ovqat hazm qilish tizimi

DOC 26 pages 808.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 808.5 KB

File type DOC

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari reja: 1. ovqat hazm qilish tizimining umumiy tuzilishi. 2. ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari. 3. organizmda modda almashinuvi. tayanch tushunchalar: sut tishlar, oshqozon, jigar, so’rilish, moddalar almashinuvi, oqsil, uglevodlar, vitamin. odam hayot faoliyatini saqlashi, mehnat qilishi, o‘sib, rivojlanishi uchun tashqi muhitdan ovqat moddalarini qabul qiladi. ovqat hazm qilish kanalida mehanik maydalanadi, kimyoviy parchalanadi, suriladi. odamning hazm qilishi kanali 8-10 m. uzunlikda bo‘lib, devori uch qavatdan: ichki shilliq, o‘rta-muskul, tashqi-seroz qavatlaridan tuzilgan. ovqat hazm qilish kanaliga: og‘iz bo‘shlig‘i va undagi organlar xalqum, qizilo‘ngach, oshqozon, ingichka va yo‘g‘on ichaklar, yirik bezlardan jigar, me’da osti bezi kiradi. ovqatning tarkibida oqsillar, yog’lar, uglevodlar, vitaminlar, mineral tuzlar va suv bo‘ladi. og‘iz bo‘shlig‘i dahlizi va haqiqiy og‘iz bo‘shlig‘idan tashkil topgan bo‘lib, bu yerda ovqat tishlar yordamida mehanik maydalanadi, so‘lak bezlaridan ishlab chiqarilgan so‘lak yordamida qisman kimyo parchalanadi. og’iz bo’shlig’i bezlariga (glandulae oris) naychalari og’iz bo’shlig’iga ochiladigan katta va …

2 / 26

devori epiteliyi tanglay, lab sohasi epiteliyi esa lab bezlarini hosil qiladi. katta so’lak bezlariga quloq oldi, jag’ osti va til osti so’lak bezlari kirib, ular og’iz bo’shlig’idan tashqarida joylashsada, naylari og’iz bo’shlig’iga ochiladi. quloq oldi bezi (glandula parotoidea) seroz suyuqlik ishlab chiqaruvchi bez bo’lib, og’irligi 20-30 g. u eng katta so’lak bezi bo’lib, noto’g’ri shaklga ega. quloq oldi bezi quloq suprasini oldida va pastida, pastki jag’ suyagi shohining tashqi yuzasida joylashib, qisman chaynov mushagini yopib turadi. uni tashqi tomondan fastsiya va teri qoplagan. yuqorida bez yonoq ravog’igacha borsa, pastda pastki jag’ burchagigacha tushadi . ona qornida bolaning 5 oyligidan boshlab sut tishlarining hujayralari vujudga kela boshlaydi. bolaning 6-8 oyligidan boshlab, sut tishlari chiqa boshlaydi. avval 6 oylikdan kesuvchi so‘ng sut tishlari, kichik oziq tishlar chiqadi. sut tishlari 20 ta bo‘ladi: 2ta kesuvchi, 1ta qoziq, 2 ta kichik oziq tishlari. sut tishlari 6-7 yoshdan boshlab doimiy tishlar bilan o‘rin almashinadi. bolaning …

3 / 26

illik, muskul, seroz qavatlaridan tuzilgan bo‘ladi. oshqozon shilliq qavatining ostida 14 mln. oshqozon bezlari joylashgan bo‘ladi. oshqozon muskullari qisqargan vaqtda ovqat aralashadi. oshqozonning hajmi katta odamlarda o‘rta hisobda 2,5-3 dm3 etadi. ularda bir sutkada 1,5-2 dm3 oshqozon shirasi ishlab chiqariladi. oshqozon shirasining 99% suv, 0,3-0,4% organik modda va tuzlardan iborat. oshqozon shirasi kislotik xususiyatga ega bo‘lib, tarkibida 0,3-0,4% xlorid kislota saqlanadi. rn-2,5 teng. oshqozon bezlarida shilliq modda ham ishlab chiqariladi. bu modda shillik qavatni turli kimyoviy, mehanik ta’sirlardan saqlaydi. bolaning yoshi ortishi bilan oshqozonning hajmi ham o‘zgarib boradi. yangi tug‘ilganlarda – 30-45smz bo’lsa, 10-12 yoshda 1500sm3 bo‘ladi. bolaning yoshi ortishi bilan oshqozonning shakli ham o‘zgarib boradi. 2 yoshgacha oshqozon nok shaklida bo‘lsa, 7 yoshda retorta kolba shaklida bo‘ladi. ingichka ichakda ovqatning hazm bo‘lishi ingichka ichakning uzunligi katta odamlarda 6-7 m, diametri 2,5-3 sm. ingichka ichak 12 barmoqli ichak - 20 sm, och ichak va yon bosh ichakka bo‘linadi. oshqozon qisman …

