yosh davrlarining psixologik xususiyatlari

DOC 28 стр. 169,5 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 169,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

11-mavzu: yosh davrlarining psixologik xususiyatlari. reja o’smirlik davri psixologiyasi. akseleratsiya nazariyalari. tarbiyasi qiyin o‘smirlar. o’smirlik davri psixologiyasi o‘smirlik davri 10–11, 14–15 yoshni tashkil etadi. ko‘pchilik o‘quvchilarda o‘smirlik yoshiga o‘tish asosan 5–sinfdan boshlanadi. «endi u bola emas–u, hali katta ham emas»-bu formula o‘smirlik davri xarakterini bildiradi. bu yoshda o‘smir rivojida keskin o‘zgarishlar ro‘y bera boshlaydi. bu o‘zgarishlar fiziologik, hamda psixologik o‘zgarishlardir. fiziologik o‘zgarish jinsiy etilishning boshlanishi va bu bilan bog‘liq ravishda tanadagi barcha a’zolarning mukammal rivojlanishi va o‘sishi, xujayra va organizm tuzilmalarining qaytadan shakllana boshlashidir. organizmdagi o‘zgarishlar bevosita o‘smir endokrin sistemasining o‘zgarishlari bilan bog‘liqdir. bu davrda ichki sekretsiya bezlaridan biri gipofez bezining funksiyasi faollashadi. uning faoliyati organizm to‘qimalarining o‘sishi va muhim ichki sekretsiya bezlarining (qalqonsimon bez, buyrak o‘sishi va jinsiy bezlar) ishlashini kuchaytiradi. natijada bo‘y o‘sishi tezlashidi, jinsiy balog‘atga etish (jinsiy organlarning rivojlanishi, ikkilamchi jinsiy bezlarning paydo bo‘lishi) amalga oshadi. o‘smirlar o‘zlarini kattalardek tutishga xarakat qiladilar. ular o‘zlarining layoqat, qobiliyat va …

2 / 28

mirlar xatti-xarakatida noadekvatlik, yangi sharoitlarda o‘z shrnini topa olmaganligidan psixik portlash hollari ham kuzatiladi. o‘z davrida l.s.viyutskiy bunday xolatni psixik rivojlanishdagi krizis deb nomlagan. o‘smirlik yoshida ularning hulq–atvoriga hos bo‘lgan alohida hususiyalarni asosan jinsiy etilishning boshlanishi bilan izohlab bo‘lmaydi. jinsiy etilish o‘smir hulq–atvoriga asosiy biologik omil sifatida ta’sir ko‘rsatib, bu ta’sir bevosita emas, balki ko‘proq bilvositadir. o‘smirlik davriga ko‘pincha so‘zga kirmaslik, o‘jarlik, tajanglik, o‘z kamchiliklarini tan olmaslik, urushqoqlik kabi xususiyatlar hos. kattalarga nisbatan agresiv munosabatning paydo bo‘lishi, negativizm singari nohush hulq–atvor alomatlari o‘z–o‘zidan kelib chiqadigan bevosita jinsiy etilish tufayli paydo bo‘ladigan belgilar bo‘lmay, balki ular bilvosita ta’sir ko‘rsatadigan o‘smir yashaydigan ijtimoiy shart–sharoitlar vositasi orqali: uning tengdoshlari, turli jamoalardagi mavqei tufayli, kattalar bilan munosabati, maktab va oilasidagi o‘rni munosabatlari sababli yuzaga keladigan xarakter belgilaridir. mana shu ijtimoiy sharoitlarni o‘zgartirish yo‘li bilan o‘smirlarning hulq–atvoriga to‘g‘ridan–to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatish mumkin. o‘smirlar nixoyatda taqlidchan bo‘lib, ularda hali aniq bir fikr, dunyo qarash shakillanmagan bo‘ladi. ular …

3 / 28

ir juda tashvishga tushadi va unda krizis holati yuzaga keladi. bu krizis o‘smirning ma’naviy o‘sishi, shuningdek psixikasidagi o‘zgarishlar bilan ham bog‘liqdir. bu davrda bolaning ijtimoiy mavqei o‘zgaradi, o‘zining yaqinlari, do‘stlari, tengdoshlari bilan yangi munosabatlar yuzaga keladi. lekin eng katta o‘zgarish uning ichki dunyosida yuzaga keladi. ko‘pgina o‘smirlarda o‘zidan qoniqmaslik holati kuzatiladi. shuningdek, o‘zi xaqidagi mavjud fikrlarining bugun unda sodir bo‘layotgan o‘zgarishlarga to‘g‘ri kelmayotganligi o‘smirni asabiylashishiga olib keladi. bu esa o‘smirda o‘zi xaqida salbiy fikr va qo‘rquvni yuzaga keltirishi mumkin. ba’zi o‘smirlarni nima uchun atrofdagilar, kattalar, shuningdek ota–onasiga qarshi chiqayotganligini anglay olmayotganligi tashvishga soladi. bu holat ularni ichdan asbiylashishlariga sabab bo‘ladi va o‘smirlik davri krizisi deyiladi. o‘smirlik davrida etakchi faoliyat–bu o‘qish muloqat hamda mehnat faoliyatidir. o‘smirlik davri muloqotining asosiy vazifasi bu do‘stlik, o‘rtoqlikdagi elementar normalarini aniqlash va egallashdir. o‘smirlar muloqotining asosiy xususiyati shundan iboratki, u to‘la o‘rtoqlik kodeksiga bo‘ysinadi. o‘smirlarning ota–onasi, kattalar bilan qiladigan muloqoti asosan ularning katta bo‘lganlik hissi asosida …

