qattiq jismlar statikasining asosiy tushunchalari va aksiomalari

PPTX 20 pages 1.2 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

modul 5 qattiq jismlar statikasining asosiy tushunchalari va aksiomalari mavzu-3 1 reja 1. statika haqida ma`lumot 2. vektor. vektorlar bilan ishlash 3statikaning asosiy tushunchalari 4.statikaning asosiy aksiomalari. nazariy mexanika fani qadimiy fanlardan biri hisoblanadi.moddiy jismlarning o`zaro ta`siri va mexanik harakati o`rganiladigan bir qator fanlar mexanika nomi bilan bog`liqdir.. nazariy mexanika fani uch qismdan iborat. kinematika, dinamika, statika kinematika jismlarning harakatlarini o`rganadigan bo`lim. dinamika esa jismlarning harakatini va bu harakatni keltirib chiqaruvchi sabablarni o`rganadi..statika bo`limida moddiy jismlarning muvozanati,ularga qo`yilgan kuchlarning qo`shish,ayrish va kuchlarni ta`sir jihatdan teng bo`lgan boshqa ekvivalent kuchlar sistemasi bilan almashtirish masalalari o`rganiladi. fanda kattaliklarni o`rganishda ikki turga bo`lib o`rganamiz.skalyar kattaliklar va vektor kattaliklar.skalyar kattaliklar mazkur kattaliklarning mos o`lchov birliklari bilan munosabatlarni ifodalovchi aniq sonlar orqali aniqlanadi .massa, temperatura, hajm, yuza, bosim, yo`l kabi kattaliklar kiradi.vektor -yo`nalishga ega bo`lgan to`g`ri chiziq kesmasi, bo`lib uzunligi va fazodagi yo`nalishi bilan aniqlanadi.vektorning uzunligi mos kattalik uchun tanlab olingan masshtab orqali aniqlanadi. bunda …

2 / 20

o`zgartirsak, berilgan vektorga qarama-qarshi vektor hosil bo`ladi. parallel vektorlar kolleniar vektorlar ham deyiladi. ular bir tomonga yoki qarama-qarshi tomonga yo`nalgan bo`ladi. yo`nalishi vektor yo`nalishi bilan bir-xil bo`lgan , lekin moduli birga teng bo`lgan vektor mazkur vektorning birlik vektori deyiladi., statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari. 1. moddiy nuqta. harakati yoki muvozanati o`rganilayotgan jismning o`lchamlari va shaklini e`tiborga olmaslik , massasini bir nuqtada joylashgan deb tasavvur qilish mumkin bo`lgan jism moddiy nuqta deyiladi. 2. absolyut qattiq jism. agar jismning ixtiyoriy ikki nuqtasi orasidagi masofa doimo o`zgarmas holda qolsa, bunday jism absolyut qattiq jism deyiladi.statikada barcha jismlar absolyut qattiq jism deb qabul qilinadi. ya`ni jismlar harakati davomida yoki muvozanat holatida o`zining geometrik shaklini o`zgartirmaydi. aslida esa tabiatdagi barcha qattiq jismlar ularga ko`rsatilgan tashqi ta`sirlar natijasida o`zlarining geometrik shakillarini ma`lum miqdorda o`zgartiradilar. bunday o`zgarishlar jismning egilishi,siqilishi,cho`zilishi,buralishi mumkin. bu esa jismlarning deformatsiyalanishi hisoblanadi. jismning deformatsiyalanishi uning qaysi moddadan tarkib topganiga, shakliga, temperaturasiga, ularga ta`sir etayotgan …

3 / 20

oduli, yo`nalishi va qo`yilish nuqtasi bilan xarakterlanadi. 4, agar bir vaqtda jismga bir nechta kuchlar ta`sir etsa, ular kuchlar sistemasi deyiladi.agar barcha kuchlarning ta`sir chiziqlari bir nuqtadan o`tsa ,ular kesishuvchi kuchlar sistemasi deyiladi.agarda kuchlarning ta`sir chiziqlari bir tekislikda yotsa bunday kuchlar tekislikda yotgan kuchlar sistemasi deyiladi.agar barcha kuchlarning ta`sir chiziqlari bir tekislikda yotmasa ,bunday kuchlar fazoviy kuchlar deyiladi.agar kuchlarning ta`sir chiziqlari o`zaro parallel bo`lsa ,bunday kuchlar parallel kuchlar sistemasi deyiladi. kuchlar sistemasi (+++) shaklida belgilanadi. 5.teng ta`sir etuvchi kuch. kuchlar sistemasining jismga ta`sirini yolg`iz bir kuch bera olsa ,bunday kuchga mazkur kuchlar sistemasining teng ta`sir etuvchisi deyiladi.jismga qo`yilgan (+++) kuchlar sistemasining teng ta`sir etuvchisini r bilan belgilanadi. (++)=r bo`ladi. 6. ekvivalentr kuchlar sistemasi. jismga qo`yilgan kuchlar (+)sistemasining ta`sirini boshqa +) kuchlar sistemasi bera olsa bunday kuchlar sistemasi ekvivalent kuchlar sistemasi deyiladi. (+) + 7.muvozanatlashgan kuchlar sistemasi. muvozanat holat deb biror jismning boshqa jismga nisbatan teng holatiga aytiladi. masalan jismning yerga …

