga bo‘ladilar: · tosh asri (davri); · bronza asri (davri); · temir asri (davri). tojikistonda arxeologlar va geologlalning hamkorligidagi tadqiqotlari natijasida qoratog‘ i, lohutiy i va havolang kabi joy-makonlari topildi. qoratog‘ i joy-makoni …

2 / 16

‘ tumanidagi boysun tog‘ining janubiy yonbag‘ridagi turgandaryoning zavlatashgansoy darasida, dengiz sathidan 1500 m balandda joylashgan. g‘or shimoli-sharqqa qaragan, kengligi 20 m, chuqurligi 21 m, balandligi 9 m. olib borilgan qazuv ishlari natijasida 5 ta madaniy qatlam borligi aniqlangan. madaniy qatlamlardan 2859 ta toshdan yasalgan mehnat qurollari, gulxan izlari va kul qoldiqlari, tog‘ echkisi, bug‘u, yovvoyi ot, ayiq, quyon, kemiruvchi va parrandalarning suyak qoldiqlari topildi. teshiktoshdan topilgan topilmalar orasida 25 sm chuqurlikda neandertal tipdagi odam suyagi qoldiqlari topildi. bu topilmani mash’hur antropolog olim m.gerasimov o‘rganib chiqib, uning taxminiy qiyofasini tiklagan. teshiktoshliklar asosan ovchilik va qisman termachilik bilan shug‘ullanganlar. omonqo‘ton g‘or-makoni samarqand viloyatidagi zarafshon tog‘ tizmasining g‘arbiy yonbag‘rida joylashgan omonqo‘ton qishlog‘i yaqinida joylashgan. g‘orning kengligi 1,5 m, balandligi 0,9 m, chuqurligi 25 m. g‘or-makonning madaniy qatlamlaridan qirg‘ich, paykon, plastinkalar, nukleuslar, qo‘l chopqilari, osiyo mufloni (arxar), qo‘ng‘ir ayiq, tog‘ echkisi suyagi, gulxan qoldiqlari topilgan. bu yerda yashagan qadimgi odamlar asosan ovchilik va termachilik …

3 / 16

b, odamlar miloddan 100-40 ming yillar ilgari yashaganlar va asosan termachilik hamda ovchilik bilan shug‘ullanganlar. ko‘buloq joy-makoni ohangaron daryosining o‘ng irmog‘idan biri – qizil olma soyining o‘rta oqimida, angren shahridan 10-12 km g‘arbda joylashgan obliq qishlog‘idan 5 km shimoli-g‘arbda joylashgan. bu yodgorlik ko‘p qatlamli bo‘lib, unda arxantroplar, neandertallar va kramonyonlar yashashgan. ko‘lbuloq 41 ta qatlamdan iborat bo‘lib, 4-8 qatlamlari mustye davriga taalluqlidir. qo‘tirbuloq makoni samarqand viloyati, kattaqo‘rg‘on tumanidagi charxin qishlog‘idan 700-800 m uzoqda joylashgan ochiq manzilgohdir. bu yerdan ko‘plab paykonlar, qirg‘ichlar, chopping, chopper, yassi nukleuslar, fil, tur, bug‘u, yovvoyi ot, buxoro bug‘usi suyagi qoldiqlari, gulxan va kul qoldiqlari topilgan. mustye davriga oid yodgorliklarda olb borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, mustye neandertallari g‘orlarda ham, ulkan mamont suyaklaridan qilingan turar joy – chumalarda ham yashaganlar. mazkur davrda odamlar olovni saqlabgina qolmay, balki yog‘ochni bir-biriga ishqalash yo‘li bilan yoki chaqmoqtoshni bir-biriga urish natijasida olov hosil qilishgan. o‘rta paleolit davri odamlarining asosiy mashg‘uloti mamont, bison, …