4 / 28

rakatini imitatsiya qilish hosdir. ko‘pincha ular o‘zlariga tanish va yoqadigan kattalarning hatti–xarakatlarini imitatsiya taqlidchanlik qiladilar. qayd etib o‘tilgan yo‘nalganlik albatta kattalarning ham muloqot va munosabatda mavjud, lekin ular kattalarnikidan o‘z emotsionalligi bilan farqlanadi. tengdoshlari, shuningdek sinfdoshlari guruxida o‘smir o‘zining kelishuvchanlik xususiyati bilan namoyon bo‘ladi. o‘smir o‘z guruxiga bog‘liq va qaram bshlgani holda shu guruxning umumiy fikriga qo‘shilishga va uning qarorini doimo bajarishga tayyor bo‘ladi. gurux ko‘pincha o‘smirda «biz» hissining shakillanishiga yordam beradi va uning ichki holatini mustaxkamlaydi. o‘smir yoshdagi bola uchun do‘st tanlash juda katta axamiyatga ega. o‘smirlik davrida do‘st juda qadirli hisoblanadi. do‘stlar doimiy ravishda ruhan, qalban yaqin bo‘lishga extiyoj sezadilar. bu extiyoj o‘smir do‘stlarning so‘rashishi va ko‘rishishlarida (qo‘l berib, quchoqlab ko‘rishish) birga o‘tirish va birga yurishga xarakat qilishlarida ko‘rinadi. ko‘pgina ana shunday juda yaqin munosabatlar, o‘smirlarning shaxs bo‘lib shakllanishdagi, birgalikdagi xarakatlarini izi inson qalbida va xotirasida bir umrga saqlanib qoladi. o‘smirlar kattalarning ularga bildiradigan ishonchlariga katta extiyoj sezadilar. …

5 / 28

i mumkin. bu holat ko‘pincha ota –onasi avtoritar munosabatda bo‘luvchi oilalarda uchraydi. ko‘pgina bunday oilalarda tarbiyalanayotgan o‘smirlar hayotda mustaqil holda xarakat qilishlari, o‘z rejalarini amalga oshirishlari, qiyin ma’suliyatning o‘z bo‘ynilariga olishlari birmuncha qiyinroq. ular ko‘pincha intelektual xarakterdagi muammolarni ham qiyinchilik bilan engadilar. o‘smirlik davrida bolalarning atrofdagi odamlar bilan shaxsiy va ish yuzasidan bo‘ladigan munosabatlaridagi mavqei shzgaradi. endi o‘smirlar o‘yin hamda damga kamroq vaqtlarini ajratgan holda ko‘proq jiddiy ishlar bilan shugullana boshlaydilar va ularda bilish jarayonlari jadal rivojlana boshlaydi. o‘qish o‘smirlar xayotida katta o‘rinni egallaydi. o‘smirlar o‘qishidagi asosiy motiv bu ularning kattaliklarini xis ettiradigan, anglatadigan o‘qish turlariga tayyorlanishlaridir. ular uchun mashg‘ulotlarning asosan mustaqillik beriladigan shakllari yoqadi. boshqa davr bolalarigasnisbatan o‘smirlarning fanlarni muvafaqqiyatli o‘zlashtirishlari qiziqishlarining orttirishlari o‘qituvchining o‘quv materialini tushuntira olish maxoratiga bog‘liq. bilim o‘rganish extiyojlari asosida asta-sekinlik bilan umuman o‘quv fanlari nisbatan qat’iy ijobiy munosabat shakllanadi. bu davrda o‘qishning yangi motivlari yuzaga keladi. bu motivlar asosan o‘smirning xayotiy rejalari kelajak kasbi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yosh davrlarining psixologik xususiyatlari"

11-mavzu: yosh davrlarining psixologik xususiyatlari. reja o’smirlik davri psixologiyasi. akseleratsiya nazariyalari. tarbiyasi qiyin o‘smirlar. o’smirlik davri psixologiyasi o‘smirlik davri 10–11, 14–15 yoshni tashkil etadi. ko‘pchilik o‘quvchilarda o‘smirlik yoshiga o‘tish asosan 5–sinfdan boshlanadi. «endi u bola emas–u, hali katta ham emas»-bu formula o‘smirlik davri xarakterini bildiradi. bu yoshda o‘smir rivojida keskin o‘zgarishlar ro‘y bera boshlaydi. bu o‘zgarishlar fiziologik, hamda psixologik o‘zgarishlardir. fiziologik o‘zgarish jinsiy etilishning boshlanishi va bu bilan bog‘liq ravishda tanadagi barcha a’zolarning mukammal rivojlanishi va o‘sishi, xujayra va organizm tuzilmalarining qaytadan shakllana boshlashidir. organizmdagi o‘zgarishlar bevosita o‘smir endokrin sistemasini...

Этот файл содержит 28 стр. в формате DOC (169,5 КБ). Чтобы скачать "yosh davrlarining psixologik xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yosh davrlarining psixologik xu… DOC 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram