hasharotlar ekologiyasi

DOC 15 стр. 262,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 262,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

1. хашаротлар экологиясининг вазифаси ва унинг амалий ахамияти. ҳашаротлар экологиясининг вазифаси (бошқа ҳайвонлар сингари) уларнинг морфологик ва физиологик ҳусусиятларини ва ташқи шароит таъсирига боғлиқ ҳолда хаёт кечириш ҳусусиятлари шаклланишини билиб олиш, муҳитининг мавжуд тур зотларининг миқдорий сонига, таъсирини уларни худудлар бўйича тақсимланиш ҳусусиятларига ва бу ёки бошқа худудларни ишғол қилган организмлар тўдаси шаклланишига таъсирини ўрганади. экология кўпчилик бошқа фанлар билан яқин алоқада бўлиб, у физиологлар, биохимиклар, генетиклар, систематиклар, анатомлар, гистологлар, морфологлар, биогеографлар, иқлимшунослар, тупроқшунослар, гидробиологлар олган маълумотларни синтез қилади. ҳашаротлар экологияси айниқса физиология, этология, зоогеография фанлари билан туташиб кетади. ҳашаротлар экологияси – қишлоқ хўжалик, ўрмон, медицина, ветеринария ва саноат (техник) энтомологиялари сингари амалий фанларнинг асосини ташкил қилади. 2. хашаротлар аутоэкологияси вазифалари. аутэкология (qadimgi yunoncha: αὐτός — «о'зи») — экологининг хар хил мухит омилларанинг (асосан абиотик омиллар) алохида турларга ва популяцияларга та'сирини о'рганадиган бо'лими. барча турли-туман муҳит элементларини биотик ва абиотикга ажратиш қабул қилинган. биотик муҳит барча тирик организмлар ўсимлик ва …

2 / 15

или илк бор, гумбольт томонидан қўлланилиб, ўсимликлар соҳасида муҳит шароитлари билан боғланган турли физиологик ва морфологик ҳар-хил ҳусусиятлари билан фарқланувчи ўша ёки бошқа токсономик гуруҳга таълуқли бўлишидан қатъий назар диққатни ўзига жалб қилади. кейинчалик бу тушунча янада ривожланиб, нафақат ўсимликлар ва ҳайвонларга нисбатан ҳам қўлланила бошланди. бир хил экологик яшаш маконини эгаллаб, ўхшаш муҳит шароитида яшовчи турлар, уларга хос маълум бир морфологик мосланувчанлик белгиларга эга бўлади. турнинг ҳаётий формаси - бу тарихий юзага келган комплекс, унинг биологик, физиологик ва морфологик ҳусусиятлари муҳит таъсир реакциясига маълум ҳолда боғланган. модомики, турли ҳашарот турларининг ташқи муҳитга нисбатан эҳтиёжи ҳаддан ташқари турли характердаги ва улар ишғол қиладиган яшаш маконлар жуда турли-туман, ҳашаротлар орасида кўпдан-кўп ва турли туман хаётий формалари учрайди. 4. хашаротларга ёруғликни, атмосфера босимини ва магнит майдонларини таъсири. ёруғлик ҳар қандай бошқа факторларга нисбатан огоҳлантирувчи сигнал функциясини етқазади. табиатнинг ёруғлик манбаи – қуёш, ой, ўша қуёш нурини берувчи, аммо бир мунча ўзгарган акс …

3 / 15

р яқинлашаётган ёмғир ёки бўрондан ҳабар берадилар, чунки улар бу вақтда ердан пастлаб учиб ҳашаротларни қувғин қиладилар. чумолилар бўрондан олдин чумоли уяси чиқиладиган тешикларини бекитадилар.атмосфера босими, шамол сингари ҳаво парланиш кучини ўзгартира бориб, ҳашаротларнинг муҳит билан иссиқлик ва сув алмаштиришига акс этиши керак (яхонтов, 1969). манбаларда булутли ҳаво ҳашаротлар фаоллигига салбий фактор сифатида таъсир этиши қайд қилинган. аммо кўпчилик ҳолларда булутли ҳавони, шу билан бирга бўладиган бошқа факторлар таъсиридан (ҳарорат ва ҳ.к.) ажратиб бўлмайди. ўтган асрнинг 60-70 нчи йилларидан бошлаб lindauer, martin, 1968, (чернышев, meetzko, x.mlletzko, 1974, gould, oth, 1978) ҳашаротларга ернинг магнит майдони ва сунъий магнит майдонининг таъсири тўғрисида маълумотлар пайдо бўла бошлади. айрим ҳашаротлар маълум даражада магнит кучланиш йўналишида ориентация (мослайди) қилади. магнит майдони нафақат ориентация туфайли қабул қилинади. тажрибаларнинг кўрсатишича ўргатилган (дрессировка қилинган) асаларилар шарбат қуюлган косача остига кучсиз магнит майдони манбаи қўйилганда уни излаб топиш қобилиятига эга (чернышев, 1996). 5. хашаротларга хароратни таъсири. ҳашаротлар пойкилотерм ҳайвонлар …

