kashtachiliksan’ati

PPTX 36 sahifa 6,1 MB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 6,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

1-ma’ruza. xalq hunarmandchiligi san’ati haqida umumiy ma’lumot. kashtachilik san’ati reja: kashtachilik san’ati tarixi. kashtachilik maktablari. kashtachilikda qo’llaniladigan asbob-uskunalar. kashtachilik choki turlari. kashtachilikning paydo boʻlishi teridan qilingan kiyimlarda bogʻlam va choklarning yuzaga kelishi bilan bogʻliq. davrlar davomida toshdan suyak bigizlarga, undan metall bigizlarga oʻtish bilan, shuningdek, mato toʻqish, boʻyash va boshqa ishlar bilan rivojlanib borgan. arxeologik topilmalar kashtachilikning deyarli barcha xalqlarda qadimiyligini, iqlim, tabiiy sharoit, muhit bilan bogʻliq holda har bir xalqning madaniyati, sanʼati, kasb-hunar turlari bilan birga, ularning taʼsirida rivoj topganini koʻrsatadi. mashhur olim pliniyning aytishicha, vavilon kashtachiligi qadimdan mashhur bo‘lib, matoga turli rangdagi iplar bilan kashta tikishni o‘sha yerda kashf etishgan. keyinchalik, vavilon rim imperiyasi tarkibiga kirgach ipak, zar yoki jun ip qo‘shib tikilgan rang-barang kashtachiligi bilan shuhrat qozongan. kashtachilik san’ati an’analari vizantiya hamda xiii-xv asrlarda kichik osiyo orqali o’rta osiyoga kirib kelgan. xiv-xv asrlarga mansub miniatyuralar orqali o‘zbek kashtachiligining qadimdan rivojlanganligini ko‘rish mumkin. ispan elchisi rui gonsales de …

2 / 36

n birga xalq orasida qadrlanib, o’z mohiyatini boyitib bordi. o‘zbek kashtachiligi qo‘shni xalqlar kashtachiligi ta’sirida boyidi va rivojlandi. o‘zbek kashtalariga e’tibor berilsa, unda hind, xitoy, rus, qozoq, qirg‘iz va tojik kashtachiligi usullarini uchratish mumkin. kashtachilik san’atida har bir millatning o‘ziga xos eng ko‘p qo‘llaydigan naqshlari bo‘ladi. o‘zbek kashtalarida o‘simliksimon va geometrik naqshlar ko‘p qo‘llaniladi. oʻzbek kashtadoʻzlari buyum bezaklarida amaliy bezak sanʼatining boshqa turlaridagi naqshlardan andoza olganlar, kashtalarda oʻsimliksimon tasvirlar, shox, gulband, guldastalar koʻp uchraydi. naqsh mujassamotida asosiy bezak matoning oʻrtasida boʻlib, hoshiyalar qoʻshimcha bezak hisoblanadi. lekin hoshiya bezagi mahorat bilan ishlangan kashtalar ham koʻp. ganchkorlik, yogʻoch oʻymakorligi, kandakorlik, naqqoshlikda uchraydigan islimiy gul (naqsh)lar kashtachilikda ham koʻp uchrashi chizmakash (naqqosh)lar amaliy bezak sanʼatining turli sohalariga chizma (naqsh)lar tayyorlaganini koʻrsatadi. kashtachilikda chizmakashlar yaratgan naqsh(gul)lar asosida kashtadoʻzlar badiiy buyum yaratadilar. 1990-yillarga kelib o‘zbekistonning iqtisodiy ahvoli va an‘anaviy hunarmandchiligi estetikasi nihoyatda ayanchli holatda qolgani bois, xx asr boshi kashtachiligi an‘anasi barham topdi. hamma sohada …

3 / 36

olingan eskizlar bo‘yicha o‘ziga xos mahsulotlar ishlab chiqarmoqda). shu bilan birga, zamonaviy kashtachilik rivojida ko‘proq badiiy maktablarning ilgarigi mahalliy xususiyatlari bilan emas, balki bozor omillari talablari bilan bog‘liq o‘ziga xos xususiyat vujudga keldi. bugungi kunda kashtalarni tayyorlash va sotish bo‘yicha ikki yo‘nalish, guruh mavjud. birinchi yo‘nalish eksportga, keng bozor ehtiyojiga yo‘naltirilgan bo‘lib, unda mualliflar tashabbusi kuchli ekani seziladi. ikkinchi yo‘nalish uncha katta bo‘lmagan hududda (qishloq, tuman) mahalliy xususiyatga ega bo‘lib, u xx asr ikkinchi yarmida vujudga keldi. bu yo‘nalish mahsulotlaridan mahalliy an‘analarda foydalaniladi. tashkil etilayotgan amaliy san‘at yarmarkalari, asosan xorijiy xaridorlar uchun mo‘ljallangan qo‘lda tikilgan zamonaviy kashtalarning 1-yo’nalishiga mansub “innovatsiya” modeli taqdim etilmoqda. bu guruh ustalarining mahsulotlarida, ma‘lum texnologik va badiiy xususiyatlariga qaramasdan, bir-biriga o’xshash jihatlar ko‘p. kashtachilik markazlarining ikkinchi guruhiga kashtachiligi qishloq yoki mahalliy tuman doirasidagi hududlar mansubdir. bunga surxondaryo viloyatining deyarli barcha tumanlari, shahrisabz-kitob hududlarini istisno qilgan holda, qashqadaryo viloyatining ko’pgina tumanlari, jizzax va sirdaryo viloyatining ayrim hududlarini …

