nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari

PPT 36 pages 3.3 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPT

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

dixanie nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari. ma’ruzachi: ahatova g.h.. reja: nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari. nafas fiziologiyasi. 0’pkaning tiriklik sig’imi. nafasning yoshga oid xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. nafas olish gigiyenasi. nafas olish bu hujayralar va atrof-muhit o'rtasida gaz almashinuvi jarayoni nafas olishning 4 bosqichi: 1."atrof – muhit-o'pka"gaz almashinuvi 2."o'pka-qon" gaz almashinuvi 3.gazlarni qon bilan tashish 4.to'qimalarda gaz almashinuvi qon aylanish tizimi nafas olish tizimi bilan chambarchas bog'liq nafas olishning ahamiyati odam va har bir boshqa tirik organizm tashqi muhitdan kislorod qabul qilib, karbonat angidrid gazini chiqarib turishi nafas olish deb ataladi. nafas olish har bir tirik organizmning hayoti uchun eng zarur fiziologik jarayon hisoblanadi. nafas olish jarayoni quyidagi qismlardan iborat: 1. o'pka alveolalari va tashqi muhit o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (tashqi nafas olish). 2. o'pka alveolalari va o'pkaning kapillyar qon tomirlari o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi. 3. qon va to'qimalar o'rtasida kislorod va …

2 / 36

vi bo'yin umurtqalari ro'parasida joylashgan. u old tomondan til osti suyagi muskullari va teri, yon tomondan qon tomirlari va nerv tolalari hamda qalqonsimon bez bilan chegaralangan. hiqildoq havo o'tkazuvchi nafas yo'li vazifasini bajarishdan tashqari, u tovush hosil qiladigan ovoz apparati hamdir. uning ichki qavati tuldi shilimshiq pardadan iborat, devori esa tog'ay va muskullardan tashkil topgan. ichki qavatining o'rtasida tovush boylamlari va muskullari joylashgan bo'lib, ularning harakati, qisqarishi va bo'shashishi natijasida ovoz teshiklari ochilishi yoki yopilishi orqali tovush hosil bo'ladi. ovoz naylari va ovoz hosil bo'lishi qalqonsimon bez (old) va aorta (orqa) o'rtasida ovoz boylamlari joylashgan. ovoz naylari 2 juft, ammo ovozning shakllanishida faqat pastki qismlar ishtirok etadi. ularning kuchlanish darajasi maxsus mushaklarga bog'liq. ovoz naylari orasida mavjud. gırtlak mushaklarining ba'zilari qisqarganda bu bo'shliqni toraytiradi, boshqalari esa uni kengaytiradi.ovoz tovushi havo chiqarilganda ovoz nayarining tebranishi natijasida yuzaga keladi. ovoz balandligi ovoz naylarining tebranishlarining amplitudasiga (diapazoniga), balandligi — ularning uzunligi va kuchlanish …

3 / 36

shoq tanglay oziq-ovqatning burun bo'shlig'iga kirishiga to'sqinlik qiladi. bu vaqtda nafasni ushlab turish paydo bo'ladi. kekirdakning devori 16-20 ta aylanasimon tog'aylar va paylardan tashkil topgan. aylanasimon tog'aylarning orqa qismi silliq muskullardan iborat. kekirdakning ichki qavati tuksimon shilliq pardadan tashkil topgan bo'lib, unda mayda bezchalar joylashgan. ulardan ajralgan suyuqlik havoni namlab o'tkazadi. tuksimon silliq parda esa havodagi chang zarrachalarini ushlab qolib, tashqariga chiqarib yuboradi. bronxlar. v ko'krak umurtqasi ro'parasida kekirdakning ikkiga (o'ng va chap bronxlarga) bo'linishidan hosil bo'ladi. bronxlar o'pka to'qimasiga kirib, xuddi daraxt shoxiga o'xshab, juda ko'p mayda bronxchalarga tarmoqlanadi va born-born alveola pufakchalarini hosil qiladi. kekirdak va bronxlar nafas yo'li hisoblanib, ular havoni ilitib, namlab, mayda chang zarrachalaridan tozalab, o'pka alveolalariga o'tkazadi. traxeya va bronxlar halqum traxeyaga davom etadi - kattalarda 10-15 sm uzunlikdagi naycha. traxeyaning skeleti 16-20 ta xaftaga o'xshash yarim halqalardan iborat bo'lib, uning devorlarining yiqilishiga yo'l qo'ymaydi. kıkırdaklı yarim halqalar elastik biriktiruvchi to'qima bilan o'zaro bog'langan. …