4 / 15

умбаклари (tenebrio molitor l.) 1 г тана массасига нисбатан 1 соат давомида 100 с - 45 мм3 кислородни ютади, ва 200с-199 мм3, 300 с - 495 мм3, 32,50с-592 мм3 кислородни ўзлаштиради. г.л.пантюховнинг (1956) маълумотлари бўйича ҳалқали пиллачининг тухумлари (malacosoma neustria l.) –30с 1 г тана массасига нисбатан 2,7 мм3, –50с – 1,4 ва –110с – 0,53 мм3 кислород ўзлаштиради. қайрағоч оёқдумлиси (exaereta ulmi schiff.) ғумбаклари эса худди уша –30с, –50с ва –110с ҳароратларга мувофиқ равишда 1 г тана массасига нисбатан 3,8; 2,2 ва 0,73 мм3 кислородга мужтождир. 6. хашаротлар учун намлик ва ёғинларни ахамияти. хашаротлар хулқ-атвори ва хаёт фаолияти мухит намлиги ва ёғинларга кўп даражада боғлиқдир: кўпикчи саратонлар нам иқлимда ўсимлик пояларида очиқ холда ривожланадилар, қуруқ иқлим шароитларида эса барг қўлтиқларида ривожланадилар. чертмакчи ва хруш қўнғизлари личинкалари тупроқда яшайдилар, тупроқ қуриган сари чуқурроққа кучишади, юқори намликда эса аксинча тупроқ юзасига яқинлашадилар. кунгабоқар парвонаси қуруқ иқлимда келаси йил бахоригача диапаузага ўтади, …

5 / 15

ashovchi turli xil turlarga nisbatan jamoada bog'langan organizmlar guruhi yoki guruhlarini o'rganish. ekologik tadqiqotlar zararkunandalar muammolarini tushuntirish va hasharotlarga qarshi kurashishning muqobil usullarini taklif qilish orqali zararkunandalarga qarshi kurash dasturlariga yordam beradi. autekologiya alohida turlarning atrof-muhit bilan o'zaro ta'sirini o'rganadi. sinekologiya - bu ikki yoki undan ortiq tur yoki populyatsiyaning atrof-muhit bilan o'zaro ta'sirini o'rganadi. 8. хашаротларда янги ирқ ва турларни шаклланиши. biologik irq turni sistematik bo‘linmasi bo‘lib irsiy belgilarni yig‘indisi bilan xarakterlanadi. turni biologik irqlari bir-biri bilan urchib nasl bera oladi. masalan, polifag hasharotlarning har bir populyatsiyasini xush ko‘radigan oziqasiga bog‘lanishi biologik irqlar hosil bo‘lishiga olib kelishi mumkin. masalan chirildoq oecanthus niveus de geer ba‘zilari butalarda ba‘zilari daraxtlarda yashaydi. biologik tur o‘zaro urchib serpusht nasl qoldira oladigan populyatsiyalar individlarini yig‘indisi bo‘lib, umumiy arealda yashab, bir qator umumiy morfo-fiziologik belgilarga hamda tashqi muhit bilan o‘zaro aloqa tiplariga egadir. uzoq muddat davom etgan izolyatsiya tufayli populyatsiyalari orasida qaytmas o‘zgarishlar sodir bo‘ladi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hasharotlar ekologiyasi"

1. хашаротлар экологиясининг вазифаси ва унинг амалий ахамияти. ҳашаротлар экологиясининг вазифаси (бошқа ҳайвонлар сингари) уларнинг морфологик ва физиологик ҳусусиятларини ва ташқи шароит таъсирига боғлиқ ҳолда хаёт кечириш ҳусусиятлари шаклланишини билиб олиш, муҳитининг мавжуд тур зотларининг миқдорий сонига, таъсирини уларни худудлар бўйича тақсимланиш ҳусусиятларига ва бу ёки бошқа худудларни ишғол қилган организмлар тўдаси шаклланишига таъсирини ўрганади. экология кўпчилик бошқа фанлар билан яқин алоқада бўлиб, у физиологлар, биохимиклар, генетиклар, систематиклар, анатомлар, гистологлар, морфологлар, биогеографлар, иқлимшунослар, тупроқшунослар, гидробиологлар олган маълумотларни синтез қилади. ҳашаротлар экологияси айниқса физиология, этология, зоогеография фанлари билан туташиб к...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOC (262,5 КБ). Чтобы скачать "hasharotlar ekologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hasharotlar ekologiyasi DOC 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram