gul qismlari va ularning joylashishi

DOC 8 pages 532.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 532.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6- amaliy mashg'uloti mavzu: gul qismlari va ularning joylashishi. umumiy tushuncha. yopiq urug'li o'simliklarda qisqa tartib, shoxlangan va kam o'sadigan novda gul deb ataladi, uning barglari o'sha gulning o'zida yuzaga chiqib, urug' hosil bo'lishiga olib keladigan ko'payishning jinsiy usuli munosabati bilan metamorfozga uchragandir. gul o'rni yassi, konussimon (ayiqtovon, malinada), cho'ziq (erchoy, sichqonqo'yriqda) yoki botiq (atirgul, olxo'ri, olchada) bo'ladi. poyaning bevosita gulo'rni tagida gulni ushlab turadigan qismi gul bandi deb ataladi. gullar to'g'ri – aktinomorf, qiyshiq - zigomorf yoki asimmetrik bo'ladi. gulqo'rg'onining bo'lishi, bo'lmasligi va tuzilishiga qarab gullar: 1) gomoxlamid — gulqo'rg'oni oddiy kosachabarglardan yoki tojbarglardan tashkil topgan, barglari bir xil rangda, gulo'rnida spiral joylashgan, (lola, magnoliya); 2) geteroxlamid — gulqo'rg'oni murakkab, kosacha va tojbarglardan iborat (moychechak, olma, na'matak); 3) gaploxlamid yoki monoxlomid — gulqo'rg'oni bir qator, ko'pincha kosachabarglardan tuzilgan (gazanda, qayrag'och); 4) apoxlamid — gulqo'rg'oni yo'q yalang'och (tol, shumtol) tipda bo'ladi. gomoxlamid yoki oddiy (1-lolada), geteroxlamid yoki murakkab (2-moychechakda), tog'rayxonda), …

2 / 8

changchi ham urug'chi bo'lsa ikki jinsli deyiladi (masalan, olma, g'o'za, bug'doy). ayrim o'simliklarda gullar bir jinsli bo'ladi (bodring, xurmo). bunday gullarda faqat urug'chi yoki changchi bo'ladi. bir jinsli gullarda faqat androtsey bo'lsa – bir jinsli erkak gul deb ataladi. gulda fakat ginetsey bo'lsa bir jinsli urg'ochi gul deyiladi. bir o'simlikda bir jinsli (erkak hamda urg'ochi) gullar bo'lsa, bir uyli (makkajo'xori, yong'oq, bodring), urug'chi va changchi gullar mavjud bo'lib, boshqa-boshqa o'simliklarda bo'lsa, ikki uyli deyiladi (tol, terak, ismaloq). ba'zi o'simliklarda ikki jinsli bilan bir jinsli gullar uchraydi va ko'p uyli yoki poligam o'simlik deyiladi (zarang, shumtol). ayrim o'simliklarda (ayiqtavon) gul qismlari spiral joylashadi. bu vaqtda gul qismlarining soni ko'p bo'ladi va atsiklik yoki spiral gullar (yunoncha «a» - bir narsaning yo'qligini bildiradigan qo'shimcha va «kyuklos» - xalqa) deyiladi. gemitsiklikda (yunoncha-«yarim») gulqo'rg'oni doira shaklida, changchi va urug'chisi spiral shaklida joylashadi (magnoliya, lola daraxti), tsiklik gullarda – yopiq urug'li o'simliklarning juda ko'pchiligida gullar …

3 / 8

atda qavs ichiga olinib s(5), tutashmagan holdagi gul bo'laklari esa qavssiz yoziladi. gul qismlari notayin bo'lsa cheksizlik ∞ belgisi bilan belgilanadi. tuguncha- larning o'rnini ifodalovchi raqam osti chiziq bilan (masalan, ostki tuguncha g , ustki tuguncha g) belgilanadi. ∞ - ko'psonli g(5)- tuguncha ostki g(5)- tuguncha ustki g(5)- tuguncha o'rta gul formulasi: ( sa5 so5 a∞ g∞ (ayiqtovon) sa2+2 so4 a2+4 g(2) (surepka) ( r3+3a3+3g (3) (piyozgulda) gul diagrammasi gul to'g'risida ko'proq ma'lumot beradi. gul diagrammasi. 1-poya; 2-gulyonbarg; 3-gulkosacha; 4-gultoji; 5-changchi; 6-urug'chi; 7-qoplovchi barg. gul diagrammasini belgilash uchun quyidagi belgilar qo'llaniladi: kosachabarg – killi qavsdan iborat; gultojbargi – yarim oysimon qovus bilan; changchilar – changdonning ko'ndalang kesimining shakli bilan; urug'chi – tugunchaning ko'ndalang kesimi bilan; agar doiradagi gul qismlari o'zaro qo'shilgan bo'lsa, belgilar tutashtiriladi. kerakli jihozlar: mikroskop, fotoapparat, buyum oynasi, qoplagich oyna, pipetka, ustara, yod va atsetokarmin eritmasi, ochiq dala va xona sharoitidagi o'simliklar, gerbariy materiallari, chizgich va boshqalar. ishni …

