angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi

DOCX 16 pages 39.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.4 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

5-mavzu: angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi reja: 1. klassik (mumtoz) iqtisodiy maktab paydo bo'lishining tarixiy shart-sharoitlari va uning xarakteristikasi 2. v.petti - angliya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi 3.fransiyada klassik iqtisodiy maktabning vujudga kelishi. p.buagilberning iqtisodiy qarashlari xvii-xviii asrlarda farbiy evropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davrasidagi (tashqi savdo rivojiga to'siq) proteksionizm siyosati va (tadbirkorlik tashabbusini bo'g'uvchi) davlatning iqtisodiy homiyligiga muhtojlik yo'qoldi. angliyadagi xviii asr o'rtalaridagi sanoat inqilobi jamoatchilik dikqatini savdodan industriyaga jalb etdi. ishlab chiqarish tadbirkorlarni daromad olishning asosiy manbai sifatida yanada ko'proq qiziqtira boshladi. avvaldan ma'lum inqilobiy g'oyalar amaliy talablarga javob bermay qoldi. iqtisodiy erkinlashtirish konsepsiyasi yangi g'oyaning asosi edi. merkantilizm o'rniga klassik (lot. namunali, haqiqiy) iqtisodiy maktab vujudga keldi. chunki avvalgi ta'limot sanoatlashayotgan sohibkorlar talablariga javob bermay qo'ydi («klassik maktab» atamasi k.marks tomonidan berilgan). paydo bo'layotgan yangi muammolarni hal etish yangi yo'nalish tarafdorlari zimmasiga to'g'ri keldi. uning namoyandalari o'z ilmiy tadqiqotlarining asosi qilib kishilikning ishlab chiqarish sohasini …

2 / 16

qiganda hunarmandchilik, sex va manufaktura nima ekanligi bayon etiladi, uy hunarmandchiligida hamma asosiy ishlar bir odam yoki oila tomonidan bajarilgan (xomashyoni tayyorlash, qayta ishlash, sotish...), unda aniq mehnat taqsimoti yo'q, manufakturada esa (manu - qo'l, facture - tayyorlash) mehnat taqsimoti, kooperasiya, yollanma ishchi kuchi, demak, kapitalistik ishlab chiqarishning kurtaklari paydo bo'ldi. xvi asrdan boshlab dastlab angliyada dehqonlarning erdan mahrum qilinishi (er yirik lendlordlar qo'liga o'ta boshladi) ro'y berdi, yomenlar - dehqon sinfi tugatildi, oqibatda kapitalistik fermerchilik yuzaga keldi (ular erni lendlordlardan uzoq muddatli ijaraga olgan), ular yollanma mehnatdan (krepostnoylik emas) keng foydalangan, keyinchalik texnikani, ilmiy texnika yangiliklarini keng qo'llaganlar. agrar inqilob, islohot nomini olgan bu o'zgarish manufaktura sanoatining rivoji bilan bog'liq. dastlabki paytlarda bu sohada mato to'qish asosiy edi. u nihoyatda foyda keltiruvchi sohaga aylandi. matoga talab oshdi, uni qondirish uchun, sanoat uchun kerakli xom ashyo bazasini yaratish talab qilindi. xom ashyo esa jun bo'lib, qo'ylardan olinardi. manufaktura rivojiga jun …

3 / 16

o'plab dehqonlarning ekspropriasiya qilinishi (ersizlantirilishi), ularni zo'rlik yo'li bilan yollanma mehnatga jalb etilishi (chunki boshqa iloj yo'q) qarama-qarshilikni kuchaytirdi, oqibatda 1641-1660 yillarda angliyada inqilob bo'lib o'tdi. xvii asrdagi niderlandiya keyingi ikkinchi bu inqilob burjua inqilobi bo'lib, u angliyadagi feodal jamiyatga chek qo'ydi. angliya respublika deb e'lon qilindi, parlament vujudga keldi, demokratik jarayon kuchaydi. angliya iqtisodiyotida, sohibkorlarning boyishida mustamlakachilik siyosati katta o'rin egalladi. gollandiya, keyinchalik fransiya ustidan dengizda erishilgan g'alaba tufayli angliya jahondagi eng yirik va kuchli dengiz davlatiga aylandi. inqilobgacha va to 1830 yillargacha bu erda proteksionizm (savdoda chetga ko'proq chiqazib, chetdan kamroq kiritish) siyosati (eksport importdan ko'p) o'tkazilgan, bu esa savdoning (ayniqsa o'z mustamlakalariga) keskin o'sishiga olib keldi. demak, savdo, tovar-pul munosabatlari ham keskin oshdi. xalq xo'jaligining yuksak rivoji ilmiy kashfiyotlarni taqozo etdi. shu davrda angliyada tabiiy fanlar, ayniqsa mexanika, astronomiya va fizika tez rivoj topdi. bu davrning eng buyuk vakili isaak nyutondir (1643-1727yy.), tomas gobs (1588-1679yy.) ingliz faylasufi, …