4 / 36

gan. o'pka to'qimasi daraxtsimon shakldagi o'rtacha, mayda va eng mayda bronxchalardan hamda pufakchasimon alveolalardan tashkil topgan. o'pka to'qimasi bronxlar va alveolalardan tashkil topganligi tufayli, u g'ovaksimon tuzilgan bo'ladi. o'pka alveolalarida gaz almashinuvi jarayoni kechadi. ulaming devori bir qavatli epiteliy to'qimasidan iborat bo'lib, atrofi mayda qon tomirlari - kapillyarlar bilan to'rsimon shaklda o'ralgan. alveolalarning soni ikkala o'pkada 750 mln atrofida bo'ladi. alveolalarning umumiy sathi 100 m kvni tashkil qiladi. ular yuzasining bunday katta sathga ega bo'lishi o'pka bilan tashqi muhit o'rtasida hamda alveolalar bilan qon o'rtasida gazlar almashinuvi tczlashuvini ta'minlaydi. o'pka tashqarida o'pka membrana - plevra bilan qoplangan, uning ikkita bargi bor: o'pka (visseral) parietal (parietal). ularning o'rtasida yopiq bo'shliq - oz miqdorda seroz (plevral) suyuqlik bo'lgan plevra bo'shlig'i nafas olish harakatlarida bir varaqning ikkinchisiga siljishini osonlashtiradi. plevra bo'shlig'ida havo yo'q. undagi bosim har doim salbiy - atmosferadan past. o'pka mushak membranasining hujayralari bronxlar lümenini tartibga soladi. o'pka alveolalarida mushak hujayralari …

5 / 36

lveolalar yuzasini nafas olish bilan tutilgan begona zarralardan tozalaydi va bakteriostatik faollikka ega. o'pkaning tiriklik sig'imi. nafas olish va nafas chiqarish harakatlari natijasida o'pkalarga, ya'ni ularning alveolalariga uzluksiz ravishda tashqi muhitdan havo kirib va chiqib turadi. odam tinch turganda o'rtacha 500 ml havo yutadi va shuncha havoni chiqaradi. bunga nafas havosi deyiladi. odam chuqur nafas olsa, tinch nafas olgandagi 500 ml nafas havosining ustiga o'pkaga yana 1500 ml havo kirishi mumkin (qo'shimcha havo). odam tinch nafas chiqarishdan so'ng (nafas havosi 500 ml) chuqur nafas chiqarsa, o'pkadan yana 1500 ml havo chiqaradi. (rezerv havo). shunday qilib, nafas havosi 500 m1+ qo'shimcha havo 1500 ml + rezerv havo 1500 ml=3500 ml o'pkaning tiriklik sig'imini tashkil etadi. erkaklarda o'pkaning tiriklik sig'imi 3500-4500 ml gacha, ayollarda - 3000-3500 ml gacha bo'ladi. jismoniy chiniqqan odamlarda bu ko'rsatkich ko'proq bo'ladi. qoldiq havo. chuqur nafas chiqarilgandan keyin o'pka alveolalarida 1000-1500 ml havo qoladi, bu qoldiq havodir. o'pkaning …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari"

dixanie nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari. ma’ruzachi: ahatova g.h.. reja: nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari. nafas fiziologiyasi. 0’pkaning tiriklik sig’imi. nafasning yoshga oid xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. nafas olish gigiyenasi. nafas olish bu hujayralar va atrof-muhit o'rtasida gaz almashinuvi jarayoni nafas olishning 4 bosqichi: 1."atrof – muhit-o'pka"gaz almashinuvi 2."o'pka-qon" gaz almashinuvi 3.gazlarni qon bilan tashish 4.to'qimalarda gaz almashinuvi qon aylanish tizimi nafas olish tizimi bilan chambarchas bog'liq nafas olishning ahamiyati odam va har bir boshqa tirik organizm tashqi muhitdan kislorod qabul qilib, karbonat angidrid gazini chiqarib turishi nafas olish deb ataladi. nafas olish har bir tirik organizmn...

This file contains 36 pages in PPT format (3.3 MB). To download "nafas organlarining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas organlarining tuzilishi v… PPT 36 pages Free download Telegram