kalendarlar va ularning turlari

DOCX 31 pages 51.8 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.8 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mundarija: kirish………………………………………………………………………… i bob «kalendar» atamasining paydo bo‘lishi. zamonaviy kalendarlar. 1.1 kalendarlar va ularning turlari………………………………………….. 1.2 xitoy va hind kalendari ………………………………………………. ii bob qadimgi misr kalendari. hijriy yil hisobi. 2.qadimgi misr kalendarining o’ziga xos xususiyatlari ................................... 2.2 hijriy yil hisobi haqida……………………………………………………….. xulosa…………………………………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… kirish kurs ishining dolzarbligi. vaqtning eng muhim xususiyatlaridan biri, uning bir tomonlama, ya`ni olg`a, kelajak tomonga yurishidir. matematiklar ta`biri bilan aytganda, manfiy vaqt bo`lishi mumkin ham emas. vaktni o`lchash uchun soniya, daqiqa, soat, sutka, hafta, oy va yil birliklari kabul qilingan. olingan va butun dunyo mamlakatlarida bir xil qabul qilingan. aniq vaqtning asosiy manbai astronomik kuzatishlardir. maxsus asboblar yordamida yulduzlarni kuzatib, aniq vaqtni (soniyaning mingdan bir ulushlari aniqligida) topiladi. kurs ishning maqsadi: hafta va uning turvaqt - tabiatdagi davriy hodisaga, yerning o`z o`qi atrofida aylanish davriga nisbatan hisoblanadigan o`lchov birligidir. o`rta asr solnomachisi dostopochtenniy, «yilning uzunligini - tabiat, oyning uzunligini -an`analar, haftaning uzunligini belgilaydi», - deb …

2 / 31

hta «sayyora» «planeta» yoki «daydib yuruvchilar» va ular katoriga qo`shib hisoblangan oy va quyosh bilan bog`liq bo`lgan. kurs ishining vazifasi: o`lar yer atrofida yetti sayyora - oy, merkuriy, venera, quyosh, mars, yupiter va saturn aylanadi, deb hisoblaganlar. haftalarga sayyoralarning nomi berilgan. bu nomlarni rimliklardan so`ngra, g`arbiy yevropa xalqlari ham ko`llashgan. lotincha, fransuzcha va inglizchada ularning ko`rinish-larini kuyidagi jadvalda ko`rish mumkin. qadimda sayyoralarning nomi soatlarga ham berilgan. bir haftada 168 soat (24x7) bo`lgan. shanbaning birinchi soatini (shuningdek, 8, 15, 22 soatlarini) 23 soatini yupiter, 24 soatini mars boshqargan. yetti kunlik hafta g`arbda imperator avgust davrida keng tarkaldi. miloddan avvalgi 321 yilda konstantin «hamma fuqarolar quyosh kuni dam olsin»,- deb farmon berdi. slavyanlarda ham yetti kunlik hafta bo`lib yakshanba «nedeley», ya`ni «hech narsa qilma», «ishlamaydigan kun» - deyilgan. dushanba - «ponedelnik» -«nedeley»dan keyingi kun, vtornik seshanba) - «nedeli»dan so`nggi ikkinchi, sreda (chorshanba) - nedeli (haftaning o`rtasi), «chetverg», «pyatnitsa»-to`rtinchi va beshinchi kun deb …

3 / 31

- «shabati»dan tashqari yana, ikkinchi shanba (orshabati) - ya`ni dushanba, uchinchi shanba (samshabati seshanba, to`rtinchi shanba (otxshabati) - chorshanba,beshinchi shanba (xutshabati) payshanba, juma - paraskevi va yakshanba - kriva deb ataladi. forschada ham hafta nomlarida "shanba, so`zi olti marta takrorlanadi. yakshanba - birinchi shanba, dushanba -ikkinchi shanba, seshanba-uchinchi shanba, chorshanba - to`rtinchi shanba va payshanba-beshinchi shanba tarzida. juma - muqadsas kun hisoblanadi. haftalarning forscha nomlari kavkaz osiyo xalqlari tomonidan ham ishlatiladi. ozarbayjon tilida «bozor» - yakshanba, turkchada xam yakshanba - «pazar», «pazartesi» - bozordan keyin-gi kun deb ataladi. angliyada vaqtlar shanba haftaning oxirgi kuni hisoblangan. galfrid monmutskiy1 (xp asr) asarlaridan bunga bir talay misol topishimiz mumkin. xulosa sifatida shuni aytish mumkinki, turli nomlarda va shakllardagi haftalardan foydalanilgan. sutka va uning dastlabki shakllari. yer sharining o`z o`ki atrofida bir marta aylanib chikishi uchun ketgan vakt sutka deb ataladi. sutka – vaqtning dastlabki o`lchov birlitidir. sutkaning 24 dan bir bo`lagi bir soat, …

4 / 31

soatni kunduz, 2 soatni g`ira-shira pay., 12 soatni kechasi hisoblashgan. bobilda ham bir sutkaning 12 soati kechasi hisoblangan. geradotning ta`kidlashicha, yunonlar bobilliklarning shu sistemasidan foydalanishgan. gerodotning yozishicha, miloddan avvalgi vi ahamoniylar xukmdori doro skiflarga yurishi davrida qo`riqchilariga vaktni hisoblash uchun tugilgan arqon, tashlab ketadi. ular har kuni bitta tugunni yechganlar. kurs ishining tuzulishi. mazkur kurs ishi kirish, 2 bob, 4 paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar va ilovadan iborat. i bob «kalendar» atamasining paydo bo‘lishi. zamonaviy kalendarlar. 1.1 kalendarlar va ularning turlari. bizni o`rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda xech narsa abadiy va o`zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va o`zgaradi. barcha o`zgarishlar ma`lum vaqtda ro`y beradi. vaqtning muxim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog`liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida sodir bo`ladi. bu xodisalar vaqtning ma`lum o`lchov birliklari – sutka, oy va yil, …

5 / 31

atib turadi. kalendar bizning kundalik hayotimizda eng zarur, eng muxim narsalardan, eng yaqin yordamchilarimizdan biri hisoblanadi. kalendarlarsiz har qadamda turli qiyinchiliklarga duch kelishimiz tabiiy. kalendarsiz har qanday davlatda ulkan va murakkab xo`jalikni boshqarish mumkin emas, albatta. kalendarning yordamiga suyanmay turib mamlakatdagi va turli o`kuv yurtlaridagi o`kuv mashgulotlari jadvalini, temir yo`llaridagi poyezdlarning, dengizdagi va oqeanlardagi kemalarning hamda samolyotlarning katnash grafigi tuziladi. kalendar turli davlatlar, mamlakatlar va xalqlar o`rtasidagi munosabatlarda ham katta rol o`ynaydi. bu kalendarlarning hammasi bitta tartib qoidaga asoslanadi. yil grigorian kalendari bo`yicha qishning o`rtasida 1 yanvarda, hijriy kalendar amal qilayotgan islom diniga e`tikod qilinadigan mamlakatlarda 21 martdan boshlanib, 365 kun 6 soatdan iborat bo`ladi. har to`rt yilning to`rtinchi yili, ya`ni soni to`rtga bo`linadigan yil ko`shimcha 366 kunga ega bo`ladi va bu yil kabisa yili deb ataladi. (kabisa so`zi haqida boshqa mavzuda ma`lumot beramiz). oddiy va kabisa yillarining almashish tartibi doimo bir xil. lekin asriy yillar bu qoidadan mustasnodir. ular …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kalendarlar va ularning turlari"

mundarija: kirish………………………………………………………………………… i bob «kalendar» atamasining paydo bo‘lishi. zamonaviy kalendarlar. 1.1 kalendarlar va ularning turlari………………………………………….. 1.2 xitoy va hind kalendari ………………………………………………. ii bob qadimgi misr kalendari. hijriy yil hisobi. 2.qadimgi misr kalendarining o’ziga xos xususiyatlari ................................... 2.2 hijriy yil hisobi haqida……………………………………………………….. xulosa…………………………………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… kirish kurs ishining dolzarbligi. vaqtning eng muhim xususiyatlaridan biri, uning bir tomonlama, ya`ni olg`a, kelajak tomonga yurishidir. matematiklar ta`biri bilan aytganda, manfiy vaqt bo`lishi mumkin ham emas. vaktni o`lchash uchun soniya, daqiqa, soat, sutka, hafta, oy va yil birliklari kabul qilingan. ol...

This file contains 31 pages in DOCX format (51.8 KB). To download "kalendarlar va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kalendarlar va ularning turlari DOCX 31 pages Free download Telegram