4 / 16

kelgan nisbatan progressiv kapitalistik munosabatlarning ichki iqtisodiy aloqalarini o'rgandilar va o'z tadqiqotlarini asosan ishlab chiqarish sohasiga ko'chirdilar. klassik iqtisodiy maktab deganda v.pettidan boshlanadigan iqtisodiy tadqiqotlar tan olinadi, bu ta'limot ishlab chiqarishdagi bozor munosabatlarining ichki aloqadorligini o'rganadi va tahlil etadi. v.petti klassik maktab otasi va statistikaning kashfiyotchisidir. angliyada v.petti, fransiyada p.buagilber shu maktabning boshlovchilari bo'lsa, fransiyada shu maktabning bir yo'nalishi bo'lgan fiziokratlar vujudga keldi (f.kene, a.tyurgo) va u a.smit, d.rikardolar bilan yakunlanadi. bu davr kapitalistik munosabatlar rivojiga yo'l ochib berdi. r.xeylbroner va l.turoularning fikricha («ekonomika dlya vsex»), ishlab chiqarish omillari vujudga keldi: mehnat, er va kapital tovarga aylantirildi, bungacha ular tovar bo'lmagan. hozirgi davr tili bilan aytganda, bozor tizimi, bozor jamiyati barpo etila boshlandi. yangi ta'limotning klassik (mumtoz) deb atalishiga sabab avvalo shuki, hozirgi iqtisodiyotning asosida yotuvchi ko'pgina nazariya va metodologik qoidalarning haqiqiy ilmiy xarakteri bilan izohlanadi. mana shu maktab namoyondalarining xizmatlari tufayli iqtisodiy nazariya ilmiy fan darajasiga ko'tarildi. erkin xususiy …

5 / 16

a (ma'lum shart bilan) 4 bosqichni ajratadi: 1-bosqich xvii asr oxiri – xviii asr boshiga to'g'ri keladi. bu bosqichda merkantilizm ta'limotining xatolari yoritib beriladi va uning asoschilari v.petti va p.buagilber bir-biridan bexabar qiymatning mehnat nazariyasini ilgari surdilar va har qanday qiymatning manbai va o'lchovi sifatida tovar mahsulot yoki boshqa boylikni yaratish uchun sarflangan mehnat miqdori hisoblanadi. boylik va farovonlik muomala sohada emas, ishlab chiqarish sohasida yaratilishi ko'rsatiladi. bu bosqich xviii asr o'rtalarida va 2-yarmida fransiyalik f.kene va a.tyurgolar tomonidan ilgari surilgan fiziokratizm bilan yakunlanadi. sof mahsulot (milliy daromad) manbaini qidirish orqali asosiy e'tiborni mehnat bilan erga qaratdilar. merkantilizm tanqid qilinib, tahlilda ishlab chiqarish asossiz ravishda muomala sohasidan to'la ajratib qo'yilgan. 2-bosqich xviii asr oxiri va xix asr boshiga to'g'ri kelib, a.smit asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarda aks etgan. 3-bosqich xix asrning 1-yarmiga to'g'ri kelib fransiyalik j.b.sey va f.bastiya, inglizlar d.rikardo, t.maltus va n.senior, amerikalik g.keri va boshqalar asarlaridagi g'oyalar bilan bog'liq. 4-yakunlovchi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi"

5-mavzu: angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi reja: 1. klassik (mumtoz) iqtisodiy maktab paydo bo'lishining tarixiy shart-sharoitlari va uning xarakteristikasi 2. v.petti - angliya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi 3.fransiyada klassik iqtisodiy maktabning vujudga kelishi. p.buagilberning iqtisodiy qarashlari xvii-xviii asrlarda farbiy evropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davrasidagi (tashqi savdo rivojiga to'siq) proteksionizm siyosati va (tadbirkorlik tashabbusini bo'g'uvchi) davlatning iqtisodiy homiyligiga muhtojlik yo'qoldi. angliyadagi xviii asr o'rtalaridagi sanoat inqilobi jamoatchilik dikqatini savdodan industriyaga jalb etdi. ishlab chiqarish tadbirkorlarni daromad olishning asosiy manbai sifatida yanada ko'proq qiziqtira boshladi. avva...

This file contains 16 pages in DOCX format (39.4 KB). To download "angliya va fransiyada klassik (mumtoz) maktabning shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: angliya va fransiyada klassik (… DOCX 16 pages Free download Telegram