kalendarlar

DOCX 32 pages 59.2 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.2 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mundarija: kirish……………………………………………………………………………3 i bob «kalendar» atamasining paydo bo’lishi. zamonaviy kalendarlar….6 1.1 kalendarlar va ularning turlari……………………………………………..6 1.2 xitoy va hind kalendari ……………………………………………..….14 ii bob hijriy yil hisobi....................................................................................17 2.qadimgi misr kalendarining o’ziga xos xususiyatlari .....................................17 2.2 kalendarlar haqida …………........................................................................27 xulosa…………………………………………………………………………..31 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………32 kirish kurs ishining dolzarbligi. vaqtning eng muhim xususiyatlaridan biri, uning bir tomonlama, ya’ni olg’a, kelajak tomonga yurishidir. matematiklar ta’biri bilan aytganda, manfiy vaqt bo’lishi mumkin ham emas. vaqtni o’lchash uchun soniya, daqiqa, soat, sutka, hafta, oy va yil birliklari qabul qilingan. olingan va butun dunyo mamlakatlarida bir xil qabul qilingan. aniq vaqtning asosiy manba astronomik kuzatishlardir. maxsus asboblar yordamida yulduzlarni kuzatib, aniq vaqtni (soniyaning mingdan bir ulushlari aniqligida) topiladi. mavzuning o’rganilish darajasi. hafta va uning barvaqt - tabiatdagi davriy hodisaga, yerning o’z o’qi atrofida aylanish davriga nisbatan hisoblanadigan o’lchov birligidir. o’rta asr solnomachisi dostoyevskiy, “yilning uzunligini - tabiat, oyning uzunligini -an’analar, haftaning uzunligini belgilaydi”, - deb yozgan edi. kurs ishining …

2 / 32

misrliklarga, ulardan rimliklarga va so’ngra g’arbiy yevropaga tarqalgan. bobillilar yettini “qutlug’ soyu> deb hisoblaganlar. bu sig’inish o‘sha davrda ma’lum bo’lgan beshta «sayyora” “planeta” yoki “daydib yuruvchilar” va ular katoriga qo’shib hisoblangan oy va quyosh bilan bog’liq bo’lgan. o’lar yer atrofida yetti sayyora - oy, merkuriy, venera, quyosh, mars, yupiter va saturn aylanadi, deb hisoblaganlar. haftalarga sayyoralarning nomi berilgan. bu nomlarni rimliklardan so’ngra, g’arbiy yevropa xalqlari ham ko’llashgan. lotincha, fransuzcha va inglizchada ularning ko’rinish-larini kuyidagi jadvalda ko’rish mumkin. qadimda sayyoralarning nomi soatlarga ham berilgan. bir haftada 168 soat (24x7) bo’lgan. shanbaning birinchi soatini (shuningdek, 8, 15, 22 soatlarini) 23 soatini yupiter, 24 soatini mars boshqargan. kurs ishi ob’ekti: yetti kunlik hafta g’arbda imperator avgust davrida keng tarkaldi. miloddan avvalgi 321-yilda konstantin “hamma fuqarolar quyosh kuni dam olsin”,- deb farmon berdi. kurs ishi predmetini: slavyanlarda ham yetti kunlik hafta bo’lib yakshanba “nedeley”, ya’ni “hech narsa qilma”, “ishlamaydigan kun” - deyilgan. dushanba - …

3 / 32

hu nom keyinchalik arab va slavyan tillarida ham ishlatilgan. ba’zi xalqlarda haftalarning tartib raqami boshqacharoq qo‘yilgan. masalan, gruzin tilida beshta shanba mavjud. haqiqiy shanba - “shabati”dan tashqari yana, ikkinchi shanba - ya’ni dushanba, uchinchi shanba ( seshanba, toh’rtinchi shanba -chorshanba,beshinchi shanba, payshanba, juma va yakshanba - kreativ deb ataladi. forschada ham hafta nomlarida "shanba, so’zi olti marta takrorlanadi. yakshanba - birinchi shanba, dushanba -ikkinchi shanba, seshanba-uchinchi shanba, chorshanba - to’rtinchi shanba va payshanba-beshinchi shanba tarzida. juma - muqaddas kun hisoblanadi. haftalarning forscha nomlari kavkaz osiyo xalqlari tomonidan ham ishlatiladi. ozarbayjon tilida ‘‘“bozor” - yakshanba, turkchada xam yakshanba - bozordan keyingi kun deb ataladi. angliyada vaqtlar shanba haftaning oxirgi kuni hisoblangan. monmutskiy1 (xip asr) asarlaridan bunga bir talay misol topishimiz mumkin. xulosa sifatida shuni aytish mumkinki, turli nomlarda va shakllardagi haftalardan foydalanilgan. sutka va uning dastlabki shakllari. yer sharining o`z o`ki atrofida bir marta aylanib chikishi uchun ketgan vakt sutka deb …

4 / 32

liklar soatlarga bo`lganlar. millodsan avvalgi yilida misr koxinlari sutkani 24 soatga bo`lishgan: ular soatni kunduz, 2 soatni g`ira-shira pay., 12 soatni kechasi hisoblashgan. bobilda ham bir sutkaning 12 soati kechasi hisoblangan. geradotning ta`kidlashicha, yunonlar bobilliklarning shu sistemasidan foydalanishgan. gerodotning yozishicha, miloddan avvalgi vi ahamoniylar xukmdori doro skiflarga yurishi davrida qo`riqchilariga vaktni hisoblash uchun tugilgan arqon, tashlab ketadi. ular har kuni bitta tugunni yechganlar. kurs ishining tuzulishi. mazkur kurs ishi kirish, 2 bob, 4 paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar va ilovadan iborat. i bob “kalendar” atamasining paydo bo’lishi. zamonaviy kalendarlar. 1.1 kalendarlar va ularning turlari. bizni o’rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda hech narsa abadiy va o’zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va o’zgaradi. barcha o’zgarishlar ma’lum vaqtda ro’y beradi. vaqtning muhim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog’liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida …

5 / 32

yd etiladi. kun davomida vaqtni bir necha bor esga olamiz. uni bizga gazeta, radio va televizor ham eslatib turadi. kalendar bizning kundalik hayotimizda eng zarur, eng muhim narsalardan, eng yaqin yordamchilarimizdan biri hisoblanadi. kalendarlarsiz har qadamda turli qiyinchiliklarga duch kelishimiz tabiiy. kalendarsiz har qanday davlatda ulkan va murakkab xo’jalikni boshqarish mumkin emas, albatta. kalendarning yordamiga suyanmay turib mamlakatdagi va turli o’quv yurtlaridagi o’quv mashg’ulotlari jadvalini, temir yo’llaridagi poyezdlarning, dengizdagi va oqarganliklardagi kemalarning hamda samolyotlarning qatnash grafigi tuziladi. kalendar turli davlatlar, mamlakatlar va xalqlar o’rtasidagi munosabatlarda ham katta rol o’ynaydi. bu kalendarlarning hammasi bitta tartib qoidaga asoslanadi. yil grigorian kalendari bo’yicha qishning o’rtasida 1-yanvarda, hijriy kalendar amal qilayotgan islom diniga e’tiqod qilinadigan mamlakatlarda 21-martdan boshlanib, 365 kun 6 soatdan iborat bo’ladi. har to’rt yilning to’rtinchi yili, ya’ni soni to’rtga bo’linadigan yil qo’shimcha 366 kunga ega bo’ladi va bu yil kabisa yili deb ataladi. (kabisa so’zi haqida boshqa mavzuda ma’lumot beramiz). oddiy …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kalendarlar"

mundarija: kirish……………………………………………………………………………3 i bob «kalendar» atamasining paydo bo’lishi. zamonaviy kalendarlar….6 1.1 kalendarlar va ularning turlari……………………………………………..6 1.2 xitoy va hind kalendari ……………………………………………..….14 ii bob hijriy yil hisobi....................................................................................17 2.qadimgi misr kalendarining o’ziga xos xususiyatlari .....................................17 2.2 kalendarlar haqida …………........................................................................27 xulosa…………………………………………………………………………..31 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………32 kirish kurs ishining dolzarbligi. vaqtning eng muhim xususiyatlaridan biri, uning bir tomonlama, ya’ni olg’a, kelajak tomonga yurishidir. matematiklar ta’biri bilan aytganda, manfi...

This file contains 32 pages in DOCX format (59.2 KB). To download "kalendarlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kalendarlar DOCX 32 pages Free download Telegram