geologiya va geoinformatsiya tizimlar fakulteti

PPTX 17 pages 1.8 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu: minerallarning optik xususiyatlari. toshkent-2021 geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu: simmetriya turlari: o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi zamonaviy kristallografiya 5 ta asosiy boʻlimlarga boʻlinadi: geomyetrik kristallografiya — kristallarning simmetriya, strukturasi va morfologiyasini oʻrganadi; kristallogenez — kristallarning hosil boʻlishi va oʻsishini tekshiradi; kristallofizika — kristallarning optik, elektrik, mexanik, magnit va boshqa xossalarini tadqiq qiladi; kristallokimyo — kristallik moddalarning kimyoviy tarkibi, strukturasi, xossalari va morfologiyalari orasidagi bogʻlanish qonuniyatlarini, shuningdek, ularning qosil boʻlish jarayonlari va qonuniyatlarini oʻrganadi; amaliy kristallografiya — kristallarni oʻstirish usullari va apparaturalarini ishlab chiqadi hamda ulardan texnikada foydalaniladi. kristallarning eng xarakterli xususiyati bo'lib ularning simmetriyasi sanaladi. simmetriya (yunoncha - «mos o'lchamlilik») tabiatda juda ham keng tarqalgan, ammo u faqat kristallar dunyosidagina yaqqol ifodalangan bo'ladi. kristallarga nisbatan simmetriya — bu figuralarning muayyan tomonlari, qirralari va burchaklarining qonuniy takrorlanishi, ya'ni ma'lum burchakka buralganda oldingi holatini egallashidir. simmetriyani ta'riflash uchun simmetriya elementlari deb ataluvchi …

2 / 17

di. simmetriya tekisligi (r) — bu shaklni bir-biriga nisbatan ko'zgudagi aksidek simmetrik teng ikki qismga bo'luvchi hayoliy tekislikdir kub kristalidan to'qqizta simmetriya tekisligi o'tadi va 9r ko'rinishida ifodalanadi (5-rasm). toifa singoniya quyi triklin monoklin rombik o'rta trigonal tetragonal geksagonal oliy kubik kristallografik singoniyalar va toifalar kristall moddalarning eng muhim xususiyati ularda polimorfizm va izomorfizm hodisasining rivojlanishida o'z ifodasini topadi. polimorfizm (yunoncha «poli» — ko'p, «morf» — shakl) deb tashqi sharoitlarga bog'liq holda birikmalar va oddiy moddalarning turli strukturaviy shakllarda kristallanish xossasiga aytiladi. mazkur kristall moddalarning muayyan bir tabiiy-kimyoviy sharoitlarda barqaror bo'lgan xillari uning polimorf modifikatsiyasi deyiladi. tabiiy mineral hosil bo'lish sharoitlari juda xilma-xil bo'lganligi sababli minerallar orasida polimorfizm ancha keng tarqalgan. bunga yorqin misol bo'lib uglerodning polimorf modifikatsiyalari — olmos va grafit sanaladi. olmos odatda yuqori bosim sharoitlarida vujudga keladi va mustahkam kubik panjaraga ega bo'ladi; past haroratlarda esa uglerod qatlamli geksagonal panjaraga ega grafit holida kristallanadi. bunga boshqa misol …

3 / 17

inerallarning kristall panjaralarida atomlar, ionlar yoki ularning boshqa guruhlari tuzilishi o'zgarmasdan turib o'zaro o'rin olish hodisasi tushuniladi. bunda hosil bo'luvchi moddalar o'zgaruvchi tarkibga ega bo'ladi va izomorf aralashma yoki qattiq eritma deyiladi. minerallar orasida to'liq izomorfizmga ega bo'lganlarga misol qilib chetki a'zolari natriyli — albit na[al si308] va kaltsiyli — anortit ca[al2si208] bo'lgan uzluksiz izomorf qatorni tashkil etuvchi plagioklazlar guruhini ko'rsatsa bo'ladi. tomonlarning shakllari xilma-xil bo'lib quyidagi turlarga bo'lingan (3- rasm): trigonal — teng tomonli uchburchak, delta—ikki yoni teng uchburchak, skalena - tomonlari teng bo'lmagan uchburchak, tetragon - kvadrat, prizmatik yon–to'g'ri burchak shaklida, romb, romboedr—qiya burchakli tomonlari teng bo'lmagan parallelogram, klinogramm—parallel tomonlari bo'lmagan trapettsoid, pentagon—besh burchakli, geksagon — olti burchakli. shu turli turdagi tomonlar kombinattsiyasidan har xil geometrik shakldagi kristallar paydo bo'ladi. kristall tomonlarining muhim turlari edr-tomon goniya-burchak klino-egmoq skalinoz-turli tomonli uchburchak trapetsiya- noto'g'ri to'rtburchak mono-1 di-2 tri-3 tetra-4 penta-5 geksa-6 okta – 8 deka-10 dodeka-12 3-rasm: 1 – trigon, …

4 / 17

β= γ =900 monoklin singoniyasi a≠b≠s; α= γ =900; β ≠900 triklin singoniyasi a≠b≠s; α≠ β ≠ γ ≠900; 1–6 piramidalar: 1–trigonal, 2–ditrigonal, 3–tetragonal, 4–ditetragonal, 5–geksagonal, 6–digeksagonal; 7–12 dipiramidalar: 7–trigonal, 8–ditrigonal, 9–tetragonal, 10–ditetragonal, 11–geksagonal, 12–digeksagonal; 13–25 prizmalar: 13–trigonal,14–ditrigonal, 15–tetragonal, 16–ditetragonal 17–geksagonal 18–digeksagonal, 19–trigonal trapetsoedr, 20–tetraedr, 21–tetragonal trapetsoedr, 22–romboedr, 23–geksagonal trapetsoedr, 24–tetragonal skalenoedr, 25–trigonal skalenoedr image1.jpeg image10.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image11.jpeg image12.emf image13.jpeg image14.emf image15.png image16.png image17.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 17

geologiya va geoinformatsiya tizimlar fakulteti - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geologiya va geoinformatsiya tizimlar fakulteti"

geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu: minerallarning optik xususiyatlari. toshkent-2021 geologiya va geoinformatsion tizimlar fakulteti mavzu: simmetriya turlari: o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi zamonaviy kristallografiya 5 ta asosiy boʻlimlarga boʻlinadi: geomyetrik kristallografiya — kristallarning simmetriya, strukturasi va morfologiyasini oʻrganadi; kristallogenez — kristallarning hosil boʻlishi va oʻsishini tekshiradi; kristallofizika — kristallarning optik, elektrik, mexanik, magnit va boshqa xossalarini tadqiq qiladi; kristallokimyo — kristallik moddalarning kimyoviy tarkibi, strukturasi, xossalari va morfologiyalari orasidagi bogʻlanish qonuniyatlarini, shuningdek, ularning qosil boʻlish jarayonlari va qonuniyatlarini oʻrganadi; amali...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "geologiya va geoinformatsiya tizimlar fakulteti", click the Telegram button on the left.

Tags: geologiya va geoinformatsiya ti… PPTX 17 pages Free download Telegram