an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari

DOCX 54 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

54 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 54

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 54

an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari referat an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari reja: · nor ovoz · tik ovoz yoki jarangdor ovoz · jarangdor ko’krak ovoz · quyuq tik ovoz · hasta ishqami ovoz · bo’zak yoki moda ovoz · pang ovoz · boshqa ovozlar · rost maqomi · iroq · chapandoz · mo’g’ulcha – zihiy nazzora · sadri iroq · roviy (rahoviy) · orazi bom · tashniz · majnun dali (qoradali) · oh yor · miskin · aliqambar · qoraqalpoq va xorazm dostonchilik maktablari xalqimizning boy musiqa madaniyatini yosh avlodga singdirish, ularni tarbiyalab voyaga yetkazishda katta ahamiyat kasb etadi. bo’lajak musiqa mutaxassislarining asosiy vazifalaridan biri xalqimizning asrlar osha kuylab kelingan ashulachilik uslublarini yoshlarga singdirishdan iborat, chunki kuylash an’analari va malakalarini yaxshi o’rganib olgan yoshlarga bu san’at an’analarini keng yoyishga ham imkoniyatli bo’ladi. mazkur muammo juda qadimdan nafaqat ashulachi hofizlarimizni, balki olimlarimizni ham qiziqtirib kelgan. o’rta osiyolik buyuk qomusiy olimlar al- …

2 / 54

f etilgan. temuriylar davrida an’anaviy professional musiqa ijrochiligida muayyan mahalliy xislatlar namoyon bo’la boshladi. shu alfozda 12 ta arab maqomi, 12 ta uyg’ur maqomi, 7 ta eron dastgohi, 7 ta ozarbayjon mug’omi, 6 ta o’zbek maqomi paydo bo’ldi. bu turkumlar ham, o’z navbatida, mahalliy musiqiy she’va ta’sirida yangi mukammal turkumlar yaratilishiga turtki bo’ldi. xususan, o’zbek zaminida xorazm maqomlari, farg’ona-toshkent maqom yo’llari yuzaga keldi. 1404-1406-yillarda samarqandda bo’lgan ispaniya elchisi gonzales de klavixo o’z kundaliklarida sohibqiron amir temur turli mamlakatlardan yuz mingga yaqin olimlar, hunarmandlar, me’morlar, san’atkorlar samarqandga oldirib kelinganligini batafsil hikoya qiladi.[footnoteref:1] [1: ryui gonzales de klavixo.jizn i deyaniya velikogo temirlana:dnevnik puteshestviya po dvoru temura v samarkande.1403-1406.str.136. ] xix asrning ikkinchi yarmi va xx asrning boshlariga kelib, xonandalik amaliyoti ham hofizlik bilan bog’liq atama musiqa san’atining ustozona shakli ijrochilari orasida ommalasha boshladi. xorazm, buxoro va farg’ona vodiysida ashula ijrochilari faoliyati munosib o’rnini topdi. ustoz darajasidagi har bir mohir xonanda-ashulachilar xalq orasida …

3 / 54

iyat kasb etsa, xonandalik amaliyotining rivoji jarayonida shaxsiy ijro uslublarining yuzaga kelganligi ham ko’p kuzatilgan. har bir maktab o’z namoyandalari va ularning ustozligiga dalolat beruvchi ijro uslubiga ega. ―shashmaqom an’anasi xorazm maqomlari, farg’ona-toshkent maqom yo’llarining yuzaga kelishida asos bo’lganligi sir emas. aynan ushbu yo’nalishning samara topishi esa hofizlik an’analarida ―shashmaqom ijrochiligi mavjud ekanligidan dalolatdir. xonandalikda ovozning tusi, jarangdorligi, kuchi, ko’lami, shiradorligi, uni ishlatish imkonlari va boshqa sifatlari tabiatan xilma-xil bo’lishi hisobga olinishi shart.[footnoteref:2] burungi davr ayrim savodxon musiqachilar tomonidan ovozlarni ta’riflash, bir-biridan farqlash, kasbiy jihatdan baholash uchun qator maxsus atama va iboralardan foydalanilgan. demak, talaygina aniq tushunchalar og’zaki bo’lsa-da, muttasil ilmiy-amaliy muomalada bo’lgan. [2: h.isroilova – qosimova.an‘anaviy hofizlik san‘ati (yakkaxon qo‘shiqchilik) san‘at, madaniyat kollejlari va akademik litseylar uchun o‘quv qo‘llanma.‖voris-nashriyot‖ t- 2007-yil. ] an’anaviy xonandalik maktabida ustoz xonandalar ovozlari quyidagi nomlarda yuritilgan: ―nor ovoz ―tik ovoz (yoki ―jarangdor ovoz) ―jarangdor ko’krak ovoz ―quyuq tik ovozi (yoki «jarangdor ovoz») ―bo’zak ovozi …