4 / 20

masi 0 ga ekvivalent statikaning asosiy aksiomalari aksioma-bu (yunoncha axioma ) so`zidan olingan. o`z-o`zidan ravshanligi, ayonligi sababli isbotsiz qabul qilinadigan holat., tasdiq, fikr. yunonistonda paydo bo`lgan. birinchi marotaba aristotel asarlarida ishlatilgan. statikani o`rganish jarayonida quyidagi aksiomalar bilan tanishamiz. 1.ikki kuchning o`zaro muvozanatlashish aksiomasi 2.muvozanatlashuvchi kuchlarni qo`shish va ayrish aksiomasi 3.parallelogramm aksiomasi. 4. ta`sir va aks ta`sirning tenglik aksiomasi 5.qattiq bo`lmagan jismlar muvozanatining saqlanish qonuni. ikki kuchning o`zaro muvozanatlashish aksiomasi. 1.erkin absolyut qattiq jismga qo`yilgan ikki kuch muvozanatlashishi uchun bu kuchlar miqdor jihatdan teng bo`lib, kuchlar qo`yilgan nuqtalarni birlashtiruvchi to`g`ri chiziq bo`ylab qarama-qarshi tomonlarga yo`nalgan bo`lishi zarur va yetarlidir.bunday ikki kuch nollik sistemani tashkil etadi. ,)=0 bu aksioma eng sodda muvozanatlashgan kuchlar sistemasini ifodalaydi. tajribalarning ko`rsatishicha, bitta kuch ta`sirida muvozanatda bo`la olmaydi. 2.muvozanatlashtiruvchi kuchlarni qo`shish va ayrish aksiomasi. absolyut qattiq jismga ta`sir etuvchi kuchlar sistemasi qatoriga o`zaro muvozanatlanuvchi kuchlar sistemasini qo`shsak yoki ayrisak ,kuchlar sistemasining jismga ta`siri o`zgarmaydi. faraz qilaylik jismning …

5 / 20

i vektor ekanligini ifodalaydi. ikki kuchning o`zaro muvozanatlashish aksiomasi. 1-aksioma 2.muvozanatlashtiruvchi kuchlarni qo`shish va ayrish aksiomasi 2.muvozanatlashtiruvchi kuchlarni qo`shish va ayrish aksiomasi ushbu aksiomada jismga bir nechta kuchlardan iborat kuchlar sistemasi ta`sir etayotgan bo`lsa ,shu sistema tarkibiga boshqa ikkita kuchdan iborat muvozanatlashgan sistema olib kelib qo`yilsa ,yoki shu sistemadan muvozanatlashgan sistemani olib tashlansa jismning avvalgi holati o`zgarmasligi keltirilgan.rasmda qattiq jism tasvirlangan. bu jismga 8 ta kuchdan iborat kuchlar sistemasi ta`sir qilayapti. kuchlar sistemasi tarkibiga miqdorlari bir-biriga teng ,yo`nalishlari qarama-qarshi bo`lgan va kuchlar mavjud bo`lib ,bu ikki kuch birgalikda muvozanatlashgan kuchlar sistemasini tashkil etadi.jismga qo`yilgan kuchlar sistemas tarkibidan shu ikkala kuchni olib tashlansa, jismning hozirgi holati umuman o`zgarmaydi. shu jismga boshqa ikkita kuchdan iborat (, ) muvozanatlashgan kuchlar sistemasi olib kelib qo`yilsa ham jismning hozirgi holati umuman o`zgarmaydi. chunki biz yuqorida muvozanatlashgan yoki nolli sistema miqdorlari bir-biriga teng,yo`nalishlari esa bir to`g`ri chiziq bo`ylab qarama-qarshi tomonga yo`nalgan ikki kuchdan tashkil topishini aytib …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlar statikasining asosiy tushunchalari va aksiomalari"

modul 5 qattiq jismlar statikasining asosiy tushunchalari va aksiomalari mavzu-3 1 reja 1. statika haqida ma`lumot 2. vektor. vektorlar bilan ishlash 3statikaning asosiy tushunchalari 4.statikaning asosiy aksiomalari. nazariy mexanika fani qadimiy fanlardan biri hisoblanadi.moddiy jismlarning o`zaro ta`siri va mexanik harakati o`rganiladigan bir qator fanlar mexanika nomi bilan bog`liqdir.. nazariy mexanika fani uch qismdan iborat. kinematika, dinamika, statika kinematika jismlarning harakatlarini o`rganadigan bo`lim. dinamika esa jismlarning harakatini va bu harakatni keltirib chiqaruvchi sabablarni o`rganadi..statika bo`limida moddiy jismlarning muvozanati,ularga qo`yilgan kuchlarning qo`shish,ayrish va kuchlarni ta`sir jihatdan teng bo`lgan boshqa ekvivalent kuchlar sistemasi bilan alma...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "qattiq jismlar statikasining asosiy tushunchalari va aksiomalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlar statikasining as… PPTX 20 pages Free download Telegram