4 / 16

nilganki, bu ancha murakkab g‘oyaviy tushunchalar paydo bo‘lganligidan dalolatdir. olimlarning ilmiy farazlariga ko‘ra, biz yashab turgan yer sayyorasi 5 milrd. yil muqaddam paydo bo‘lib, dastlab unda hech qanday hayot bo‘lmagan. yer tarixi geologik jihatdan arxey, paleozoy, mezozoy va kaynozoy eralariga bo‘linadi. arxey erasining oxirida yerda juda oddiy tirik mavjudotlar, paleozoyda suvda va quruqlikda yashovchi hayvonlar, mezozoyda sudralib yuruvchilar paydo bo‘ladi. yer tarixining kaynozoy erasida esa sut emizuvchi hayvonlar tarqaladi. bu era, o‘z navbatida, uchlamchi va to‘rtlamchi bosqichlarga bo‘linib, uchlamchi bosqich 50-60 mln., to‘rtlamchi bosqich 3-3,5 mln. yilni o‘z ichiga oladi. to‘rtlamchi bosqich boshlarida iqlim hozirgiga nisbatan issiqroq bo‘lib, periney yarinorolidan xitoygacha bo‘lgan hududlar subtropik, osiyoning janubi va afrikaning katta qismida esa tropik mintaqalar edi. uchlamchi bosqichning oxiri va to‘rtlamchi bosqichning boshlarida mazkur o‘lkalarda maymunlarning xilma-xil turlari yashagan. biz fan tomonidan isbotlangan, odamning hayvonot dunyosidan uzoq vaqt davom etgan rivojlanish jarayoni oqibatida ajralib chiqqanligi haqidagi fikrga yondashamiz. odamning oliy tipdagi maymunsimon …

5 / 16

ngdek, maymunlarning xilma xil turlari yashagan. ular orasida odamsimon maymunlar ham bo‘lib, ular odamning eng qadimgi ajdodlari hisoblangan. ular driopitek, ramapitek, avstrolopiteklar bo‘lib, shulardan avstrolopiteklar odamga ko‘proq o‘xshashligi bilan ajralib turgan. driopiteklar hozirgi kunimizdan 15-12 mln yillar ilgari yashagan. driopitek – «daraxtda yuruvchi odam» deb nomlanadi. 1856 yilda frantsuz arxeologi larte avstriyaning yuqori goranna degan joyidan yer tarixining miotsen yotqiziqlaridan (bundan 5-12 mln. yil burun) eng oliy tipdagi odamsimon «maymun» driopiteklarga tegishli bo‘lgan 3 ta tish qoldiqlarini topgan. driopitek odamsimon maymunlar turiga kiradi. olimlar uning miya suyagini hajmini o‘lganda 600 sm3 bo‘lganligini qayd etadi. hozirgi kunda dunyoning har xil joylaridan driopiteklarning 10 dan ortiq turlari topib o‘rganilgan. ch.darvin avstriya topilmasini o‘rganib uning tishlarida odamzod tishlariga xos belgilar borligini isbotladi. ch.darvin driopitekda odamzodning ajdodini ko‘ra bildi. darvin yaratgan ta’limotga ko‘ra barcha driopiteklar odamzodning ajdodi bo‘la olmaydi. undan qolgan iz so‘nggi (yuqori gerannadagi) si avlod izi bo‘lgan. ramapiteklar ham odamsimon maymunlar turiga …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "paleolit davri va uning o‘rganilishi"

3- mavzu. paleolit davri va uning o‘rganilishi. reja: 1. qozog‘istondagi ilk paleolitga doir manzilgoxlar 2. tojikiston va turkmanistondagi ilk paleolitga doir manzilgoxlar adabiyotlar: 1. karimov i.a. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t., 2008. 2. karimov i.a. tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. – t., 1998. 3. annayev t., tilovov b., xudoyberdiyev sh. boysun arxeologik yodgorliklari. – t., 1999. 4. kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – t., 1990. 5. sagdullayev a. qadimgi o‘rta osiyo tarixi. – t., 2004. tayanch atamalar ashel, shel, ko‘lbuloq, uchtut, bo‘riqazigan, tanirqazigan, onarcha, qoratangir, qizqal’a, yangaja, takali, kamar, shabakti, uchbuloq, uzunbuloq, qoratog‘, loxutiy i, havolang chaqmoqtosh qo‘pol chopqilar, nukleuslar, uchrindi. arxeologlar moddiy madaniyat...

This file contains 16 pages in DOCX format (58.3 KB). To download "paleolit davri va uning o‘rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: paleolit davri va uning o‘rgani… DOCX 16 pages Free download Telegram