4 / 26

. jigardan doimiy ravishda ovqatlangandan 20-30 minutdan so‘ng o‘t ajralib chiqadi va 12 barmoqli ichakka quyiladi. o‘t yog’larni emulsiyalaydi, suvda yaxshi erishini tezlashtiradi, ovqat hazm qilish kanalini harakatini yaxshilaydi, ichakdagi mikroblarni o‘ldiradi. bolaning yoshi ortishi bilan jigarning hajmi, og‘irligi tuzilishi o‘zgarib boradi. yangi tug‘ilgan bola jigarning og‘irligi 130 g, 2-3 yoshda - 460 g, 6-7 yoshda - 675 g, 8-9 yoshda - 720 g, 12 yoshda - 1130 g, 16 yoshda -1260 g. bolalar o‘t kislotasining konsentratsiyasi va miqdori kam bo‘ladi. bolalar orasida oshqozon - ichak kasalliklari 1 yoshgacha - 40%, 5 yoshgacha - 30% va 5 yoshdan yuqorilarda 15-20% tashkil etadi. noto‘g‘ri ovqatlanish, ovqatlanish gigiyenasining buzilishi, issiq sharoit og‘riq bolalarda ovqat hazm qilish organlarining yomon ishlashiga olib keladi. bolalar ovqat hazm qilish tizimining harakterli belgisi: shillik, qavati nozik, qon va limfa tomirlariga boy, elastikligi sust. bu esa oshqozon-ichak traktining tez yallig‘lanishiga va kasallikning og‘ir kechishiga sabab bo‘ladi. bundan tashqari …

5 / 26

gan ikki jarayon, ya’ni assimilyasiya va dissimilyasiya orqali o‘tadi. ovqat moddalari tarkibiy qismlarining hujayralarga o‘tishi assimilyasiya deyiladi. assimilyasiya natijasida hujayralarning tarkibiy qismlari yangilanadi, ular ko’payadi. organizm qancha yosh bo‘lsa, unda assimilyasiya shuncha aktiv o‘tadi, bu esa yosh organizmning o‘sishi va rivojlanishini ta’minlaydi. hazm a’zolarining taraqqiyoti ovqat hazm qilish kanali pushtda birlamchi ichak nayi shaklida bo‘lib, homilada u og‘iz bo‘shlig‘i, halqum, qizilo‘ngach, me’da va ichaklarga bo‘linadi. hazm tizimi homila hayotining 4-oyidan faoliyat ko‘rsata boshlaydi. bu davrda homila ichagida bargrang mekoniy bo‘lib, uning tarkibiga epiteliy hujayralari, shilliq, o‘t, hamda homila yutgan amnion suyuqligi tarkibidagi moddalar bo‘ladi. homila davrining so‘ngida hazm tizimi yangi tug‘ilgan bolaning hayotiy vazifalarini bajarish qobiliyatiga ega bo‘ladi. birlamchi ichak nayining boshlang‘ich qismidan rivojlanuvchi a’zolar bo’ladi. hazm tizimining oldingi uchi ektodermadan taraqqiy etadi. bosh miyaning oldingi qismi tez o‘sishi natijasida peshona bo‘rtig‘i, uning ostida esa botiqlik - og‘iz ko‘rfazi hosil bo‘ladi. og‘iz ko’rfazi chuqurlashib entodermadan hosil bo‘lgan birlamchi ichak nayini …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqat hazm qilish tizimi"

mavzu: ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari reja: 1. ovqat hazm qilish tizimining umumiy tuzilishi. 2. ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari. 3. organizmda modda almashinuvi. tayanch tushunchalar: sut tishlar, oshqozon, jigar, so’rilish, moddalar almashinuvi, oqsil, uglevodlar, vitamin. odam hayot faoliyatini saqlashi, mehnat qilishi, o‘sib, rivojlanishi uchun tashqi muhitdan ovqat moddalarini qabul qiladi. ovqat hazm qilish kanalida mehanik maydalanadi, kimyoviy parchalanadi, suriladi. odamning hazm qilishi kanali 8-10 m. uzunlikda bo‘lib, devori uch qavatdan: ichki shilliq, o‘rta-muskul, tashqi-seroz qavatlaridan tuzilgan. ovqat hazm qilish kanaliga: og‘iz bo‘shlig‘i va undagi organlar xalqum, qizilo‘ngach, oshqozon, ingichka va yo‘g‘on ichaklar, yirik bezlardan jiga...

This file contains 26 pages in DOC format (808.5 KB). To download "ovqat hazm qilish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqat hazm qilish tizimi DOC 26 pages Free download Telegram