4 / 54

nda olishi qiyin. yorqin ―nor ovoz sohiblaridan, misol tariqasida, avval tilga olingan umrzoq polvon saidali qatorida mashhur o’zbek hofizlaridan ortiqxo’ja imomxo’jayev, abdulla taroq fayzullayev, jumavoy polvon, saidxon turam, (andijon) o’zbekiston xalq xofizi ro’zmat jumaniyozov, bekjon otajonov (xorazm) kabilarni eslab o’tishimiz mumkin. ―nor ovoz og’iz bo’shlig’ida, ya’ni tanglay tomondan ―urib chiqarilishi bilan ham yoqimlidir. bu sifat ovozda xalq va bastakorlik ashulalari, yallalar, katta ashulalar, shuningdek, maqom ashula yo’llari chiroyli va ta’sirchan ijro etiladi. katta ashula aytilishida esa, odat bo’yicha, ya’ni ikki yoki uch ishtirokchi hamnafasligida ijro etilgan taqdirda, aynan «nor ovoz»li xonanda ashulani boshlab beradi, so’ngra qolganlar navbatma-navbat keyingi bayonlarda qo’shilishib, so’ngra birga tushirishadi. tik ovoz yoki jarangdor ovoz ―tik ovoz, yoki ―jarangdor ovoz ko’proq farg’ona vodiysi toshkent mahalliy uslubiga xos bo’lib, u har xil ashulalarni, ayniqsa, katta ashulalarni ijro etishda alohida o’rin egallaydi. chunki ilgarigi vaqtlarda tom ma’noda tik ovozi bo’lmagan ashulachilar, umuman, ashulachi hisoblanmas edi. ma’lumki, ayrim musiqachilar dutor …

5 / 54

ulani boshlamaydilar. katta ashuladami, soz jo’rligida aytiladigan misoldami - hamma vaqt ular ashulani maromiga yetkazib ijro etishgan. ma’lumki, hozirda ham ana shunday ko’rkam an’analar davom ettirilmoqda. jarangdor ko’krak ovoz bunday ovozlar o’zbek xonandalari orasida ko’plab uchraydi. ko’krak ovoz past pardalarda ham, yuqori pardalarda ham o’zining jarangdor sifatlarini yo’qotmaydi. uning tabiati shundan iboratki, jarangdorligi va tiniqligi tufayli hatto jo’rovozlikda ham ajralib eshitilaveradi. avj pardalari yuqori, jumladan uchinchi oktava do tovushiga qadar yetadi. shuningdek quyi pardalarda ham bunday ovoz aniq va ravon eshitiladi. taraladigan tovushlarda ko’proq o’ynoqi bezaklarga boy pardalar ko’pligini kuzatish mumkin. misol qilib ma’murjon uzoqov, akbar haydarov, rasulqori mamadaliyev, komiljon hamroqulov, komiljon otaniyozov, otajon xudoyshukurov, zokirjon to’rayev, nazarali dadajonov kabi ashulachilarni ko’rsatish mumkin. quyuq tik ovoz ―quyuq tik ovozlar ko’proq katta ashulachilarga xos bo’lib, ular ashulaning eng yuqori pardalarini zabt eta oladilar. aslida, bunday ovoz jarangsizroq eshitiladi. u ashulaning eng pastki tuzilmalarida aniq eshitilmay tursa-da, o’rta pardalardan boshlab yaqqol ajralgan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 54 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari" haqida

an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari referat an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari reja: · nor ovoz · tik ovoz yoki jarangdor ovoz · jarangdor ko’krak ovoz · quyuq tik ovoz · hasta ishqami ovoz · bo’zak yoki moda ovoz · pang ovoz · boshqa ovozlar · rost maqomi · iroq · chapandoz · mo’g’ulcha – zihiy nazzora · sadri iroq · roviy (rahoviy) · orazi bom · tashniz · majnun dali (qoradali) · oh yor · miskin · aliqambar · qoraqalpoq va xorazm dostonchilik maktablari xalqimizning boy musiqa madaniyatini yosh avlodga singdirish, ularni tarbiyalab voyaga yetkazishda katta ahamiyat kasb etadi. bo’lajak musiqa mutaxassislarining asosiy vazifalaridan biri xalqimizning asrlar osha kuylab kelingan ashulachilik uslublarini yoshlarga singdirishdan iborat, chunki kuylash an’analari va mal...

Bu fayl DOCX formatida 54 sahifadan iborat (1,1 MB). "an’anaviy xonandalik kuylash maktabi shakllari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: an’anaviy xonandalik kuylash ma… DOCX 54 sahifa Bepul yuklash Telegram