reaksiyatezligivaungata’siretuvchiomillar

PPTX 20 pages 101.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.8 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

reaksiya tezligi va unga ta’sir etuvchi omillar reaksiya tezligi va unga ta’sir etuvchi omillar d.maxammadiyevna reaksiya tezligi tushunchasi • reaksiya tezligi – mahsulot yoki reagent konsentratsiyasining vaqt bo‘yicha o‘zgarishidir. • reaksiya tezligi formulasi: ν = δc / δt • har bir reaktsiya turli tezlikda kechadi. kimyoviy reaksiya – zarrachalar (molekula, atom, ionlar) dan yangi zarrachalar hosil bo‘lishidir. ba’zi bir kimyoviy reaksiyalar juda tez sodir bo‘ladi, boshqalari esa sekin borganligi tufayli bir necha soat yoki bir necha kun davom etishi mumkin. juda tez boruvchi reaksiyalar ko‘pincha portlash bilan boradi. poroxning yonishi, ichki yonuv dvigateli silindrida 15:1 nisbatda aralashtirilgan havo va benzin (mos ravishda)ning yonishi juda tez boruvchi reaksiyalarga misol bo‘la oladi. bariy xlorid va sulfat kislotasining eritmalari aralashtirilganda ham oq cho‘kma juda tez fursatda hosil bo‘ladi. temir korroziyasi juda sekin kechadi. 4fe +6h2o+3o2 → 4fe(oh)3 uning mahsulotini ko‘rish uchun ancha uzoq vaqt kutish kerak. reaksiyaning o‘rtacha tezligi – bu reaksiyaga kirishayotgan …

2 / 20

kirishishi ularning tabiati ya’ni elektron berish xossasi bilan izohlanadi. kaliy atomini radiusi kattaroq bo‘lgani uchun uni elektronni berishi litiyga nisbatan tezroq amalga oshadi. reaksiyani tezligi moddalarning konsentratsiyasiga ham bog‘liq bo‘ladi. konsentratsiyaning ta’siri • konsentratsiya oshganda zarrachalar to‘qnashish ehtimoli ortadi. • masalan, hcl eritmasining turli konsentratsiyalarida zn bilan reaksiyasi tezligi farqlanadi. harorat ta’siri • harorat oshganda molekulalar tezroq harakatlanadi va to‘qnashish ehtimoli ortadi. • misol: na₂s₂o₃ va hcl reaksiyasi harorat oshganda tezlashadi. reaksiya tezligining haroratga bog’liqligi vant goff qonuni yordamida tushuntiriladi. u quyidagicha ta’rifga ega: harorat har 10° ga (kelvin k° yoki selsiy c°) o‘zgartirilganda (oshirilganda yoki kamaytirilganda) reaksiya tezligi 2 – 4 marta o‘zgaradi (ortadi yoki kamayadi). harorat ortsa reaksiya tezlashadi, harorat pasayganda reaksiya sekinlashadi. haroratning har 10°c ( yoki 10°k ) o‘zgarishida tezlikni necha marta o‘zgarishini ko‘rsatuvchi songa reaksiyaning harorat koeffitsiyenti deyiladi. agar temperatura 10°c ga ortganida tezlik 4 marta oshsa, ushbu reaksiya uchun harorat koeffitsiyenti “4” ga teng …

3 / 20

sirini konsentratsiya o‘zgarishi sifatida qabul qilib, tezlikning konsentratsiyaga bog‘liq bo‘lgan formulasi yordamida reaksiya tezligi necha marta o‘zgarishini aniqlasa bo‘ladi. misol uchun quyidagi reaksiyani ko‘rib chiqaylik: 2co(g) + o2(g) = 2co2(g) ushbu reaksiyani amalga oshirish uchun hajmi 6 l bo‘lgan maxsus idishga (reaktorga) 12 mol is gazi va 18 mol kislorod moddalari solinadi. endi shu idishdagi moddalarning molyar konsentratsiyalarini aniqlab olamiz: c(co)= n/v=12/6 = 2 mol/litr c(o2) = n/v=18/6 = 3 mol/litr agar shu reaksiyaning tezlik konstantasi 1 ga teng (k = 1) bo‘lsa, reaksiya tezligi quyidagi qiymatga ega bo‘ladi: v = k [co]2• [ o2] = 1• 22 • 31 = 12 sistemaning hajmi ortganda sistema ichidagi bosim kamayadi va gaz moddalarning konsentratsiyasi ham kamayib bu reaksiya tezligining sekinlashishiga olib keladi katalizator va ingibitorlar • katalizator reaktsiyani tezlashtiradi, lekin o‘zi sarflanmaydi. • ingibitor esa reaktsiyani sekinlashtiradi. • misol: ammiak sintezida fe katalizatori qo‘llaniladi. kimyoviy reaksiyaning tezligi unda katalizator ishtirok etish …

4 / 20

tsiya va katalizatorlarning ta’siri katta. • modda tabiatini va bosimni ham hisobga olish kerak. savollar 1. qaysi omil faqat gaz reaksiyalariga ta’sir qiladi? 2. harorat oshganda reaksiya tezligi qanday o‘zgaradi? 3. katalizator qanday rol o‘ynaydi? 4. maydalanish darajasi reaktsiya tezligiga qanday ta’sir qiladi? image2.png image3.png image4.png image5.png

5 / 20

reaksiyatezligivaungata’siretuvchiomillar - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "reaksiyatezligivaungata’siretuvchiomillar"

reaksiya tezligi va unga ta’sir etuvchi omillar reaksiya tezligi va unga ta’sir etuvchi omillar d.maxammadiyevna reaksiya tezligi tushunchasi • reaksiya tezligi – mahsulot yoki reagent konsentratsiyasining vaqt bo‘yicha o‘zgarishidir. • reaksiya tezligi formulasi: ν = δc / δt • har bir reaktsiya turli tezlikda kechadi. kimyoviy reaksiya – zarrachalar (molekula, atom, ionlar) dan yangi zarrachalar hosil bo‘lishidir. ba’zi bir kimyoviy reaksiyalar juda tez sodir bo‘ladi, boshqalari esa sekin borganligi tufayli bir necha soat yoki bir necha kun davom etishi mumkin. juda tez boruvchi reaksiyalar ko‘pincha portlash bilan boradi. poroxning yonishi, ichki yonuv dvigateli silindrida 15:1 nisbatda aralashtirilgan havo va benzin (mos ravishda)ning yonishi juda tez boruvchi reaksiyalarga misol bo‘la ...

This file contains 20 pages in PPTX format (101.8 KB). To download "reaksiyatezligivaungata’siretuvchiomillar", click the Telegram button on the left.

Tags: reaksiyatezligivaungata’siretuv… PPTX 20 pages Free download Telegram