4 / 36

shtachiligining turli maktablari bezak an‘analariga intilish, qo‘shni hududlar naqshlariga erkin murojaat qilish, xix asr va xx asr boshi texnologiyasi, tabiiy bo’yoqlar, qo‘lda tikilgan matolar va boshqalarni qayta tiklashga intilish kuchli bo‘lmoqda. bular tashqi va ichki bozorda raqobatbardosh mahsulotlarni yaratishga qaratilgan kashtachilik mahsulotlaridir. birinchi navbatda, bularga toshkent, buxoro-samarqand hududining buxoro, shofirkon, g‘ijduvon, nurota, urgut, shahrisabz, kitob, farg‘ona, andijon, namangan singari markazlarning kashtachilik mahsulotlarini kiritish mumkin. kashtachilik asosan 6 ta hududiy guruhlarga, ya’ni maktablarga bo’linadi. jumladan, nurota, buxoro, samarqand, qashqadaryo-surxandaryo, toshkent hamda farg’ona kashtachiligi maktablaridir. kashtachilikning yirik markazlaridan biri nurota asrlar mobaynida kashtalarning mukammalligi, aniq ifodaliligi, tasvir aniqligi, o‘simlik naqshlarining serjilvaligi bilan boshqa maktablardan ajralib turadi. xix asrda nurota kashtalari gulli guldastalar bilan bezatilib, matoning foniga tig‘iz to‘ldirilmagan. nurota kashtachiligi o‘z gullarining rang-barangligi bilan o‘zbek kashtalari orasida birinchi o‘rinda turadi. nurota kashtachilgi ko‘pincha, o‘simlik naqshlarining qushlar shakli bilan jonlantiriladi. ba’zan esa, ayrim joylarda odam va hayvonlarni uchratishimiz mumkin. kashtalar yorqin va nafis …

5 / 36

ranglarning kashtadagi qizil, malina va ko‘k ranglar bilan uyg‘unlashishidadir. buxoro kashtalarining kompozistiyasi, tuzilishi va gullarni ham juda xilma-xildir. mato yuziga bir tekis joylashgan ingichka shoxdagi gullar yo’rmado’zi usulida tikilganligi bilan ajralib turadi. samarqand kashtachiligi yorqin va o‘ziga xosligi bilan alohida ahamiyatga ega. buxoro, nurota, shahrisabz kashtachiligi an’analariga yaqin bo‘lishiga qaramay, samarqand kashtachilik maktabi o‘zining badiiy mahobatliligi, ranglarning qat’iyligi va tozaligi, shakllari harakatchanligi bilan alohida ajralib turadi. samarqand kashtalari nurota va buxoro kashtalaridan farq qiladi: ularning guli yirik va uyg‘undir, ko‘pincha, «bosma» chok qo‘llanilgan. samarqand kashtalarining asosiy motivi barglar bilan o‘ralgan doira – turunjdan iborat. samarqand kashtalarida mahobatlilik va ochiq ijod qilish sezilib turadi. buni doira – turunjlarining aniq ritmi, qora – jimjimalarining aniq, erkin soyalari ta’minlaydi. o‘rta osiyoning qadimiy shaharlaridan biri shahrisabz kashtalari ham diqqatga sazovordir. shahrisabz kashtalari shahar muhitining estetik didini aks ettirardi, chunki ular saroy ustaxonalarida ishlagan ustalar va rassomlarning ijodiy ishi mahsuli edi. xalq bezagi an’analari shahar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kashtachiliksan’ati" haqida

1-ma’ruza. xalq hunarmandchiligi san’ati haqida umumiy ma’lumot. kashtachilik san’ati reja: kashtachilik san’ati tarixi. kashtachilik maktablari. kashtachilikda qo’llaniladigan asbob-uskunalar. kashtachilik choki turlari. kashtachilikning paydo boʻlishi teridan qilingan kiyimlarda bogʻlam va choklarning yuzaga kelishi bilan bogʻliq. davrlar davomida toshdan suyak bigizlarga, undan metall bigizlarga oʻtish bilan, shuningdek, mato toʻqish, boʻyash va boshqa ishlar bilan rivojlanib borgan. arxeologik topilmalar kashtachilikning deyarli barcha xalqlarda qadimiyligini, iqlim, tabiiy sharoit, muhit bilan bogʻliq holda har bir xalqning madaniyati, sanʼati, kasb-hunar turlari bilan birga, ularning taʼsirida rivoj topganini koʻrsatadi. mashhur olim pliniyning aytishicha, vavilon kashtachiligi qadim...

Bu fayl PPTX formatida 36 sahifadan iborat (6,1 MB). "kashtachiliksan’ati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kashtachiliksan’ati PPTX 36 sahifa Bepul yuklash Telegram