4 / 8

ncha changchi ipidan va changdondan tashkil topadi. changchi ipining changdonga birikkan joyi bog'lovchi qism deb ataladi. changchi ipi uzun yoki qisqa bo'lishi mumkin. changdon ikki qismdan iborat bo'lib, bu qismlar tekalar deb nomlanadi. har bir teka o'zida chang haltalarini (chang kameralarini) saqlaydi. bu chang xaltalarida chang etiladi. chang xaltalari shakli o'zgargan mikrosporangiylardir, changchi bo'lsa mikrosporofil gomologidir. androtseyning tuzilishi: 1-lola; 2-yalpiz; 3-chizma gul; 4-kungaboqar; 5-no'xat; 6-mavrak. gulning markaziy qismida mevabargcha yoki karpellalardan tashkil topgan bir yoki bir nechta urug'chi joylashadi. guldagi urug'chilar to'plami ginetsey (gyne- ayol, oikos- uy) deb ataladi. urug'chi 3 qismdan: tumshuqcha, ustuncha va tugunchadan tashkil topgan. mevabargchalar morfofunktsional tuzilishiga ko'ra megasporofillarga to'g'ri keladi. birmuncha soddaroq tuzilgan gulli o'simliklarda (masalan, degeneriyada) mevabargchalarning faqat qirralari birikadi. mevabargchaning qirralarida yoki yuzasida joylashgan urug'kurtaklar mevabargcha qirralari birikishi natijasida uning ichki tomonida qoladi. bu bir tomondan urug'kurtakni yaxshi himoyalanishini ta'minlasa, ikkinchi tomondan urug'kurtakka chang kelib tushishini qiyinlashtiradi. changni ushlash vazifasini esa mevabargchalar birikkan …

5 / 8

nayi hujayralararo bo'shliqlar orqali urug'kurtakka o'tadi. urug'chining asosiy qismi tuguncha bo'lib, uning ichki tomonida bir yoki bir nechta urug'kurtak joylashadi. urug'kurtakning tuguncha devoriga birikkan joyi platsenta deb nomlanadi. platsentalarning quyidagi turlari ajratiladi: 1) laminal platsenta — urug'kurtaklar mevabargchaning yuzasi bo'ylab birikkan bo'ladi. 2) qirrali platsenta — urug'kurtaklar mevabargchaning o'zaro birikkan qirrasi bo'ylab joylashadi. 3) ustunchali platsenta — urug'kurtaklar mevabargchaga birikmay, balki uning o'rtasidagi ustuncha atrofida joylashadi. urug'chi tuzilishida qancha mevabargchalar ishtirok qilishiga qarab, ginetseylar ikki tipga ajratiladi (taxtadjyan, 1980): 1) apokarp ginetsey — urug'chi hosil bo'lishida bitta mevabargcha ishtirok qiladi. urug'chilar o'zaro birikmay, ko'pincha spiral holda mustaqil joylashadi. apokarp ginetsey magnoliyadoshlarda, ayiqtovondoshlarda, burchoqdoshlarda va boshqa oilalarda keng tarqalgan; 2) tsenokarp ginetsey — urug'chi hosil bo'lishida 2 va undan ortiq mevabargcha ishtirok qiladi. bu mevabargchalarning o'zaro qo'shilib o'sib ketganligi darajasiga qarab tsenokarp ginetsey 3 kenja tipga ajratiladi: a) sinkarp ginetsey — urug'chini hosil qilayotgan mevabargchalarning faqat yon taraflari qo'shilib o'sib ketadi. …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gul qismlari va ularning joylashishi"

6- amaliy mashg'uloti mavzu: gul qismlari va ularning joylashishi. umumiy tushuncha. yopiq urug'li o'simliklarda qisqa tartib, shoxlangan va kam o'sadigan novda gul deb ataladi, uning barglari o'sha gulning o'zida yuzaga chiqib, urug' hosil bo'lishiga olib keladigan ko'payishning jinsiy usuli munosabati bilan metamorfozga uchragandir. gul o'rni yassi, konussimon (ayiqtovon, malinada), cho'ziq (erchoy, sichqonqo'yriqda) yoki botiq (atirgul, olxo'ri, olchada) bo'ladi. poyaning bevosita gulo'rni tagida gulni ushlab turadigan qismi gul bandi deb ataladi. gullar to'g'ri – aktinomorf, qiyshiq - zigomorf yoki asimmetrik bo'ladi. gulqo'rg'onining bo'lishi, bo'lmasligi va tuzilishiga qarab gullar: 1) gomoxlamid — gulqo'rg'oni oddiy kosachabarglardan yoki tojbarglardan tashkil topgan, barglari bir x...

This file contains 8 pages in DOC format (532.0 KB). To download "gul qismlari va ularning joylashishi", click the Telegram button on the left.

Tags: gul qismlari va ularning joylas… DOC 8 pages Free download Telegram